2. ඨානසුත්තවණ්ණනා

192. දුතියෙ සංවාසෙනාති සහවාසෙන. සීලං වෙදිතබ්බන්ති ‘‘අයං සුසීලො වා දුස්සීලො වා’’ති සහ වසන්තෙන උපසඞ්කමන්තෙන ජානිතබ්බො. තඤ්ච ඛො දීඝෙන අද්ධුනා, න ඉත්තරන්ති තඤ්ච සීලං දීඝෙන කාලෙන වෙදිතබ්බං, න ඉත්තරෙන. ද්වීහතීහඤ්හි සංයතාකාරො ච සංවුතින්ද්‍රියාකාරො ච න සක්කා දස්සෙතුං. මනසි කරොතාති තම්පි ‘‘සීලමස්ස පරිග්ගහෙස්සාමී’’ති මනසිකරොන්තෙන පච්චවෙක්ඛන්තෙනෙව සක්කා ජානිතුං, න ඉතරෙන. පඤ්ඤවතාති තම්පි සප්පඤ්ඤෙනෙව පණ්ඩිතෙන. බාලො හි මනසිකරොන්තොපි ජානිතුං න සක්කොති.

සංවොහාරෙනාති අපරාපරං කථනෙන.

‘‘යො හි කොචි මනුස්සෙසු, වොහාරං උපජීවති;

එවං වාසෙට්ඨ ජානාහි, වාණිජො සො න බ්‍රාහ්මණො’’ති. (ම. නි. 2.457; සු. නි. 619) –

එත්ථ හි බ්‍යවහාරො නාම. ‘‘චත්තාරො අරියවොහාරා, චත්තාරො අනරියවොහාරා’’ති (දී. නි. 3.313) එත්ථ චෙතනා. ‘‘සඞ්ඛා සමඤ්ඤා පඤ්ඤත්ති වොහාරො’’ති (ධ. ස. 1313-1315; මහානි. 73) එත්ථ පඤ්ඤත්ති. ‘‘වොහාරමත්තෙන සො වොහරෙය්‍යා’’ති (සං. නි. 1.25) එත්ථ කථාවොහාරො. ඉධාපි එසොව අධිප්පෙතො. එකච්චස්ස හි සම්මුඛාකථා පරම්මුඛාකථාය න සමෙති පරම්මුඛාකථා සම්මුඛාකථාය. තථා පුරිමකථා පච්ඡිමකථාය, පච්ඡිමකථා ච පුරිමකථාය. සො කථනෙනෙව සක්කා ජානිතුං ‘‘අසුචි එසො පුග්ගලො’’ති. සුචිසීලස්ස පන පුරිමං පච්ඡිමෙන, පච්ඡිමඤ්ච පුරිමෙන සමෙති. සම්මුඛාකථිතං පරම්මුඛාකථිතෙන සමෙති, පරම්මුඛාකථිතඤ්ච සම්මුඛාකථිතෙන, තස්මා කථනෙන සක්කා සුචිභාවො ජානිතුන්ති පකාසෙන්තො එවමාහ.

ථාමොති ඤාණථාමො. යස්ස හි ඤාණථාමො නත්ථි, සො උප්පන්නෙසු උපද්දවෙසු ගහෙතබ්බං ගහණං කත්තබ්බං කිච්චං අපස්සන්තො අද්වාරකඝරං පවිට්ඨො විය චරති. තෙනාහ ‘‘ආපදාසු, භික්ඛවෙ, ථාමො වෙදිතබ්බො’’ති.

සාකච්ඡායාති සංකථාය. දුප්පඤ්ඤස්ස හි කථා උදකෙ ගෙණ්ඩු විය උප්පිලවති. පඤ්ඤවතො කථෙන්තස්ස පටිභානං අනන්තං හොති. උදකවිප්ඵන්දිතෙනෙව හි මච්ඡො ඛුද්දකො වා මහන්තො වාති ඤායති.

ඤාතිවිනාසොති චොරරොගභයාදීහි ඤාතීනං විනාසො. භොගානං බ්‍යසනං භොගබ්‍යසනං, රාජචොරාදිවසෙන භොගවිනාසොති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘දුතියපදෙපි එසෙව නයො’’ති. පඤ්හුම්මග්ගොති පඤ්හගවෙසනං, ඤාතුං ඉච්ඡිතස්ස අත්ථස්ස වීමංසනන්ති අත්ථො. අතප්පකන්ති අතිත්තිකරට්ඨෙන අතප්පකං සාදුරසභොජනං විය. සණ්හන්ති සුඛුමසභාවං.

ඨානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.