1. සුක්කවිස්සට්ඨිසික්ඛාපදවණ්ණනා
සංවිජ්ජති චෙතනා අස්සාති සඤ්චෙතනා, සඤ්චෙතනාව සඤ්චෙතනිකා, සඤ්චෙතනා වා අස්ස අත්ථීති සඤ්චෙතනිකා. සුක්කවිස්සට්ඨීති සුක්කස්ස විස්සට්ඨි, රාගූපත්ථම්භාදීසු යෙන කෙනචි අඞ්ගජාතෙ කම්මඤ්ඤතං පත්තෙ ආරොග්‍යාදීසු යංකිඤ්චි අපදිසිත්වා අජ්ඣත්තරූපාදීසු යත්ථ කත්ථචි මොචනස්සාදචෙතනාය නිමිත්තෙ උපක්කමන්තස්ස ආසයධාතුනානත්තතො නීලාදිවසෙන (පාරා. 239-240) දසවිධෙසු සුක්කෙසු යස්ස කස්සචි සුක්කස්ස ඨානා චාවනාති අත්ථො. අඤ්ඤත්‍ර සුපිනන්තාති යා සුපිනෙ සුක්කවිස්සට්ඨි හොති, තං ඨපෙත්වා. සඞ්ඝාදිසෙසොති යා අඤ්ඤත්‍ර සුපිනන්තා සඤ්චෙතනිකා සුක්කවිස්සට්ඨි, අයං සඞ්ඝාදිසෙසො නාම ආපත්තිනිකායොති අත්ථො. වචනත්ථො පනෙත්ථ සඞ්ඝො ආදිම්හි චෙව සෙසෙ ච ඉච්ඡිතබ්බො අස්සාති සඞ්ඝාදිසෙසො. කිං වුත්තං හොති – ඉමං ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වා වුට්ඨාතුකාමස්ස යං තං ආපත්තිවුට්ඨානං, තස්ස ආදිම්හි චෙව පරිවාසදානත්ථාය, ආදිතො සෙසෙ මජ්ඣෙ මානත්තදානත්ථාය මූලාය පටිකස්සනෙන වා සහ මානත්තදානත්ථාය, අවසානෙ අබ්භානත්ථාය ච සඞ්ඝො ඉච්ඡිතබ්බො, න හෙත්ථ එකම්පි කම්මං විනා සඞ්ඝෙන සක්කා කාතුං. ඉති සඞ්ඝො ආදිම්හි චෙව සෙසෙ ච ඉච්ඡිතබ්බො අස්සාති සඞ්ඝාදිසෙසොති.
සාවත්ථියං සෙය්‍යසකං ආරබ්භ උපක්කමිත්වා අසුචිමොචනවත්ථුස්මිං පඤ්ඤත්තං, ‘‘අඤ්ඤත්‍ර සුපිනන්තා’’ති අයමෙත්ථ අනුපඤ්ඤත්ති, අසාධාරණපඤ්ඤත්ති, අනාණත්තිකං. සචෙ පන පරෙන අත්තනො අඞ්ගජාතෙ උපක්කමං කාරෙත්වා මොචාපෙති, ආපජ්ජතියෙව. චෙතෙත්වා අන්තමසො ආකාසෙ කටිකම්පනෙනපි නිමිත්තෙ උපක්කමන්තස්ස සචෙ න මුච්චති, ථුල්ලච්චයං. සචෙ පන අන්තමසො යං එකා ඛුද්දකමක්ඛිකා පිවෙය්‍ය, තත්තකම්පි ඨානතො මුච්චති, දකසොතං අනොතිණ්ණෙපි සඞ්ඝාදිසෙසො. ඨානතො පන චුතං අවස්සමෙව දකසොතං ඔතරති, තස්මා ‘‘දකසොතං ඔතිණ්ණමත්තෙ බහි නික්ඛන්තෙ වා අනික්ඛන්තෙ වා සඞ්ඝාදිසෙසො’’ති (පාරා. අට්ඨ. 2.237) අට්ඨකථාසු වුත්තං. අනුපක්කමන්තස්ස ච, අමොචනාධිප්පායස්ස ච, සුපිනං පස්සන්තස්ස ච, උම්මත්තකාදීනඤ්ච මුත්තෙපි අනාපත්ති. සීලවිපත්ති, චෙතනා, උපක්කමො, මුච්චනන්ති ඉමානෙත්ථ තීණි අඞ්ගානි. සමුට්ඨානාදීනි පඨමපාරාජිකෙ වුත්තසදිසානෙවාති.
සුක්කවිස්සට්ඨිසික්ඛාපදවණ්ණනා නිට්ඨිතා.