8. අට්ඨමො පරිච්ඡෙදො

පකිණ්ණකනිද්දෙසො

475. ඉදානි පන සබ්බෙසං, එතෙසං මානසං මයා;

පාටවත්ථාය භික්ඛූනං, කථීයති පකිණ්ණකං.

476. පන්ථමක්කටකො නාම, දිසාසු පන පඤ්චසු;

තත්ථ සුත්තං පසාරෙත්වා, ජාලමජ්ඣෙ නිපජ්ජති.

477. පඨමාය දිසායෙත්ථ, සුත්තෙ පන පසාරිතෙ;

පාණකෙන පටඞ්ගෙන, ඝට්ටිතෙ මක්ඛිකාය වා.

478. නිපන්නට්ඨානතො කිඤ්චි, චලිත්වා උණ්ණනාභි තු;

ගන්ත්වා සුත්තානුසාරෙන, යූසං පිවති තස්ස සා.

479. පුනාගන්ත්වාන තත්ථෙව, නිපජ්ජති යථාසුඛං;

එවමෙව කරොතෙව, දිසාසු දුතියාදිසු.

480. පසාදා පඤ්ච දට්ඨබ්බා, සුත්තං පඤ්චදිසාස්විව;

චිත්තං පන ච දට්ඨබ්බං, මජ්ඣෙ මක්කටකො විය.

481. පාණකාදීහි සුත්තස්ස, තස්ස සඞ්ඝට්ටනා විය;

පසාදානං තු දට්ඨබ්බා, ඝට්ටනාරම්මණෙන හි.

482. චලනං විය තංමජ්ඣෙ, නිපන්නායුණ්ණනාභියා;

පසාදඝට්ටනං තත්ථ, ගහෙත්වාරම්මණං පන.

483. මනොධාතුක්‍රියාචිත්තං, භවඞ්ගාවට්ටනං මතං;

තස්සා සුත්තානුසාරංව, වීථිචිත්තපවත්තනං.

484. සීසෙ පනස්ස විජ්ඣිත්වා, යූසපානංව චෙතසො;

ආරම්මණෙසු දට්ඨබ්බං, ජවනස්ස පවත්තනං.

485. පුනාගන්ත්වා යථා සුත්ත-ජාලමජ්ඣෙ නිපජ්ජනං;

වත්ථුංයෙව ච නිස්සාය, චිත්තස්ස පරිවත්තනං.

486. ඉදං තු පන ඔපම්මං, අත්ථං දීපෙති කිං තු හි;

ආරම්මණෙන පඨමං, පසාදෙ ඝට්ටිතෙ පන.

487. පසාදවත්ථුතො චිත්තා, වත්ථුසන්නිස්සිතං මනො;

තතො හි පඨමංයෙව, ජායතීති හි දීපිතං.

488. එකෙකාරම්මණං ද්වීසු, ද්වීසු ද්වාරෙසු සබ්බසො;

ආගච්ඡති තෙනාපාථං, අයමත්ථොපි දීපිතො.

489. රූපං චක්ඛුපසාදම්හි, ඝට්ටිත්වා තඞ්ඛණෙ පන;

මනොද්වාරෙ තථාපාථ-මාගච්ඡති නිසංසයො.

490. ඛගො යථා හි රුක්ඛග්ගෙ, නිලීයන්තොව සාඛිනො;

සාඛං ඝට්ටෙති තස්සීධ, ඡායා ඵරති භූමියං.

491. සාඛාය ඝට්ටනච්ඡායා, ඵරණානි ච සබ්බසො;

අපුබ්බාචරිමං එක-ක්ඛණස්මිංයෙව ජායරෙ.

492. එවමෙව ච රූපස්ස, පසාදස්ස ච ඝට්ටනං;

භවඞ්ගචලනස්සාපි, පච්චයත්තෙන අත්ථතො.

493. තථෙව ච මනොද්වාරෙ, ආපාථගමනම්පි ච;

අපුබ්බාචරිමං එක-ක්ඛණස්මිංයෙව හොතිති.

494. තතො භවඞ්ගං ඡින්දිත්වා, චක්ඛුද්වාරෙ යථාක්කමං;

ආවජ්ජනෙ සමුප්පන්නෙ, දස්සනෙ සම්පටිච්ඡනෙ.

495. සන්තීරණෙ සමුප්පන්නෙ, තතො වොට්ඨබ්බනෙපි ච;

කුසලං ජවනං චිත්තං, තථාකුසලමෙව වා.

496. එසො එව නයො සොත-ද්වාරාදීසුපි විඤ්ඤුනා;

අවිසෙසෙන විඤ්ඤෙය්‍යො, සද්දාදීනං තු ඝට්ටනෙ.

497. දොවාරිකොපමාදීනි, එතස්සත්ථස්ස දීපනෙ;

උද්ධරිත්වාන තානෙත්ථ, දස්සෙතබ්බානි විඤ්ඤුනා.

498. අසම්භෙදෙන චක්ඛුස්ස, රූපාපාථගමෙන ච;

ආලොකනිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

499. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

ජායතෙ චක්ඛුවිඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තෙහි තං සහ.

500. අසම්භෙදෙන සොතස්ස, සද්දාපාථගමෙන ච;

ආකාසනිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

501. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

ජායතෙ සොතවිඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තෙහි තං සහ.

502. අසම්භෙදෙන ඝානස්ස, ගන්ධාපාථගමෙන ච;

වායොසන්නිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

503. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

ජායතෙ ඝානවිඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තෙහි තං සහ.

504. අසම්භෙදෙන ජිව්හාය, රසාපාථගමෙන ච;

ආපොසන්නිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

505. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

ජායතෙ ජිව්හාවිඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තෙහි තං සහ.

506. අසම්භෙදෙන කායස්ස, ඵොට්ඨබ්බාපාථසඞ්ගමා;

පථවීනිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

507. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

ජායතෙ කායවිඤ්ඤාණං, සම්පයුත්තෙහි තං සහ.

508. අසම්භෙදා මනස්සාපි, ධම්මාපාථගමෙන ච;

වත්ථුසන්නිස්සයෙනාපි, සමනක්කාරහෙතුනා.

509. පච්චයෙහි පනෙතෙහි, සමෙතෙහි චතූහිපි;

මනොවිඤ්ඤාණමෙවං තු, සම්පයුත්තෙහි ජායතෙ.

510. මනො භවඞ්ගචිත්තන්ති, වෙදිතබ්බං විභාවිනා;

ආවජ්ජනක්‍රියාචිත්තං, සමනක්කාරොති සඤ්ඤිතං.

511. වත්ථුසන්නිස්සයෙනාති, නායං සබ්බත්ථ ගච්ඡති;

භවං තු පඤ්චවොකාරං, සන්ධාය කථිතො පන.

512. පටිසන්ධාදිචිත්තානි, සබ්බානෙකූනවීසති;

කාමෙ දස ච රූපෙසු, පඤ්ච චත්තාරිරූපිසු.

513. කම්මං කම්මනිමිත්තඤ්ච, තථා ගතිනිමිත්තකං;

ඉදං හි තිවිධං තෙසං, ආරම්මණමුදීරිතං.

514. කාමාවචරසන්ධීනං, පරිත්තාරම්මණං මතං;

පච්චුප්පන්නමතීතං වා, හොති නත්ථි අනාගතං.

515. අට්ඨෙව ච මහාපාකා, තීණි සන්තීරණානි ච;

එකාදසවිධං චිත්තං, තදාරම්මණසඤ්ඤිතං.

516. එකාදසවිධෙ චිත්තෙ, තදාරම්මණසඤ්ඤිතෙ;

දස පුඤ්ඤවිපාකානි, එකං හොති අපුඤ්ඤජං.

517. මහාපාකා න ජායන්තෙ, රූපාරූපභවද්වයෙ;

කාමෙ රූපෙ භවෙ චෙව, හොති සන්තීරණත්තයං.

518. තදාරම්මණචිත්තානි, යානි වුත්තානි සත්ථුනා;

තෙසු චිත්තං පනෙකම්පි, රූපාරූපභවද්වයෙ.

519. න තදාරම්මණං හුත්වා, පවත්තති කදාචිපි;

කස්මා න හොති චෙ තත්ථ, බීජස්සාභාවතො පන.

520. පටිසන්ධිබීජං නත්ථෙත්ථ, කාමාවචරසඤ්ඤිතං;

රූපාදිගොචරෙ තස්ස, භවෙය්‍ය ජනකං තු යං.

521. චක්ඛුවිඤ්ඤාණකාදීනං, නත්ථිතාපජ්ජතීති චෙ;

නින්ද්‍රියානං පවත්තානු-භාවතො චිත්තසම්භවො.

522. එකන්තෙන යථා චෙතං, තදාරම්මණමානසං;

නප්පවත්තති සබ්බම්පි, රූපාරූපභවද්වයෙ.

523. අකාමාවචරධම්මෙපි, තදෙතං නානුබන්ධති;

කස්මා අජනකත්තා හි, ජනකස්සාසමානතො.

524. ජනකං තෙන තුල්‍යං වා, කාමාවචරසඤ්ඤිතං;

කුසලාකුසලාදිං තු, ජවනං අනුබන්ධති.

525. කාමාවචරධම්මාපි, යෙ මහග්ගතගොචරා;

හුත්වා වත්තන්ති තෙ චාපි, ඉදං නෙවානුබන්ධති.

526. පරිත්තාරම්මණත්තා ච, එකන්තෙන පනස්ස හි;

තථාපරිචිතත්තා ච, නානුබන්ධති සබ්බදා.

527. කිං තෙන යුත්තිවාදෙන, වුත්තං අට්ඨකථාසු හි;

තදාරම්මණචිත්තානි, එකාදසපි සබ්බසො.

528. නාමගොත්තං පනාරබ්භ, ජවනෙ ජවිතෙපි ච;

තදාරම්මණං න ගණ්හන්ති, රූපාරූපභවෙසු වා.

529. යදා පඤ්ඤත්තිමාරබ්භ, ජවනෙ ජවිතෙපි වා;

තථා විපස්සනායාපි, ලක්ඛණාරම්මණාය ච.

530. තදාරම්මණා න ලබ්භන්ති, මිච්ඡත්තනියතෙසුපි;

න ලොකුත්තරධම්මෙපි, ආරබ්භ ජවනෙ ගතෙ.

531. තථා මහග්ගතෙ ධම්මෙ, ආරබ්භ ජවනෙ පන;

පටිසම්භිදාඤාණානි, ආරබ්භ ජවිතෙපි ච.

532. මනොද්වාරෙපි සබ්බෙසං, ජවනානමනන්තරං;

තදාරම්මණචිත්තානි, භවන්ති අනුපුබ්බතො.

533. න විජ්ජති මනොද්වාරෙ, ඝට්ටනාරම්මණස්ස හි;

කථං භවඞ්ගතො හොති, වුට්ඨානං පන චෙතසො.

534. මනොද්වාරෙපි ආපාථ-මාගච්ඡන්තෙව ගොචරා;

ඝට්ටනාය විනා තස්මා, චිත්තානං හොති සම්භවො.

535. ද්වාදසාපුඤ්ඤචිත්තානං, විපාකා සත්තසත්තති;

භවන්ති චතුරාසීති, පාපපාකා පවත්තියං.

536. එකාදසවිධානං තු, හිත්වා උද්ධච්චමානසං;

එකාදසවිධා චෙව, භවන්ති පටිසන්ධියො.

537. ක්‍රියචිත්තෙසු සබ්බෙසු, ජවනං න ච හොති යං;

තං වෙ කරණමත්තත්තා, වාතපුප්ඵසමං මතං.

538. ජවනත්තං තු සම්පත්තං, කිච්චසාධනතො පන;

ඡින්නමූලස්ස රුක්ඛස්ස, පුප්ඵංව අඵලං සියා.

539. පටිච්ච පන එතස්මා, ඵලමෙතීති පච්චයො;

යො ධම්මො යස්ස ධම්මස්ස, ඨිතියුප්පත්තියාපි වා.

540. උපකාරො හි සො තස්ස, පච්චයොති පවුච්චති;

සම්භවොපභවො හෙතු, කාරණං පච්චයො මතො.

541. ලොභාදි පන යො ධම්මො, මූලට්ඨෙනුපකාරකො;

හෙතූති පන සො ධම්මො, විඤ්ඤාතබ්බො විභාවිනා.

542. ලොභො දොසො ච මොහො ච,

තථාලොභාදයො තයො;

ඡළෙව හෙතුයො හොන්ති,

ජාතිතො නවධා සියුං.

543. ධම්මානං කුසලාදීනං, කුසලාදිත්තසාධකො;

මූලට්ඨොති වදන්තෙවං, එකෙ ආචරියා පන.

544. එවං සන්තෙ තු හෙතූනං, තංසමුට්ඨානරූපිසු;

හෙතුපච්චයතා නෙව, සම්පජ්ජති කදාචිපි.

545. න හි තෙ පන රූපානං, සාධෙන්ති කුසලාදිකං;

න තෙසං පන රූපානං, පච්චයා න ච හොන්ති තෙ.

546. තස්මා හි කුසලාදීනං, කුසලාදිත්තසාධකො;

මූලට්ඨොති න ගන්තබ්බො, විඤ්ඤුනා සමයඤ්ඤුනා.

547. සුප්පතිට්ඨිතභාවස්ස, සාධනෙනුපකාරකො;

මූලට්ඨොති ච හෙතූනං, විඤ්ඤාතබ්බො විභාවිනා.