9. නවමො පරිච්ඡෙදො

පුඤ්ඤවිපාකපච්චයනිද්දෙසො

560. බාත්තිංස පාකචිත්තානි, ලොකිකානෙව යානි හි;

එතෙසං පාකචිත්තානං, පටිසන්ධිපවත්තිසු.

561. පුඤ්ඤාපුඤ්ඤාදිසඞ්ඛාරා, යථා යෙසඤ්ච පච්චයා;

භවාදීසු තථා තෙපි, විඤ්ඤාතබ්බා විභාවිනා.

562. තයො භවා චතස්සො ච, යොනියො ගතිපඤ්චකං;

විඤ්ඤාණට්ඨිතියො සත්ත, සත්තාවාසා නවෙරිතා.

563. කාමෙ පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාර-සඤ්ඤිතා අට්ඨ චෙතනා;

නවන්නං පාකචිත්තානං, කාමෙ සුගතියං පන.

564. නානාක්ඛණිකකම්මූප-නිස්සයපච්චයෙහි ච;

ද්වෙධා හි පච්චයා තෙසං, භවන්ති පටිසන්ධියං.

565. උපෙක්ඛාසහිතාහෙතු-මනොවිඤ්ඤාණධාතුයා;

විනා පරිත්තපාකානං, හොන්ති ද්වෙධා පවත්තියං.

566. තායෙව චෙතනා රූප-භවෙ ද්වෙධාව පච්චයා;

පඤ්චන්නං පාකචිත්තානං, භවන්ති හි පවත්තියං.

567. අට්ඨන්නං තු පරිත්තානං, කාමෙ දුග්ගතියං තථා;

පවත්තෙ පච්චයා හොන්ති, න හොන්ති පටිසන්ධියං.

568. හොන්ති වුත්තප්පකාරාව, කාමෙ සුගතියං තථා;

සොළසන්නං විපාකානං, පවත්තෙ පටිසන්ධියං.

569. රූපෙ පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරා, රූපාවචරභූමියං;

පඤ්චන්නං පාකචිත්තානං, පච්චයා පටිසන්ධියං.

570. හොන්තිමාපුඤ්ඤසඞ්ඛාරා, කාමෙ දුග්ගතියං ද්විධා;

විඤ්ඤාණස්ස පනෙකස්ස, පච්චයා පටිසන්ධියං.

571. ඡන්නං පන පවත්තෙව, හොන්ති නො පටිසන්ධියං;

සත්තන්නම්පි භවන්තෙව, පවත්තෙ පටිසන්ධියං.

572. කාමෙ සුගතියං තෙසං, සත්තන්නම්පි තථෙව ච;

පවත්තෙ පච්චයා හොන්ති, න හොන්ති පටිසන්ධියං.

573. විඤ්ඤාණානං චතුන්නම්පි, තෙසං රූපභවෙ තථා;

පවත්තෙ පච්චයා හොන්ති, න හොන්ති පටිසන්ධියං.

574. සො ච කාමභවෙනිට්ඨ-රූපාදිඋපලද්ධියං;

අනිට්ඨරූපාදයො පන, බ්‍රහ්මලොකෙ න විජ්ජරෙ.

575. තථෙවානෙඤ්ජසඞ්ඛාරො, අරූපාවචරභූමියං;

චතුන්නං පාකචිත්තානං, පවත්තෙ පටිසන්ධියං.

576. එවං තාව භවෙස්වෙතෙ, පටිසන්ධිපවත්තිසු;

යථා ච පච්චයා හොන්ති, තථා ඤෙය්‍යා විභාවිනා.

577. එසෙව ච නයො ඤෙය්‍යො, යොනිආදීසු තත්‍රිදං;

ආදිතො පන පට්ඨාය, මුඛමත්තනිදස්සනං.

578. අවිසෙසෙන පුඤ්ඤාභි-සඞ්ඛාරො ද්විභවෙසුපි;

දත්වාන පටිසන්ධිං තු, සබ්බපාකං ජනෙති සො.

579. තථා චතූසු විඤ්ඤෙය්‍යො, අණ්ඩජාදීසු යොනිසු;

බහුදෙවමනුස්සානං, ගතීසු ද්වීසු එව ච.

580. තථා නානත්තකායාදි-විඤ්ඤාණානං ඨිතීසුපි;

තථා වුත්තප්පකාරස්මිං, සත්තාවාසෙ චතුබ්බිධෙ.

581. එවං පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො, භවාදීසු යථාරහං;

එකවීසතිපාකානං, පච්චයො හොති ච ද්විධා.

582. කාමෙ අපුඤ්ඤසඞ්ඛාරො, භවෙ චතූසු යොනිසු;

තීසු ගතීසු එකිස්සා, විඤ්ඤාණට්ඨිතියාපි ච.

583. සත්තාවාසෙ පනෙකස්මිං,

උහොති සො පච්චයො ද්විධා;

සත්තන්නං පාකචිත්තානං,

පවත්තෙ පටිසන්ධියං.

584. තථෙවානෙඤ්ජසඞ්ඛාරො, එකාරූපභවෙ පුන;

එකිස්සා යොනියා චෙව, එකිස්සා ගතියාපි ච.

585. තීසු චිත්තට්ඨිතීස්වෙව, සත්තාවාසෙ චතුබ්බිධෙ;

චතුන්නං පාකචිත්තානං, ද්වෙධා සො හොති පච්චයො.

586. පටිසන්ධිපවත්තීනං, වසෙනෙව භවාදිසු;

විජානිතබ්බා සඞ්ඛාරා, යථා යෙසඤ්ච පච්චයා.

587. න රූපාරූපධම්මානං, සඞ්කන්ති පන විජ්ජති;

සඞ්කන්තිභාවෙ අසති, පටිසන්ධි කථං සියා.

588. නත්ථි චිත්තස්ස සඞ්කන්ති, අතීතභවතො ඉධ;

තතො හෙතුං විනා තස්ස, පාතුභාවො න විජ්ජති.

589. සුලද්ධපච්චයං රූපා-රූපමත්තං තු ජායති;

උප්පජ්ජමානමෙවං තු, ලභිත්වා පච්චයං පන.

590. භවන්තරමුපෙතීති, සමඤ්ඤාය පවුච්චති;

න ච සත්තො න ච ජීවො, න අත්තා වාපි විජ්ජති.

591. තයිදං පාකටං කත්වා, පටිසන්ධික්කමං පන;

දස්සයිස්සාමහං සාධු, නිබොධථ සුදුබ්බුධං.

592. අතීතස්මිං භවෙ තස්ස, ආසන්නමරණස්ස හි;

හරිතං තාලපණ්ණංව, පක්ඛිත්තං ආතපෙ පන.

593. සුස්සමානෙ සරීරස්මිං, නට්ඨෙ චක්ඛුන්ද්‍රියාදිකෙ;

හදයවත්ථුමත්තස්මිං, ඨිතෙ කායප්පසාදිකෙ.

594. වත්ථුසන්නිස්සිතං චිත්තං, හොති තස්මිං ඛණෙපි ච;

පුබ්බානුසෙවිතං කම්මං, පුඤ්ඤං වාපුඤ්ඤමෙව වා.

595. කම්මං කම්මනිමිත්තං වා, ආලම්බිත්වා පවත්තති;

එවං පවත්තමානං තං, විඤ්ඤාණං ලද්ධපච්චයං.

596. අවිජ්ජාය පටිච්ඡන්නා-දීනවෙ විසයෙ පන;

තණ්හා නමෙති සඞ්ඛාරා, ඛිපන්ති සහජා පන.

597. න මීයමානං තණ්හාය, තං සන්තතිවසා පන;

ඔරිමා පන තීරම්හා, ආලම්බිත්වාන රජ්ජුකං.

598. මාතිකාතික්කමොවෙතං, පුරිමං ජහති නිස්සයං;

අපරං කම්මසම්භූතං, ලම්බිත්වා වාපි නිස්සයං.

599. තං පනාරම්මණාදීහි, පච්චයෙහි පවත්තති;

පුරිමං චවනං එත්ථ, පච්ඡිමං පටිසන්ධි තු.

600. තදෙතං නාපි පුරිමා, භවතොපි ඉධාගතං;

කම්මාදිඤ්ච විනා හෙතුං, පාතුභූතං න චෙව තං.

601. එත්ථ චෙතස්ස චිත්තස්ස, පුරිමා භවතො පන;

ඉධානාගමනෙතීත-භවහෙතූහි සම්භවෙ.

602. පටිඝොසදීපමුද්දාදී, භවන්තෙත්ථ නිදස්සනා;

යථා ආගන්ත්වා අඤ්ඤත්‍ර, හොන්ති සද්දාදිහෙතුකා.

603. එවමෙව ච විඤ්ඤාණං, වෙදිතබ්බං විභාවිනා;

සන්තානබන්ධතො නත්ථි, එකතා වාපි නානතා.

604. සති සන්තානබන්ධෙ තු, එකන්තෙනෙකතා සියා;

ඛීරතො දධිසම්භූතං, න භවෙය්‍ය කදාචිපි.

605. අථාපි පන එකන්ත-නානතා සා භවෙය්‍ය චෙ;

ඛීරසාමී නරො නෙව, දධිසාමී භවෙය්‍ය සො.

606. තස්මා එත්ථ පනෙකන්ත-එකතානානතාපි වා;

න චෙව උපගන්තබ්බා, විඤ්ඤුනා සමයඤ්ඤුනා.

607. නනු එවමසඞ්කන්ති-පාතුභාවෙ තස්ස සති;

යෙ ඉමස්මිං මනුස්සත්ත-භාවෙ ඛන්ධාභිසම්භවා.

608. තෙසං ඉධ නිරුද්ධත්තා, කම්මස්ස ඵලහෙතුනො;

පරත්ථාගමතො චෙව, ඉධ තස්ස කතස්ස හි.

609. අඤ්ඤස්ස අඤ්ඤතො චෙව, කම්මතො තං ඵලං සියා;

තස්මා න සුන්දරං එතං, විධානං සබ්බමෙව ච.

එත්ථාහ –

610. සන්තානෙ යං ඵලං එතං, නාඤ්ඤස්ස න ච අඤ්ඤතො;

බීජානං අභිසඞ්ඛාරො, එතස්සත්ථස්ස සාධකො.

611. එකස්මිං පන සන්තානෙ, වත්තමානං ඵලං පන;

අඤ්ඤස්සාතිපි වා නෙව, අඤ්ඤතො වා න හොති තං.

612. බීජානං අභිසඞ්ඛාරා, එතස්සත්ථස්ස සාධකො;

බීජානං අභිසඞ්ඛාරෙ, කතෙ තු මධුආදිනා.

613. තස්ස බීජස්ස සන්තානෙ, පඨමං ලද්ධපච්චයො;

මධුරො ඵලසො තස්ස, හොති කාලන්තරෙ පන.

614. න හි තානි හි බීජානි, අභිසඞ්ඛරණම්පි වා;

පාපුණන්ති ඵලට්ඨානං, එවං ඤෙය්‍යමිදම්පි ච.

615. බාලකාලෙ පයුත්තෙන, විජ්ජාසිප්පොසධාදිනා;

දීපෙතබ්බො අයං වුද්ධ-කාලස්මිං ඵලදායිනා.

616. එවං සන්තෙපි තං කම්මං, විජ්ජමානම්පි වා පන;

ඵලස්ස පච්චයො හොති, අථ වාවිජ්ජමානකං.

617. විජ්ජමානං සචෙ හොති, තප්පවත්තික්ඛණෙ පන;

භවිතබ්බං විපාකෙන, සද්ධිමෙව ච හෙතුනා.

618. අථ වාවිජ්ජමානං තං, නිරුද්ධං පච්චයො භවෙ;

පවත්තික්ඛණතො පුබ්බෙ, පච්ඡා නිච්චඵලං සියා.

වුච්චතෙ –

619. කටත්තා පච්චයො කම්මං, තස්මා නිච්චඵලං න ච;

පාටිභොගාදිකං කම්මං, වෙදිතබ්බං නිදස්සනං.

620. කටත්තායෙව තං කම්මං, ඵලස්ස පන පච්චයො;

න චස්ස විජ්ජමානත්තං, තස්ස වාවිජ්ජමානතා.

621. අභිධම්මාවතාරොයං, පරමත්ථපකාසනො;

සොතබ්බො පන සොතූනං, පීතිබුද්ධිවිවඩ්ඪනො.

ඉති අභිධම්මාවතාරෙ පුඤ්ඤවිපාකපච්චයනිද්දෙසො නාම

නවමො පරිච්ඡෙදො.