2. සානුසයවාරවණ්ණනා

66-131. සානුසයපජහනපරිඤ්ඤාවාරෙසු ‘‘සානුසයො, පජහති, පරිජානාතී’’ති පුග්ගලො වුත්තො. පුග්ගලස්ස ච ඉමස්මිං භවෙ සානුසයොති එවං භවවිසෙසෙන වා, ඉමස්මිං කාමරාගානුසයෙන සානුසයො ඉමස්මිං ඉතරෙසු කෙනචීති එවං භවානුසයවිසෙසෙන වා සානුසයතානිරනුසයතාදිකා නත්ථි. තථා ද්වීසු වෙදනාසු කාමරාගානුසයෙන සානුසයො, දුක්ඛාය වෙදනාය නිරනුසයොති ඉදම්පි නත්ථි. න හි පුග්ගලස්ස වෙදනා ඔකාසො, අථ ඛො අනුසයානන්ති. අනුසයස්ස පන තස්ස තස්ස සො සො අනුසයනොකාසො පුග්ගලස්ස තෙන තෙන අනුසයෙන සානුසයතාය, තස්ස තස්ස පජහනපරිජානනානඤ්ච නිමිත්තං හොති, අනනුසයනොකාසො ච නිරනුසයතාදීනං, තස්මා ඔකාසවාරෙසු භුම්මනිද්දෙසං අකත්වා ‘‘යතො තතො’’ති නිමිත්තත්ථෙ නිස්සක්කවචනං කතං, පජහනපරිඤ්ඤාවාරෙසු අපාදානත්ථෙ එව වා. තතො තතො හි ඔකාසතො අපගමකරණං විනාසනං පජහනං පරිජානනඤ්චාති.

තත්ථ යතොති යතො අනුසයට්ඨානතො අනුලොමෙ, පටිලොමෙ අනනුසයට්ඨානතොති අත්ථො. අනුසයානානුසයස්සෙව හි නිමිත්තාපාදානභාවදස්සනත්ථං ‘‘රූපධාතුයා අරූපධාතුයා තතො මානානුසයෙන සානුසයොති (යම.2.අනුසයයමක.77), පජහතී’’ති (යම. 2.අනුසයයමක.143) ච ‘‘දුක්ඛාය වෙදනාය තතො කාමරාගානුසයෙන නිරනුසයොති (යම. 2.අනුසයයමක.110), න පජහතී’’ති (යම. 2.අනුසයයමක.174-176) ච එවමාදීසු රූපධාතුආදයො එව භුම්මනිද්දෙසෙනෙව නිද්දිට්ඨාති. අට්ඨකථායං පන චතුත්ථපඤ්හවිස්සජ්ජනෙන සරූපතො අනුසයනට්ඨානස්ස දස්සිතත්තා තදත්ථෙ ආදිපඤ්හෙපි ‘‘යතො’’ති අනුසයනට්ඨානං වුත්තන්ති ඉමමත්ථං විභාවෙත්වා පුන ‘‘යතො’’ති එතස්ස වචනත්ථං දස්සෙතුං ‘‘උප්පන්නෙන කාමරාගානුසයෙන සානුසයො’’ති වුත්තං, තං පමාදලිඛිතං විය දිස්සති. න හි උප්පන්නෙනෙව අනුසයෙන සානුසයො, උප්පත්තිරහට්ඨානතඤ්ච සන්ධායෙව නිස්සක්කවචනං න සක්කා වත්තුං. න හි අපරියාපන්නානං අනුසයුප්පත්තිරහට්ඨානතාති තං තථෙව දිස්සති. එවං පනෙත්ථ අත්ථො දට්ඨබ්බො – යතො උප්පන්නෙනාති යතො උප්පන්නෙන භවිතබ්බං, තෙනාති උප්පත්තිරහට්ඨානෙ නිස්සක්කවචනං කතන්ති. තථා සබ්බධම්මෙසු උප්පජ්ජනකෙනාති. උප්පත්තිපටිසෙධෙ අකතෙ අනුප්පත්තියා අනිච්ඡිතත්තා සබ්බධම්මෙසු උප්පජ්ජනකභාවං ආපන්නෙන අනුප්පජ්ජනභාවං අපනෙති නාම. සබ්බත්ථාති එතස්ස පන සබ්බට්ඨානතොති අයමත්ථො න න සම්භවති. ත්ථ-කාරඤ්හි භුම්මතො අඤ්ඤත්ථාපි සද්දවිදූ ඉච්ඡන්තීති.

සානුසයවාරවණ්ණනා නිට්ඨිතා.