7. මල්ලිකාදෙවීසුත්තවණ්ණනා

197. සත්තමෙ අප්පෙසක්ඛාති අප්පානුභාවා. සා පන අප්පෙසක්ඛතා ආධිපතෙය්‍යසම්පත්තියා පරිවාරසම්පත්තියා ච අභාවෙන පාකටා හොති. තත්ථ පරිවාරසම්පත්තියා අභාවං දස්සෙන්තො ‘‘අප්පපරිවාරා’’ති ආහ. ඉස්සරාති ආධිපතෙය්‍යසංවත්තනකම්මබලෙන ඊසනසීලා. සා පනස්සා ඉස්සරතා විභවසම්පත්තිපච්චයා පාකටා ජාතාති අඩ්ඪතාපරියායභාවෙන වදන්තො ‘‘අඩ්ඪාති ඉස්සරා’’ති ආහ. මහන්තං ධනමෙතිස්සා භූමිගතඤ්චෙව වළඤ්ජනකඤ්චාති මහද්ධනා. ඉධ පන වළඤ්ජනකෙනෙව ධනෙන මහද්ධනතං දස්සෙන්තො ‘‘වළඤ්ජනකධනෙන මහද්ධනා’’ති ආහ. ඊසතීති ඊසා, අභිභූති අත්ථො. මහතී ඊසා මහෙසා, සුප්පතිට්ඨිතමහෙසතාය පන පරෙහි මහෙසොති අක්ඛාතබ්බතාය මහෙසක්ඛා. යස්මා පන සො මහෙසක්ඛාභාවො ආධිපතෙය්‍යපරිවාරසම්පත්තියා විඤ්ඤායති, තස්මා ‘‘මහාපරිවාරා’’ති වුත්තං.

සණ්ඨානපාරිපූරියා අධිකං රූපමස්සාති අභිරූපා. සණ්ඨානපාරිපූරියාති ච හත්ථපාදාදිසරීරාවයවානං සුසණ්ඨිතතායාති අත්ථො. අවයවපාරිපූරියා හි සමුදායපාරිපූරිසිද්ධි. රූපන්ති ච සරීරං ‘‘රූපවන්තෙව සඞ්ඛ්‍යං ගච්ඡතී’’තිආදීසු විය. දස්සනයුත්තාති සුරූපභාවෙන පස්සිතබ්බයුත්තා, දිස්සමානා චක්ඛූනි පියායතීති අඤ්ඤකිච්චවික්ඛෙපං හිත්වාපි දට්ඨබ්බාති වුත්තං හොති. දිස්සමානාව සොමනස්සවසෙන චිත්තං පසාදෙතීති පාසාදිකා. තෙනාහ ‘‘දස්සනෙන පාසාදිකා’’ති. පොක්ඛරතාති වුච්චති සුන්දරභාවො, වණ්ණස්ස පොක්ඛරතා වණ්ණපොක්ඛරතා, තාය වණ්ණසම්පත්තියාති අත්ථො. පොරාණා පන පොක්ඛරන්ති සරීරං වදන්ති, වණ්ණං වණ්ණමෙව. තෙසං මතෙන වණ්ණඤ්ච පොක්ඛරඤ්ච වණ්ණපොක්ඛරානි, තෙසං භාවො වණ්ණපොක්ඛරතා. ඉති පරමාය වණ්ණපොක්ඛරතායාති උත්තමපරිසුද්ධෙන වණ්ණෙන චෙව සරීරසණ්ඨානසම්පත්තියා චාති අත්ථො දට්ඨබ්බො. තෙනෙවාහ ‘‘වණ්ණෙන චෙව සරීරසණ්ඨානෙන චා’’ති. තත්ථ වණ්ණෙනාති වණ්ණධාතුයා. සරීරං නාම සන්නිවෙසවිසිට්ඨො කරචරණගීවාසීසාදිඅවයවසමුදායො, සො ච සණ්ඨානමුඛෙන ගය්හතීති ආහ ‘‘සරීරසණ්ඨානෙනා’’ති.

අභිසජ්ජතීති කුජ්ඣනවසෙනෙව කුටිලකණ්ටකො විය තස්මිං තස්මිං සමුට්ඨානෙ මකරදන්තො විය ලගති. යඤ්හි කොධස්ස උප්පත්තිට්ඨානභූතෙ ආරම්මණෙ උපනාහස්ස පච්චයභූතං කුජ්ඣනවසෙන අභිසජ්ජනං, තං ඉධාධිප්පෙතං, න ලුබ්භනවසෙන. කුප්පතීතිආදීසු පුබ්බුප්පත්ති කොපො, තතො බලවතරො බ්‍යාපාදො ලද්ධාසෙවනතාය චිත්තස්ස බ්‍යාපජ්ජනතො. සාතිසයං ලද්ධාසෙවනතාය තතො බ්‍යාපාදතොපි බලවතරා පච්චත්ථිකභාවෙන ථාමප්පත්ති පතිත්ථියනා. අන්නං පානන්තිආදීසු අදීයතො අන්නං, ඛාදනීයං භොජනීයඤ්ච. පාතබ්‍යතො පානං, යංකිඤ්චි පානං. වසිතබ්බතො අච්ඡාදෙතබ්බතො වත්ථං, නිවාසනපාවුරණං. යන්ති තෙනාති යානං, ඡත්තුපාහනවය්හසිවිකාදි යංකිඤ්චි ගමනපච්චයං. ඡත්තම්පි හි වස්සාතපදුක්ඛනිවාරණෙන මග්ගගමනසාධනන්ති කත්වා ‘‘යාන’’න්ති වුච්චති. මාලන්ති යංකිඤ්චි සුමනමාලාදිපුප්ඵං. ගන්ධන්ති යංකිඤ්චි චන්දනාදිවිලෙපනං.

මල්ලිකාදෙවීසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.