6. කුටිකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා

ඡට්ඨෙ සඤ්ඤාචිකාය පනාති එත්ථ සඤ්ඤාචිකා නාම සයං පවත්තිතයාචනා වුච්චති, තස්මා සඤ්ඤාචිකායාති අත්තනො යාචනායාති වුත්තං හොති, සයං යාචිතකෙහි උපකරණෙහීති අත්ථො. එත්ථ ච යංකිඤ්චි පරපරිග්ගහිතකං මූලච්ඡෙදවසෙන යාචිතුං න වට්ටති, තාවකාලිකං පන වට්ටති. සහායත්ථාය කම්මකරණත්ථාය ‘‘පුරිසං දෙථා’’ති වත්තුං වට්ටති, පුරිසත්තකරම්පි යාචිතුං වට්ටති, පුරිසත්තකරො නාම වඩ්ඪකිආදිනා පුරිසෙන කාතබ්බං හත්ථකම්මං. තං ‘‘පුරිසත්තකරං දෙහී’’ති වා ‘‘හත්ථකම්මං දෙහී’’ති වා වත්වා යාචිතුං වට්ටති. හත්ථකම්මං නාම කිඤ්චි වත්ථු න හොති, තස්මා ‘‘කිං, භන්තෙ, ආගතත්ථා’’ති පුච්ඡිතෙ වා අපුච්ඡිතෙ වා යාචිතුං වට්ටති, විඤ්ඤත්තිපච්චයා දොසො නත්ථි, මිගලුද්දකාදයො පන සකකම්මං න යාචිතබ්බා. කුටින්ති උල්ලිත්තාදීසු අඤ්ඤතරං. තත්ථ උල්ලිත්තා නාම ඨපෙත්වා ථම්භතුලාපිට්ඨසඞ්ඝාටවාතපානධූමච්ඡිද්දාදිභෙදං අලෙපොකාසං අවසෙසෙ ලෙපොකාසෙ කුට්ටෙහි සද්ධිං ඝටෙත්වා ඡදනස්ස අන්තො සුධාය වා මත්තිකාය වා ලිත්තා. අවලිත්තා නාම තථෙව වුත්තනයෙනෙව ඡදනස්ස බහි ලිත්තා. උල්ලිත්තාවලිත්තා නාම තථෙව ඡදනස්ස අන්තො ච බහි ච ලිත්තා. කාරයමානෙනාති සයං වා කරොන්තෙන, ආණත්තියා වා කාරාපෙන්තෙන. අසාමිකන්ති කාරෙතා දායකෙන විරහිතං. අත්තුද්දෙසන්ති ‘‘මය්හං වාසාගාරං එසා’’ති එවං අත්තා උද්දෙසො එතිස්සාති අත්තුද්දෙසා, තං අත්තුද්දෙසං. පමාණිකා කාරෙතබ්බාති පමාණයුත්තා කාරෙතබ්බා. තත්‍රිදං පමාණන්ති තස්සා කුටියා ඉදං පමාණං. දීඝසොති දීඝතො. ද්වාදස විදත්ථියො සුගතවිදත්ථියාතිඑත්ථ සුගතවිදත්ථි නාම ඉදානි මජ්ඣිමස්ස පුරිසස්ස තිස්සො විදත්ථියො, වඩ්ඪකිහත්ථෙන දියඩ්ඪො හත්ථො හොති. මිනන්තෙන පන කුටියා බහිකුට්ටෙ පඨමං දින්නං මහාමත්තිකපරියන්තං අග්ගහෙත්වා ථුසපිණ්ඩපරියන්තෙන ද්වාදස විදත්ථියො මිනෙතබ්බා, සචෙ ථුසපිණ්ඩකෙන අනත්ථිකො හොති, මහාමත්තිකලෙපෙනෙව නිට්ඨාපෙති, ස්වෙව පරිච්ඡෙදො. තිරියන්ති විත්ථාරතො. සත්තන්තරාති කුට්ටස්ස බහිඅන්තං අග්ගහෙත්වා අබ්භන්තරිමෙන අන්තෙන සත්ත සුගතවිදත්ථියො පමාණන්ති වුත්තං හොති. එත්ථ ච කෙසග්ගමත්තම්පි දීඝතො හාපෙත්වා තිරියං, තිරියතො වා හාපෙත්වා දීඝං වඩ්ඪෙතුං න වට්ටති, කො පන වාදො උභතොවඩ්ඪනෙ. යා පන දීඝතො සට්ඨිහත්ථාපි හොති, තිරියතො තිහත්ථා වා ඌනකචතුහත්ථා වා, යත්ථ පමාණයුත්තො මඤ්චො ඉතො චිතො ච න පරිවට්ටති, පච්ඡිමකොටියා චතුහත්ථවිත්ථාරා න හොති, අයං කුටිසඞ්ඛ්‍යං න ගච්ඡති, තස්මා වට්ටති. භික්ඛූ අභිනෙතබ්බා වත්ථුදෙසනායාති යස්මිං පදෙසෙ කුටිං කාරෙතුකාමො හොති, තං සොධෙත්වා පදභාජනෙ (පාරා. 349) වුත්තනයෙන සඞ්ඝං තික්ඛත්තුං යාචිත්වා සබ්බෙ වා සඞ්ඝපරියාපන්නා සඞ්ඝෙන වා සම්මතා ද්වෙ තයො භික්ඛූ තත්ථ වත්ථුදෙසනත්ථාය නෙතබ්බා. තෙහි භික්ඛූහි වත්ථු දෙසෙතබ්බං අනාරම්භං සපරික්කමනන්ති තෙහි භික්ඛූහි කිපිල්ලිකාදීනං ආසයාදීහි තෙරසහි, පුබ්බණ්ණාපරණ්ණනිස්සිතාදීහි සොළසහි උපද්දවෙහි විරහිතත්තා අනාරම්භං, ද්වීහි වා චතූහි වා බලිබද්ධෙහි යුත්තෙන සකටෙන එකං චක්කං නිබ්බොදකපතනට්ඨානෙ එකං බහි කත්වා ආවිජ්ඣිතුං සක්කුණෙය්‍යතාය සපරික්කමනන්ති සල්ලක්ඛෙත්වා සචෙ සඞ්ඝපහොනකා හොන්ති, තත්ථෙව, නො චෙ, සඞ්ඝමජ්ඣං ගන්ත්වා තෙන භික්ඛුනා යාචිතෙහි ඤත්තිදුතියෙන කම්මෙන වත්ථු දෙසෙතබ්බං. සාරම්භෙ චෙතිආදි පටිපක්ඛනයෙන වෙදිතබ්බං.

ආළවියං ආළවිකෙ භික්ඛූ ආරබ්භ සඤ්ඤාචිකාය කුටිකරණවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, අසාධාරණපඤ්ඤත්ති, සාණත්තිකං, ‘‘අදෙසිතවත්ථුකං පමාණාතික්කන්තං කුටිං කාරෙස්සාමී’’ති උපකරණත්ථං අරඤ්ඤං ගමනතො පට්ඨාය සබ්බපයොගෙසු දුක්කටං, ‘‘ඉදානි ද්වීහි පිණ්ඩෙහි නිට්ඨානං ගමිස්සතී’’ති තෙසු පඨමපිණ්ඩදානෙ ථුල්ලච්චයං, දුතියදානෙන ලෙපෙ ඝටිතෙ සචෙ අදෙසිතවත්ථුකා එව වා පමාණාතික්කන්තා එව වා හොති, එකො සඞ්ඝාදිසෙසො, ද්වෙ ච දුක්කටානි. උභයවිප්පන්නා, ද්වෙ සඞ්ඝාදිසෙසා, ද්වෙ ච දුක්කටානි. සචෙ පන ද්වාරබන්ධං වා වාතපානං වා අට්ඨපෙත්වාව මත්තිකාය ලිම්පති, ඨපිතෙ ච තස්මිං ලෙපො න ඝටියති, රක්ඛති තාව. පුන ලිම්පන්තස්ස පන ඝටිතමත්තෙ සඞ්ඝාදිසෙසො. සචෙ තං ඨපියමානං පඨමදින්නලෙපෙන සද්ධිං නිරන්තරමෙව හුත්වා තිට්ඨති, පඨමමෙව සඞ්ඝාදිසෙසො. කෙවලං සාරම්භාය දුක්කටං, තථා අපරික්කමනාය. විප්පකතං කුටිං අඤ්ඤස්ස දදතො ච, භූමිං සමං කත්වා භින්දන්තස්ස ච, ලෙණගුහාතිණකුටිපණ්ණච්ඡදනගෙහෙසු අඤ්ඤතරං කාරෙන්තස්ස, කුටිම්පි අඤ්ඤස්ස වාසත්ථාය, වාසාගාරං ඨපෙත්වා උපොසථාගාරාදීසු අඤ්ඤතරත්ථාය කාරෙන්තස්ස ච උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සීලවිපත්ති, උල්ලිත්තාදීනං අඤ්ඤතරතා, හෙට්ඨිමපමාණසම්භවො, අදෙසිතවත්ථුකතා, පමාණාතික්කන්තතා, අත්තුද්දෙසිකතා, වාසාගාරතා, ලෙපඝටනාති ඉමානෙත්ථ ඡ වා සත්ත වා අඞ්ගානි. ඡසමුට්ඨානං, කිරියඤ්ච, කිරියාකිරියඤ්ච. ඉදඤ්හි වත්ථුං දෙසාපෙත්වා පමාණාතික්කන්තං වා කරොතො කිරියතො සමුට්ඨාති, අදෙසාපෙත්වා කරොතො කිරියාකිරියතො සමුට්ඨාති. සෙසමෙත්ථ සඤ්චරිත්තෙ වුත්තසදිසමෙවාති.

කුටිකාරසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.