9. අඤ්ඤභාගියසික්ඛාපදවණ්ණනා

නවමෙ අඤ්ඤභාගියස්සාතිආදීසු අඤ්ඤභාගස්ස ඉදං, අඤ්ඤභාගො වා අස්ස අත්ථීති අඤ්ඤභාගියං. අධිකරණන්ති ආධාරො වෙදිතබ්බො, වත්ථු අධිට්ඨානන්ති වුත්තං හොති. යො හි සො අට්ඨුප්පත්තියං ‘‘දබ්බො මල්ලපුත්තො නාමා’’ති ඡගලකො වුත්තො. සො ය්වායං ආයස්මතො දබ්බස්ස මල්ලපුත්තස්ස භාගො කොට්ඨාසො පක්ඛො මනුස්සජාති චෙව භික්ඛුභාවො ච, තතො අඤ්ඤස්ස භාගස්ස කොට්ඨාසස්ස පක්ඛස්ස හොති තිරච්ඡානජාතියා චෙව ඡගලකභාවස්ස ච, සො වා අඤ්ඤභාගො අස්ස අත්ථි, තස්මා අඤ්ඤභාගියසඞ්ඛ්‍යං ලභති. යස්මා ච තෙසං ‘‘ඉමං මයං දබ්බං මල්ලපුත්තං නාම කරොමා’’ති වදන්තානං තස්ස නාමකරණසඤ්ඤාය ආධාරො වත්ථු අධිට්ඨානං, තස්මා ‘‘අධිකරණ’’න්ති වෙදිතබ්බො. තඤ්හි සන්ධාය ‘‘සච්චං කිර තුම්හෙ, භික්ඛවෙ, දබ්බං මල්ලපුත්තං අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්සා’’තිආදි (පාරා. 391) වුත්තං. න විවාදාධිකරණාදීසු අඤ්ඤතරං, කස්මා? අසම්භවතො. න හි මෙත්තියභූමජකා චතුන්නං අධිකරණානං කස්සචි අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උප්පාදියිංසු, න ච චතුන්නං අධිකරණානං ලෙසො නාම අත්ථි. ජාතිලෙසාදයො හි පුග්ගලානංයෙව ලෙසා වුත්තා, න විවාදාධිකරණාදීනං. තඤ්ච ‘‘දබ්බො මල්ලපුත්තො’’ති නාමං තස්ස අඤ්ඤභාගියාධිකරණභාවෙ ඨිතස්ස ඡගලකස්ස කොචි දෙසො හොති ථෙරං පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධංසෙතුං ලෙසමත්තො, එත්ථ ච දිස්සති අපදිස්සති ‘‘අස්ස අය’’න්ති වොහරීයතීති දෙසො, ජාතිආදීසු අඤ්ඤතරකොට්ඨාසස්සෙතං අධිවචනං. අඤ්ඤම්පි වත්ථුං ලිස්සති සිලිස්සති වොහාරමත්තෙනෙව ඊසකං අල්ලීයතීති ලෙසො, ජාතිආදීනංයෙව අඤ්ඤතරකොට්ඨාසස්සෙතං අධිවචනං. පදභාජනෙ (පාරා. 393) පන යස්ස අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උපාදාය පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධංසෙය්‍ය, තං යස්මා අට්ඨුප්පත්තිවසෙනෙව ආවිභූතං, තස්මා තං අවිභජිත්වා යානි ‘‘අධිකරණ’’න්ති වචනසාමඤ්ඤතො අත්ථුද්ධාරවසෙන පවත්තානි චත්තාරි අධිකරණානි, තෙසං අඤ්ඤභාගියතා ච තබ්භාගියතා ච යස්මා අපාකටා, ජානිතබ්බා ච විනයධරෙහි, තස්මා තඤ්ච අවසානෙ ආපත්තඤ්ඤභාගියෙන චොදනඤ්ච ආවිකාතුං ‘‘අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්සාති ආපත්තඤ්ඤභාගියං වා හොති අධිකරණඤ්ඤභාගියං වා’’තිආදි වුත්තං, සෙසා විනිච්ඡයකථා අට්ඨමෙ වුත්තසදිසායෙව. අයං පන විසෙසො – ඉදං අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උපාදාය පාරාජිකෙන ධම්මෙන අනුද්ධංසනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ඉධ ච ආපත්තඤ්ඤභාගියචොදනාය තථාසඤ්ඤිනොපි අනාපත්ති. අඞ්ගෙසු ච අඤ්ඤභාගියස්ස අධිකරණස්ස කිඤ්චිදෙසං ලෙසමත්තං උපාදියනතා අධිකාති.

අඤ්ඤභාගියසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.