2. පධානසුත්තවණ්ණනා

2. දුතියෙ උභතොබ්‍යූළ්හසඞ්ගාමප්පවෙසනසදිසන්ති යුද්ධත්ථාය උභතොරාසිකතචතුරඞ්ගිනිසෙනාමජ්ඣප්පවෙසනසදිසං. දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානමාහූති එත්ථ කථං පනීදමුභයං සමානං? ජීවිතවිනාසභීරුකො හි යුජ්ඣිතුං න සක්කොති, භොගක්ඛයභීරුකො දානං දාතුං න සක්කොති. ‘‘ජීවිතඤ්ච රක්ඛිස්සාමි, යුජ්ඣිස්සාමී’’ති හි වදන්තො න යුජ්ඣති, ජීවිතෙ පන ආලයං විස්සජ්ජෙත්වා ‘‘හත්ථපාදාදිච්ඡෙදො වා හොතු මරණං වා, ගණ්හිස්සාමෙතං ඉස්සරිය’’න්ති උස්සහන්තොව යුජ්ඣති. ‘‘භොගෙ ච රක්ඛිස්සාමි, දානඤ්ච දස්සාමී’’ති වදන්තොපි න දදාති, භොගෙසු පන ආලයං පිස්සජ්ජෙත්වා ‘‘මහාදානං දස්සාමී’’ති උස්සහන්තොව දෙති. එවං දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමං හොති. කිඤ්ච භිය්‍යො – අප්පාපි සන්තා බහුකෙ ජිනන්ති, යථා ච යුද්ධෙ අප්පකාපි වීරපුරිසා බහුකෙ භීරුපුරිසෙ ජිනන්ති, එවං සද්ධාදිසම්පන්නො අප්පකම්පි දානං දදන්තො බහුවිධං ලොභදොසඉස්සාමච්ඡරියදිට්ඨිවිචිකිච්ඡාදිභෙදං තප්පටිපක්ඛං අභිභවති, බහුඤ්ච දානවිපාකං අධිගච්ඡති. එවම්පි දානඤ්ච යුද්ධඤ්ච සමානං. තෙනාහ ‘‘අප්පම්පි චෙ සද්දහානො දදාති, තෙනෙව සො හොති සුඛී පරත්ථා’’ති.

අගාරස්ස හිතං කසිගොරක්ඛාදි අගාරියං, තං නත්ථි එත්ථාති අනගාරියං, පබ්බජ්ජාති ආහ ‘‘අගාරස්ස…පෙ… අනගාරියං පබ්බජ්ජ’’න්ති. සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගත්ථායාති එත්ථ චත්තාරො උපධී – කාමුපධි, ඛන්ධුපධි, කිලෙසුපධි, අභිසඞ්ඛාරුපධීති. කාමාපි හි ‘‘යං පඤ්ච කාමගුණෙ පටිච්ච උප්පජ්ජති සුඛං සොමනස්සං, අයං කාමානං අස්සාදො’’ති (අ. නි. 9.34) එවං වුත්තස්ස සුඛස්ස, තදස්සාදනිමිත්තස්ස වා දුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො උපධීයති එත්ථ සුඛන්ති ඉමිනා වචනත්ථෙන ‘‘උපධී’’ති වුච්චන්ති. ඛන්ධාපි ඛන්ධමූලකස්ස දුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, කිලෙසාපි අපායදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො, අභිසඞ්ඛාරාපි භවදුක්ඛස්ස අධිට්ඨානභාවතො ‘‘උපධී’’ති වුච්චන්ති. සබ්බෙසං උපධීනං පටිනිස්සග්ගො පහානං එත්ථාති සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගං, නිබ්බානං. තෙනාහ ‘‘සබ්බෙසං ඛන්ධූපධි…පෙ… නිබ්බානස්ස අත්ථායා’’ති.

පධානසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.