5. පඤ්ඤත්තිසුත්තවණ්ණනා

15. පඤ්චමෙ අත්තභාවො එතෙසං අත්ථීති අත්තභාවිනො, තෙසං අත්තභාවීනං. තෙනාහ ‘‘අත්තභාවවන්තාන’’න්ති. යාව ඡත්තිංසාය ඉන්දානං ආයුප්පමාණං, තාව පණීතෙ කාමෙ පරිභුඤ්ජීති මන්ධාතුරාජා කිර එකදිවසං අත්තනො පරිණායකරතනං පුච්ඡි – ‘‘අත්ථි නු ඛො මනුස්සලොකතො රමණීයතරං ඨාන’’න්ති. කස්මා දෙව එවං භණසි, කිං න පස්සසි චන්දිමසූරියානං ආනුභාවං, නනු එතෙසං ඨානං ඉතො රමණීයතරන්ති? රාජා චක්කරතනං පුරක්ඛත්වා තත්ථ අගමාසි.

චත්තාරො මහාරාජානො ‘‘මන්ධාතුමහාරාජා ආගතො’’ති සුත්වා ‘‘තාවමහිද්ධිකො මහාරාජා න සක්කා යුද්ධෙන පටිබාහිතු’’න්ති සකරජ්ජං නිය්‍යාතෙසුං. සො තං ගහෙත්වා පුන පුච්ඡි – ‘‘අත්ථි නු ඛො ඉතො රමණීයතරං ඨාන’’න්ති. අථස්ස තාවතිංසභවනං කථයිංසු. ‘‘තාවතිංසභවනං, දෙව, රමණීයං, තත්ථ සක්කස්ස දෙවරඤ්ඤො ඉමෙ චත්තාරො මහාරාජානො පාරිචාරිකා දොවාරිකභූමියං තිට්ඨන්ති. සක්කො දෙවරාජා මහිද්ධිකො මහානුභාවො. තස්සිමානි උපභොගට්ඨානානි – යොජනසහස්සුබ්බෙධො වෙජයන්තපාසාදො, පඤ්චයොජනසතුබ්බෙධා සුධම්මදෙවසභා, දියඩ්ඪයොජනසතිකො වෙජයන්තරථො, තථා එරාවණො හත්ථී, දිබ්බරුක්ඛසහස්සප්පටිමණ්ඩිතං නන්දනවනං, චිත්තලතාවනං, ඵාරුසකවනං, යොජනසතුබ්බෙධො පාරිච්ඡත්තකො කොවිළාරො, තස්ස හෙට්ඨා සට්ඨියොජනායාමා පඤ්ඤාසයොජනවිත්ථාරා පඤ්චදසයොජනුබ්බෙධා ජයසුමනපුප්ඵවණ්ණා පණ්ඩුකම්බලසිලා, යස්සා මුදුතාය සක්කස්ස නිසීදතො උපඩ්ඪකායො අනුප්පවිසතී’’ති.

තං සුත්වා රාජා තත්ථ ගන්තුකාමො චක්කරතනං අබ්භුක්කිරි. තං ආකාසෙ උට්ඨහි සද්ධිං චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. අථ ද්වින්නං දෙවලොකානං වෙමජ්ඣතො චක්කරතනං ඔතරිත්වා පථවියා ආසන්නෙ ඨානෙ අට්ඨාසි සද්ධිං පරිණායකරතනප්පමුඛාය චතුරඞ්ගිනියා සෙනාය. රාජා එකකොව අත්තනො ආනුභාවෙන තාවතිංසභවනං අගමාසි. සක්කො ‘‘මන්ධාතා ආගතො’’ති සුත්වා තස්ස පච්චුග්ගමනං කත්වා ‘‘ස්වාගතං, මහාරාජ, සකං, තෙ මහාරාජ, අනුසාස මහාරාජා’’ති වත්වා සද්ධිං නාටකෙහි රජ්ජං ද්වෙ භාගෙ කත්වා එකං භාගමදාසි. රඤ්ඤො තාවතිංසභවනෙ පතිට්ඨිතමත්තස්සෙව මනුස්සගන්ධසරීරනිස්සන්දාදිමනුස්සභාවො විගච්ඡි, දෙවලොකෙ පවත්තිවිපාකදායිනො අපරපරියායවෙදනීයස්ස කම්මස්ස කතොකාසත්තා සබ්බදා සොළසවස්සුද්දෙසිකතාමාලාමිලායනාදිදෙවභාවො පාතුරහොසි. තස්ස සක්කෙන සද්ධිං පණ්ඩුකම්බලසිලාය නිසින්නස්ස අක්ඛිනිමිසනමත්තෙන නානත්තං පඤ්ඤායති. තං අසල්ලක්ඛෙන්තා දෙවා සක්කස්ස ච තස්ස ච නානත්තෙ මුය්හන්ති. සො තත්ථ දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවමානො තදා මනුස්සානං අසඞ්ඛ්‍යෙය්‍යායුකතාය යාව ඡත්තිංස සක්කා උපපජ්ජිත්වා චුතා, තාව සක්කරජ්ජං කාරෙත්වා ‘‘කිං මෙ ඉමිනා උපඩ්ඪරජ්ජෙනා’’ති අතිත්තො කාමෙහි තතො චවිත්වා අත්තනො උය්‍යානෙ පතිතො මනුස්සලොකෙ උතුකක්ඛළතාය වාතාතපෙන ඵුසිතගත්තො කාලමකාසි. තෙන වුත්තං ‘‘දෙවලොකෙ පන යාව ඡත්තිංසාය ඉන්දානං ආයුප්පමාණං, තාව පණීතෙ කාමෙ පරිභුඤ්ජී’’ති.

පඤ්ඤත්තිසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.