4. චතුත්ථො පරිච්ඡෙදො

විඤ්ඤාණක්ඛන්ධපකිණ්ණකනයසඞ්ඛෙපො

192. එකධාදිනයොදානි, පටුවඩ්ඪාය යොගිනං;

වුච්චතෙ විසයග්ගාහා, සබ්බමෙකවිධං මනං.

193. එකාසීති තිභූමට්ඨං, ලොකියං සුත්තරඤ්ච තං;

සෙසං ලොකුත්තරං අට්ඨ, අනුත්තරඤ්චිතී ද්විධා.

194. ලොකපාකක්‍රියාහෙතූ, චෙකහෙතූති සත්තහි;

තිංස නාධිපති සාධි-පති සෙසාතිපී ද්විධා.

195. ඡන්දචිත්තීහවීමංසා-ස්වෙකෙන මතිමා යුතං;

විනා වීමංසමෙකෙන, ඤාණහීනමනං යුතං.

196. පරිත්තානප්පමාණානි, මහග්ගතමනානිති;

තිධා ඡනව චට්ඨ ච, තිනවා ච යථාක්කමං.

197. ද්විපඤ්ච චිත්තං විඤ්ඤාණං, තිස්සො හි මනොධාතුයො;

ඡසත්තති මනොඤාණ-ධාතූති තිවිධා පුන.

198. එකාරම්මණචිත්තානි, අනභිඤ්ඤං මහග්ගතං;

අමලං පඤ්චවිඤ්ඤාණං, නවපඤ්ච භවන්තිමෙ.

199. පඤ්චාලම්බං මනොධාතු, සාභිඤ්ඤං කාමධාතුජං;

සෙසං ඡාරම්මණං තං හි, තෙචත්තාලීස සඞ්ඛ්‍යතො.

200. කාමපාකදුසා චාදි-මග්ගො චාදික්‍රියා දුවෙ;

රූපා සබ්බෙතිරූපෙ න, තෙචත්තාලීස හොන්තිමෙ.

201. විනාව රූපෙනාරුප්ප-විපාකා චතුරො සියුං;

ද්වෙචත්තාලීස සෙසානි, වත්තන්තුභයථාපි ච.

202. චතුධාපි අහෙත්වෙකද්විහෙතුකතිහෙතුතො;

අට්ඨාරස ද්වෙ බාවීස, සත්තචත්තාලිසං භවෙ.

203. කාමෙ ජවා සවොට්ඨබ්බා, අභිඤ්ඤාද්වයමෙව ච;

රූපිරියාපථවිඤ්ඤත්තිකරාමෙ චතුරට්ඨකා.

204. ඡබ්බීසති ජවා සෙසා, කරා රූපිරියාපථෙ;

ද්විපඤ්චමනවජ්ජානි, කාමරූපඵලානි ච.

205. ආදික්‍රියාති චෙකූන-වීස රූපකරා ඉමෙ;

සෙසා චුද්දස භින්නාවචුති සන්ධි න තීණිපි.

206. එකකිච්චාදිතො පඤ්ච-විධා තත්ථෙකකිච්චකා;

ද්විපඤ්චචිත්තං ජවනං, මනොධාතුට්ඨසට්ඨිමෙ.

207. ද්විකිච්චාදීනි වොට්ඨබ්බං, සුඛතීරං මහග්ගතෙ;

පාකා කාමමහාපාකා, සෙසා තීරා යථාක්කමං.

208. දස්සනං සවනං දිට්ඨං, සුතං ඝායනකාදිකං;

තයං මුතං මනොධාතුත්තයං දිට්ඨං සුතං මුතං.

209. දිට්ඨං සුතං මුතං ඤාතං, සාභිඤ්ඤං සෙසකාමිකං;

විඤ්ඤාතාරම්මණං සෙසමෙවං ඡබ්බිධමීරයෙ.

210. සත්තධා සත්තවිඤ්ඤාණධාතූනං තු වසා භවෙ;

වුච්චතෙදානි තස්සෙව, අනන්තරනයක්කමො.

211. පුඤ්ඤෙස්වාදිද්වයා කාමෙ, රූපපුඤ්ඤමනන්තකං;

තප්පාදකුත්තරානන්තං, භවඞ්ගඤ්චාදිතීරණං.

212. දුතියන්තද්වයා තීරං, භවඞ්ගං තතියද්වයා;

තෙ අනන්තාමලං පුඤ්ඤං, මජ්ඣත්තඤ්ච මහග්ගතං.

213. සබ්බවාරෙ සයඤ්චෙති, තෙපඤ්ඤාස තිසත්ත ච;

තෙත්තිංස ච භවන්තෙතෙ, රූපෙසු පන පුඤ්ඤතො.

214. තප්පාකා ච මතියුත්ත-කාමපාකා සයං දස;

ආරුප්පපුඤ්ඤතො තෙ ච, සකො පාකො සයං පුන.

215. අධොපාකා ච අන්තම්හා, තතියඤ්ච ඵලන්තිමෙ;

දසෙකද්විතිපඤ්චාහි, මග්ගා චෙකං සකං ඵලං.

216. ලොභමූලෙකහෙතූහි, අන්තකාමසුභා විය;

සත්ත දොසද්වයා කාම-භවඞ්ගපෙක්ඛවා සයං.

217. මහාපාකතිහෙතූහි, සාවජ්ජා සබ්බසන්ධියො;

කාමච්චුතීහි සෙසාහි, සාවජ්ජා කාමසන්ධියො.

218. කාමච්චුති ච වොට්ඨබ්බං, සයඤ්ච සුඛතීරතො;

පටිච්ඡා තීරණානි ද්වෙ, ඉතරා සකතීරණං.

219. සකං සකං පටිච්ඡං තු, විඤ්ඤාණෙහි ද්විපඤ්චහි;

රූපපාකෙහි සාවජ්ජා, සන්ධියොහෙතුවජ්ජිතා.

220. අරූපපාකෙස්වාදිම්හා, කාමපාකා තිහෙතුකා;

අන්තාවජ්ජම්පි චාරුප්ප-පාකා ච නව හොන්තිමෙ.

221. දුතියාදීහි තෙයෙව, අධොපාකං විනා විනා;

ඵලා තිහෙතුකා පාකා, සයඤ්චෙති චතුද්දස.

222. ද්විපඤ්චාදික්‍රියා හාසා, සයඤ්චාරුප්පවජ්ජිතා;

ඤාණයුත්තභවඞ්ගාති, දස වොට්ඨබ්බතො පන.

223. කාමෙ ජවා භවඞ්ගා ච, කාමරූපෙ සයම්පි වා;

නවපඤ්ච සහෙතාදි-කිරියද්වයතො පන.

224. සයං භවඞ්ගමතිමා, රූපෙ සාතක්‍රියාපි ච;

තප්පාදකන්තිමඤ්චෙති, බාවීස තතියා පන.

225. තෙ ච පාකා සයඤ්චන්තෙ, ඵලං මජ්ඣා මහග්ගතා;

ක්‍රියාති වීසති හොන්ති, සෙසද්වීහි දුකෙහි තු.

226. වුත්තපාකා සයඤ්චෙති, චුද්දසෙවං ක්‍රියාජවා;

තදාරම්මණං මුඤ්චිත්වා, පට්ඨානනයතො නයෙ.

227. අථ සාතක්‍රියා සාතං, සෙසං සෙසක්‍රියාපි ච;

තදාලම්බං යථායොගං, වදෙ අට්ඨකථානයා.

228. මහග්ගතා ක්‍රියා සබ්බා, සකපුඤ්ඤසමා තහිං;

අන්තා ඵලන්තිමං හොති, අයමෙව විසෙසතා.

229. ඉමස්සානන්තරා ධම්මා, එත්තකාති පකාසිතා;

ඉමං පනෙත්තකෙහීති, වුච්චතෙයං නයොධුනා.

230. ද්වීහි කාමජවා තීහි, රූපාරූපා චතූහි තු;

මග්ගා ඡහි ඵලාදි ද්වෙ, සෙසා ද්වෙ පන සත්තහි.

231. එකම්හා දස පඤ්චහි, පටිච්ඡා සුඛතීරණං;

කාමෙ දොසක්‍රියාහීන-ජවෙහි ගහතො සකා.

232. කාමෙ ජවා ක්‍රියාහීනා, තදාලම්බා සවොට්ඨබ්බා;

සගහඤ්චෙති තෙත්තිංසචිත්තෙහි පරතීරණා.

233. කාමපුඤ්ඤසුඛීතීරකණ්හවොට්ඨබ්බතො ද්වයං;

මහාපාකන්තිමං හොති, අනාරුප්පචුතීහි ච.

234. සත්තතිංස පනෙතානි, එත්ථ හිත්වා දුසද්වයං;

එතෙහි පඤ්චතිංසෙහි, ජායතෙ දුතියද්වයං.

235. සුඛතීරාදි සත්තෙතෙ, ක්‍රියතො චාපි සම්භවා;

ඤෙය්‍යා සෙසානි චත්තාරි, භවඞ්ගෙන ච ලබ්භරෙ.

236. මග්ගවජ්ජා සවොට්ඨබ්බසුඛිතීරජවාඛිලා;

චුතීති නවකට්ඨාහි, තතියද්වයමාදිසෙ.

237. එතෙහි දොසවජ්ජෙහි, සත්තතීහිතරද්වයං;

රූපපාකා විනාරුප්පපාකාහෙතුදුහෙතුකෙ.

238. තෙහෙවෙකූනසට්ඨීහි, හොන්තිරුප්පාදිකං විනා;

හාසාවජ්ජෙ ජවෙ රූපෙ, අට්ඨඡක්කෙහි තෙහි තු.

239. සාධොපාකෙහි තෙහෙව, දුතියාදීනි අත්තනා;

අධොධොජවහීනෙහි, එකෙකූනෙහි ජායරෙ.

240. සුඛතීරභවඞ්ගානි, සයඤ්චාති තිසත්තහි;

අන්තාවජ්ජං අනාරුප්පභවඞ්ගෙහි පනෙතරං.

241. වුත්තානන්තරසඞ්ඛාතො, නයො දානි අනෙකධා;

පුග්ගලාදිප්පභෙදාපි, පවත්ති තස්ස වුච්චතෙ.

242. පුථුජ්ජනස්ස ජායන්තෙ, දිට්ඨිකඞ්ඛායුතානි වෙ;

සෙක්ඛස්සෙවාමලා සත්ත, අනන්තානිතරස්ස තු.

243. අන්තාමලං අනාවජ්ජක්‍රියා චෙකූනවීසති;

කුසලාකුසලා සෙසා, හොන්ති සෙක්ඛපුථුජ්ජනෙ.

244. ඉතරානි පනාවජ්ජද්වයං පාකා ච සාසවා;

තිණ්ණන්නම්පි සියුං එවං, පඤ්චධා සත්තභෙදතො.

245. කාමෙ සොළස ඝානාදිත්තයං දොසමහාඵලා;

රූපාරූපෙ සපාකොති, පඤ්චවීසති එකජා.

246. කාමපාකා ච සෙසාදිමග්ගො ආදික්‍රියා දුවෙ;

රූපෙ ජවාති බාවීස, ද්විජා සෙසා තිධාතුජා.

247. විත්ථාරොපි ච භූමීසු, ඤෙය්‍යො කාමසුභාසුභං;

හාසවජ්ජමහෙතුඤ්ච, අපායෙ සත්තතිංසිමෙ.

248. හිත්වා මහග්ගතෙ පාකෙ, අසීති සෙසකාමිසු;

චක්ඛුසොතමනොධාතු, තීරණං වොට්ඨබ්බම්පි ච.

249. දොසහීනජවා සො සො, පාකො රූපෙ අනාරියෙ;

පඤ්චසට්ඨි ඡසට්ඨී තු, පරිත්තාභාදීසු තීසු.

250. ආදිපඤ්චාමලා කඞ්ඛාදිට්ඨියුත්තෙ විනා තහිං;

තෙයෙව පඤ්චපඤ්ඤාස, ජායරෙ සුද්ධභූමිසු.

251. ආදිමග්ගදුසාහාසරූපහීනජවා සකො;

පාකො වොට්ඨබ්බනඤ්චාති, තිතාලීසං සියුං නභෙ.

252. අධොධොමනවජ්ජා තෙ,

පාකො චෙව සකො සකො;

දුතියාදීසු ජායන්තෙ,

ද්වෙ ද්වෙ ඌනා තතො තතො.

253. අරූපෙස්වෙකමෙකස්මිං, රූපෙස්වාදිත්තිකෙපි ච;

තිකෙ ච තතියෙ එකං, ද්වෙ හොන්ති දුතියත්තිකෙ.

254. අන්තිමං රූපපාකං තු, ඡසු වෙහප්ඵලාදිසු;

කාමසුගතියංයෙව, මහාපාකා පවත්තරෙ.

255. ඝායනාදිත්තයං කාමෙ, පටිඝද්වයමෙව ච;

සත්තරසෙසු පඨමං, අමලං මානවාදිසු.

256. අරියාපායවජ්ජෙසු, චතුරොදිප්ඵලාදිකා;

අපායාරුප්පවජ්ජෙසු, හාසරූපසුභක්‍රියං.

257. අපායුද්ධත්තයං හිත්වා, හොතාකාසසුභක්‍රියං;

තථාපායුද්ධද්වෙ හිත්වා, විඤ්ඤාණකුසලක්‍රියං.

258. භවග්ගාපායවජ්ජෙසු, ආකිඤ්චඤ්ඤසුභක්‍රියං;

දිට්ඨිකඞ්ඛායුතා සුද්ධෙ, විනා සබ්බාසු භූමිසු.

259. අමලානි ච තීණන්තෙ,

භවග්ගෙ ච සුභක්‍රියා;

මහාක්‍රියා ච හොන්තෙතෙ,

තෙරසෙවානපායිසු.

260. අනාරුප්පෙ මනොධාතු, දස්සනං සවතීරණං;

කාමෙ අනිට්ඨසංයොගෙ, බ්‍රහ්මානං පාපජං ඵලං.

261. වොට්ඨබ්බං කාමපුඤ්ඤඤ්ච, දිට්ඨිහීනං සඋද්ධවං;

චුද්දසෙතානි චිත්තානි, ජායරෙ තිංසභූමිසු.

262. ඉන්ද්‍රියානි දුවෙ අන්තද්වයවජ්ජෙස්වහෙතුසු;

තීණි කඞ්ඛෙතරාහෙතුපාපෙ චත්තාරි තෙරස.

263. ඡ ඤාණහීනෙ තබ්බන්තසාසවෙ සත්ත නිම්මලෙ;

චත්තාලීසෙ පනට්ඨෙවං, ඤෙය්‍යමින්ද්‍රියභෙදතො.