10. පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා

දසමෙ පථවින්ති දුවිධා පථවී ජාතපථවී අජාතපථවීති. තත්ථ ජාතපථවී සුද්ධමිස්සපුඤ්ජවසෙන තිවිධා, තත්ථ සුද්ධපථවී නාම පකතියා සුද්ධපංසු වා සුද්ධමත්තිකා වා. මිස්සපථවී නාම යත්ථ පංසුතො වා මත්තිකාතො වා පාසාණසක්ඛරකථලමරුම්බවාලුකාසු අඤ්ඤතරස්ස තතියභාගො හොති. පුඤ්ජපථවී නාම ‘‘අතිරෙකචාතුමාසං ඔවට්ඨො පංසුපුඤ්ජො වා මත්තිකාපුඤ්ජො වා’’ති (පාචි. 86) වුත්තං, වුත්තලක්ඛණෙන පන මිස්සකපුඤ්ජොපි පිට්ඨිපාසාණෙ ඨිතසුඛුමරජම්පි ච දෙවෙ ඵුසායන්තෙ සකිං තින්තං චතුමාසච්චයෙන තින්තොකාසො පුඤ්ජපථවිසඞ්ඛමෙව ගච්ඡති. තිවිධාපි චෙසා පථවී උද්ධනපත්තපචනාදිවසෙන වා යථා තථා වා අදඩ්ඪා ‘ජාතපථවී’ති වුච්චති, දඩ්ඪා පන වුත්තප්පමාණතො අධිකතරපාසාණාදිමිස්සා වා අජාතපථවී නාම හොති, කො පන වාදො සුද්ධපාසාණාදිභෙදාය. තත්ථ යා ‘ජාතපථවී’ති වුත්තා, අයං අකප්පියපථවී. යො භික්ඛු තං එවරූපං පථවිං සයං ඛණති, ඛණනභෙදනවිලෙඛනපචනාදීහි විකොපෙති, තස්ස පයොගගණනාය පාචිත්තියං. යො පන ඛණාපෙති, වුත්තනයෙනෙව විකොපාපෙති, තස්ස ‘‘ඉමං පදෙස’’න්ති වා ‘‘ඉමං පථවි’’න්ති වා එවං නියමෙත්වා ‘‘ඛණ, භින්දා’’තිආදිනා නයෙන ආණාපෙන්තස්ස ආණත්තියා දුක්කටං, සකිං ආණත්තෙ දිවසම්පි ඛණන්තෙ ආණාපකස්ස එකමෙව පාචිත්තියං, සචෙ ඉතරො පුනප්පුනං ආණාපෙති, වාචාය වාචාය පාචිත්තියං.

ආළවියං ආළවකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ පථවිඛණනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, සාධාරණපඤ්ඤත්ති, සාණත්තිකං, පථවියා වෙමතිකස්ස, අපථවියා පථවිසඤ්ඤිනො චෙව වෙමතිකස්ස ච දුක්කටං. ඔකාසං අනියමෙත්වා ‘‘පොක්ඛරණිං ඛණ, ආවාටං ඛණ, කන්දං ඛණා’’තිආදීනි භණන්තස්ස, ආතපෙන සුස්සිත්වා ඵලිතකද්දමං වා ගොකණ්ටකං වා හෙට්ඨා පථවියා අසම්බද්ධං භිජ්ජිත්වා පතිතනදිතටං වා මහන්තම්පි නඞ්ගලච්ඡින්නමත්තිකාපිණ්ඩන්තිඑවමාදීනි සබ්බඤ්ච අජාතපථවිං විකොපෙන්තස්ස, ‘‘ඉමස්ස ථම්භස්ස ආවාටං ජාන, මත්තිකං දෙහි, මත්තිකං ආහර, පංසුනා මෙ අත්ථො, මත්තිකං කප්පියං කරොහී’’ති භණන්තස්ස, අසඤ්චිච්ච රුක්ඛාදිපවට්ටනෙන භින්දන්තස්ස, අසතියා පාදඞ්ගුට්ඨකාදීහි විලෙඛන්තස්ස, ජාතපථවිභාවං වා, ‘‘ඛණාමි වා අහ’’න්ති අජානන්තස්ස, උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. ජාතපථවී, පථවිසඤ්ඤිතා, ඛණනඛණාපනානං අඤ්ඤතරන්ති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි අදින්නාදානසදිසානි, ඉදං පන පණ්ණත්තිවජ්ජං, තිචිත්තං, තිවෙදනන්ති.

පථවීඛණනසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

මුසාවාදවග්ගො පඨමො.