2. කායසංසග්ගසික්ඛාපදවණ්ණනා
දුතියෙ ඔතිණ්ණොති යක්ඛාදීහි විය සත්තා අන්තො උප්පජ්ජන්තෙන රාගෙන වා ඔතිණ්ණො, කූපාදීනි විය සත්තා අසමපෙක්ඛිත්වා රජ්ජනීයෙ ඨානෙ රජ්ජන්තො සයං වා රාගං ඔතිණ්ණො, කායසංසග්ගරාගසමඞ්ගිස්සෙතං අධිවචනං. විපරිණතෙන චිත්තෙනාති පරිසුද්ධභවඞ්ගසන්තතිසඞ්ඛාතං පකතිං විජහිත්වා අඤ්ඤථා පවත්තෙන, විරූපං වා පරිණතෙන යථා පරිවත්තමානං විරූපං හොති, එවං වුත්තරාගවසෙන පරිවත්තෙත්වා ඨිතෙන චිත්තෙනාති අත්ථො. මාතුගාමෙන සද්ධින්ති තදහුජාතායපි ජීවමානකමනුස්සිත්ථියා සද්ධිං. කායසංසග්ගං සමාපජ්ජෙය්‍යාති හත්ථග්ගහණාදිකආයසම්පයොගං කායමිස්සීභාවං සමාපජ්ජෙය්‍ය. හත්ථග්ගාහං වාතිආදි පනස්ස විත්ථාරෙන අත්ථදස්සනං. තත්ථ හත්ථො නාම කප්පරතො පට්ඨාය යාව අග්ගනඛා. වෙණී නාම විනන්ධිත්වා වා අවිනන්ධිත්වා වා සුද්ධකෙසෙහි වා නීලාදිවණ්ණසුත්තකුසුමකහාපණමාලාසුවණ්ණචීරකමුත්තාවළිආදීසු අඤ්ඤතරමිස්සෙහි වා කතකෙසකලාපස්සෙතං අධිවචනං. වෙණිග්ගහණෙන චෙත්ථ කෙසාපි ගහිතායෙව සද්ධිං ලොමෙහි. ඉති වුත්තලක්ඛණස්ස හත්ථස්ස ගහණං හත්ථග්ගාහො, වෙණියා ගහණං වෙණිග්ගාහො. අවසෙසස්ස සරීරස්ස පරාමසනං අඤ්ඤතරස්ස වා අඤ්ඤතරස්ස වා අඞ්ගස්ස පරාමසනං නාම. යො තං හත්ථග්ගාහං වා වෙණිග්ගාහං වා අඤ්ඤතරස්ස වා අඤ්ඤතරස්ස වා අඞ්ගස්ස පරාමසනං සමාපජ්ජෙය්‍ය, තස්ස සඞ්ඝාදිසෙසො නාම ආපත්තිනිකායො හොතීති.
සාවත්ථියං උදායිත්ථෙරං ආරබ්භ කායසංසග්ගසමාපජ්ජනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, අසාධාරණපඤ්ඤත්ති, අනාණත්තිකං, ඉත්ථියා ඉත්ථිසඤ්ඤිනො අන්තමසො ලොමෙන ලොමං ඵුසන්තස්සාපි, ඉත්ථියා වා ඵුසියමානස්ස සෙවනාධිප්පායෙන වායමිත්වා ඵස්සං පටිජානන්තස්ස සඞ්ඝාදිසෙසො. එකෙන පන හත්ථෙන ගහෙත්වා දුතියෙන හත්ථෙන දිවසම්පි තත්ථ තත්ථ ඵුසන්තස්ස එකාව ආපත්ති, අග්ගහෙත්වා ඵුසන්තො පන සචෙ සීසතො යාව පාදා, තාව කායතො හත්ථං අමොචෙන්තොයෙව ඵුසති, එකාව ආපත්ති, පඤ්චන්නං අඞ්ගුලීනං එකතො ගහණෙපි එකායෙව. සචෙ පන නානිත්ථීනං පඤ්චඞ්ගුලියො එකතො ගණ්හාති, පඤ්ච ආපත්තියො. ඉත්ථියා වෙමතිකස්ස, පණ්ඩකපුරිසතිරච්ඡානගතසඤ්ඤිස්ස ච ථුල්ලච්චයං, තථා කායෙන කායප්පටිබද්ධෙන, අමනුස්සිත්ථිපණ්ඩකෙහි ච සද්ධිං කායසංසග්ගෙපි. මනුස්සිත්ථියා පන කායප්පටිබද්ධෙන කායප්පටිබද්ධාදීසු, පුරිසකායඵුසනාදීසු ච දුක්කටං. ඉත්ථියා ඵුසියමානස්ස සෙවනාධිප්පායස්සාපි කායෙන අවායමිත්වා ඵස්සං පටිජානන්තස්ස, මොක්ඛාධිප්පායෙන ඉත්ථිං ඵුසන්තස්ස, අසඤ්චිච්ච, අස්සතියා, අජානන්තස්ස, අසාදියන්තස්ස, උම්මත්තකාදීනඤ්ච අනාපත්ති. සීලවිපත්ති, මනුස්සිත්ථී, ඉත්ථිසඤ්ඤිතා, කායසංසග්ගරාගො, තෙන රාගෙන වායාමො, හත්ථග්ගාහාදිසමාපජ්ජනන්ති ඉමානෙත්ථ පඤ්ච අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි පඨමපාරාජිකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.
කායසංසග්ගසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.