5. පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො

නිබ්බානපඤ්ඤත්තිපරිදීපනො

304. රාගාදීනං ඛයං වුත්තං, නිබ්බානං සන්තිලක්ඛණං;

සංසාරදුක්ඛසන්තාපතත්තස්සාලං සමෙතවෙ.

305. ඛයමත්තං න නිබ්බානං, සගම්භීරාදිවාචතො;

අභාවස්ස හි කුම්මානං, ලොමස්සෙව න වාචතා.

306. ඛයොති වුච්චතෙ මග්ගො, තප්පාපත්තා ඉදං ඛයං;

අරහත්තං වියුප්පාද-වයාභාවා ධුවඤ්ච තං.

307. සඞ්ඛතං සම්මුතිඤ්චාපි, ඤාණමාලම්බ නෙව හි;

ඡින්දෙ මලෙ තතො වත්ථු, ඉච්ඡිතබ්බමසඞ්ඛතං.

308. පත්තුකාමෙන තං සන්තිං, ඡබ්බිසුද්ධිං සමාදිය;

ඤාණදස්සනසුද්ධී තු, සාධෙතබ්බා හිතත්ථිනා.

309. චෙතනාදිවිධා සීල-සුද්ධි තත්ථ චතුබ්බිධා;

සොපචාරසමාධී තු, චිත්තසුද්ධීති වුච්චතෙ.

310. සම්පාදෙත්වාදිද්වෙසුද්ධිං, නමනා නාමං තු රුප්ප-

තො රූපං නත්ථි අත්තාදිවත්ථූති ච වවත්ථපෙ.

311. මණින්ධනාතපෙ අග්ගි, අසන්තොපි සමාගමෙ;

යථා හොති තථා චිත්තං, වත්ථාලම්බාදිසඞ්ගමෙ.

312. පඞ්ගුලන්ධා යථා ගන්තුං, පච්චෙකමසමත්ථකා;

යන්ති යුත්තා යථා එවං, නාමරූපව්හයා ක්‍රියා.

313. න නාමරූපතො අඤ්ඤො, අත්තාදි ඉති දස්සනං;

සොධනත්තා හි දුද්දිට්ඨිං, දිට්ඨිසුද්ධීති වුච්චති.

314. අවිජ්ජාතණ්හුපාදාන-කම්මෙනාදිම්හි තං ද්වයං;

රූපං කම්මාදිතො නාමං, වත්ථාදීහි පවත්තියං.

315. සදා සබ්බත්ථ සබ්බෙසං, සදිසං න යතො තතො;

නාහෙතුනාඤ්ඤො අත්තාදිනිච්චහෙතූති පස්සති.

316. එවං තීරයතෙ කඞ්ඛා, යාය පඤ්ඤාය පච්චයෙ;

දිට්ඨත්තා සුද්ධි සා කඞ්ඛාතරණං ඉති වුච්චති.

317. පත්තඤ්ඤාතපරිඤ්ඤො සො, අත්‍රට්ඨො යතතෙයති;

තීරණව්හපරිඤ්ඤාය, විසුද්ධත්ථං සදාදරො.

318. තිකාලාදිවසා ඛන්ධෙ, සමාසෙත්වා කලාපතො;

අනිච්චා දුක්ඛානත්තාති, ආදො එවං විපස්සති.

319. ඛන්ධානිච්චා ඛයට්ඨෙන, භයට්ඨෙන දුඛාව තෙ;

අනත්තාසාරකට්ඨෙන, ඉති පස්සෙ පුනප්පුනං.

320. ආකාරෙහි අනිච්චාදිචත්තාලීසෙහි සම්මසෙ;

ලක්ඛණානං විභූතත්ථං, ඛන්ධානං පන සබ්බසො.

321. එවඤ්චාපි අසිජ්ඣන්තෙ, නවධා නිසිතින්ද්‍රියො;

සත්තකද්වයතො සම්මා, රූපාරූපෙ විපස්සයෙ.

322. රූපමාදානනික්ඛෙපා, වයොවුද්ධත්තගාමිතො;

සම්මසෙවන්නජාදීහි, ධම්මතාරූපතොපි ච.

323. නාමං කලාපයමතො, ඛණතො කමතොපි ච;

දිට්ඨිමානනිකන්තීනං, පස්සෙ උග්ඝාටනාදිතො.

324. අවිජ්ජාතණ්හාකම්මන්න-හෙතුතො රූපං උබ්භවෙ;

විනාහාරං සඵස්සෙහි, වෙදනාදිත්තයං භවෙ.

325. තෙහියෙව විනා ඵස්සං,

නාමරූපාධිකෙහි තු;

චිත්තං හෙතුක්ඛයා සො සො,

වෙති වෙ තස්ස තස්ස තු.

326. හෙතුතොදයනාසෙවං, ඛණොදයවයෙනපි;

ඉති පඤ්ඤාසාකාරෙහි, පස්සෙ පුනූදයබ්බයං.

327. යොගිස්සෙවං සමාරද්ධඋදයබ්බයදස්සිනො;

පාතුභොන්ති උපක්ලෙසා, සභාවා හෙතුතොපි ච.

328. තෙ ඔභාසමතුස්සාහපස්සද්ධිසුඛුපෙක්ඛනා;

සති පීතාධිමොක්ඛො ච, නිකන්ති ච දසීරිතා.

329. තණ්හාදිට්ඨුන්නතිග්ගාහවත්ථුතො තිංසධා තෙ ච;

තදුප්පන්නෙ චලෙ බාලො, අමග්ගෙ මග්ගදස්සකො.

330. විපස්සනා පථොක්කන්තා, තදාසි මතිමාධුනා;

න මග්ගො ගාහවත්ථුත්තා, තෙසං ඉති විපස්සති.

331. උපක්ලෙසෙ අනිච්චාදි-වසගෙ සොදයබ්බයෙ;

පස්සතො වීථිනොක්කන්තදස්සනං වුච්චතෙ පථො.

332. මග්ගාමග්ගෙ වවත්ථෙත්වා, යා පඤ්ඤා එවමුට්ඨිතා;

මග්ගාමග්ගික්ඛසඞ්ඛාතා, සුද්ධි සා පඤ්චමී භවෙ.

333. පහානව්හපරිඤ්ඤාය, ආදිතො සුද්ධිසිද්ධියා;

තීරණව්හපරිඤ්ඤාය, අන්තගො යතතෙධුනා.

334. ජායතෙ නවඤාණී සා, විසුද්ධි කමතොදය-

බ්බයාදී ඝටමානස්ස, නව හොන්ති පනෙත්ථ හි.

335. සන්තතීරියතො චෙව, ඝනෙනාපි ච ඡන්නතො;

ලක්ඛණානි න ඛායන්තෙ, සංකිලිට්ඨා විපස්සනා.

336. තතොත්‍ර සම්මසෙ භිය්‍යො, පුනදෙවුදයබ්බයං;

තෙනානිච්චාදිසම්පස්සං, පටුතං පරමං වජෙ.

337. ආවට්ටෙත්වා යදුප්පාදට්ඨිතිආදීහි පස්සතො;

භඞ්ගෙව තිට්ඨතෙ ඤාණං, තදා භඞ්ගමතී සියා.

338. එවං පස්සයතො භඞ්ගං, තිභවො ඛායතෙ යදා;

සීහාදිව භයං හුත්වා, සියා ලද්ධා භයික්ඛණා.

339. සාදීනවා පතිට්ඨන්තෙ, ඛන්ධාදිත්තඝරං විය;

යදා තදා සියා ලද්ධා, ආදීනවානුපස්සනා.

340. සඞ්ඛාරාදීනවං දිස්වා, රමතෙ න භවාදිසු;

මති යදා තදා ලද්ධා, සියා නිබ්බිදපස්සනා.

341. ඤාණං මුච්චිතුකාමං තෙ, සබ්බභූසඞ්ඛතෙ යදා;

ජාලාදීහි ච මච්ඡාදී, තදා ලද්ධා චජ්ජමති.

342. සඞ්ඛාරෙ අසුභානිච්චදුක්ඛතොනත්තතො මති;

පස්සන්තී චත්තුමුස්සුක්කා, පටිසඞ්ඛානුපස්සනා.

343. වුත්තාත්‍ර පටුභාවාය, සබ්බඤාණපවත්තියා;

මීනසඤ්ඤාය සප්පස්ස, ගාහලුද්දසමොපමා.

344. අත්තත්තනියතො සුඤ්ඤං, ද්විධා ‘‘නාහං ක්වචා’’දිනා;

චතුධා ඡබ්බිධා චාපි, බහුධා පස්සතො භුසං.

345. ආවට්ටතිග්ගිමාසජ්ජ,

න්හාරූව මති සඞ්ඛතං;

චත්තභරියො යථා දොසෙ,

තථා තං සමුපෙක්ඛතෙ.

346. තාව සාදීනවානම්පි, ලක්ඛණෙ තිට්ඨතෙ මති;

න පස්සෙ යාව සා තීරං, සාමුද්දසකුණී යථා.

347. සඞ්ඛාරුපෙක්ඛාඤාණායං, සිඛාපත්තා විපස්සනා;

වුට්ඨානගාමිනීති ච, සානුලොමාති වුච්චති.

348. පත්වා මොක්ඛමුඛං සත්ත, සාධෙතිරියපුග්ගලෙ;

ඣානඞ්ගාදිප්පභෙදෙ ච, පාදකාදිවසෙන සා.

349. අනිච්චතො හි වුට්ඨානං, යදි යස්සාසි යොගිනො;

සොධිමොක්ඛස්ස බාහුල්ලා, තික්ඛසද්ධින්ද්‍රියො භවෙ.

350. දුක්ඛතොනත්තතො තඤ්චෙ, සියා හොන්ති කමෙන තෙ;

පස්සද්ධිවෙදබාහුල්ලා, තික්ඛෙකග්ගමතින්ද්‍රියා.

351. පඤ්ඤාධුරත්තමුද්දිට්ඨං, වුට්ඨානං යදිනත්තතො;

සද්ධාධුරත්තං සෙසෙහි, තං වියාභිනිවෙසතො.

352. ද්වෙ තික්ඛසද්ධසමථා, සියුං සද්ධානුසාරිනො;

ආදො මජ්ඣෙසු ඨානෙසු, ඡසු සද්ධාවිමුත්තකා.

353. ඉතරො ධම්මානුසාරීදො, දිට්ඨිප්පත්තො අනන්තකෙ;

පඤ්ඤාමුත්තොභයත්ථන්තෙ, අඣානිඣානිකා ච තෙ.

354. තික්ඛසද්ධස්ස චන්තෙපි, සද්ධාමුත්තත්තමීරිතං;

විසුද්ධිමග්ගෙ මජ්ඣස්ස, කායසක්ඛිත්තමට්ඨසු.

355. වුත්තං මොක්ඛකථායං යං, තික්ඛපඤ්ඤාරහස්ස තු;

දිට්ඨිපත්තත්තං හෙතඤ්ච, තඤ්ච නත්ථාභිධම්මිකෙ.

356. තෙ සබ්බෙ අට්ඨමොක්ඛානං, ලාභී චෙ ඡසු මජ්ඣසු;

කායසක්ඛී සියුං අන්තෙ, උභතොභාගමුත්තකා.

357. අනුලොමානි චත්තාරි, තීණි ද්වෙ වා භවන්ති හි;

මග්ගස්ස වීථියං මන්දමජ්ඣතික්ඛමතිබ්බසා.

358. විසුද්ධිමග්ගෙ චත්තාරි, පටිසිද්ධානි සබ්බථා;

එවමට්ඨසාලිනියා, වුත්තත්තා එවමීරිතං.

359. භවඞ්ගාසන්නදොසොපි, නප්පනාය ථිරත්තතො;

සුද්ධිං පටිපදාඤාණදස්සනෙවං ලභෙ යති.

360. ආවජ්ජං විය මග්ගස්ස, ඡට්ඨසත්තමසුද්ධිනං;

අන්තරා සන්තිමාරබ්භ, තෙහි ගොත්‍රභු ජායතෙ.

361. සංයොජනත්තයච්ඡෙදී, මග්ගො උප්පජ්ජතෙ තතො;

ඵලානි එකං ද්වෙ තීණි, තතො වුත්තමතික්කමා.

362. තථා භාවයතො හොති, රාගදොසතනූකරං;

දුතියො තප්ඵලං තම්හා, සකදාගාමි තප්ඵලී.

363. එවං භාවයතො රාගදොසනාසකරුබ්භවෙ;

තතියො තප්ඵලං තම්හා, තප්ඵලට්ඨොනාගාමිකො.

364. එවං භාවයතො සෙසදොසනාසකරුබ්භවෙ;

චතුත්ථො තප්ඵලං තම්හා, අරහා තප්ඵලට්ඨකො.

365. කතකිච්චො භවච්ඡෙදො, දක්ඛිණෙය්‍යොපධික්ඛයා;

නිබ්බුතිං යාති දීපොව, සබ්බදුක්ඛන්තසඤ්ඤිතං.

366. එවං සිද්ධා සියා සුද්ධි, ඤාණදස්සනසඤ්ඤිතා;

වුත්තං එත්තාවතා සච්චං, පරමත්ථං සමාසතො.

367. සච්චං සම්මුති සත්තාදිඅවත්ථු වුච්චතෙ යතො;

න ලබ්භාලාතචක්කංව, තං හි රූපාදයො විනා.

368. තෙන තෙන පකාරෙන, රූපාදිං න විහාය තු;

තථා තථාභිධානඤ්ච, ගාහඤ්ච වත්තතෙ තතො.

369. ලබ්භතෙ පරිකප්පෙන, යතො තං න මුසා තතො;

අවුත්තාලම්බමිච්චාහු, පරිත්තාදීස්වවාචතො.

370. පාපකල්‍යාණමිත්තොයං, සත්තොති ඛන්ධසන්තති;

එකත්තෙන ගහෙත්වාන, වොහරන්තීධ පණ්ඩිතා.

371. පථවාදි වියෙකොපි, පුග්ගලො න යතො තතො;

කුදිට්ඨිවත්ථුභාවෙන, පුග්ගලග්ගහණං භවෙ.

372. එතං විසයතො කත්වා, සඞ්ඛාදීහි පදෙහි තු;

අවිජ්ජමානපඤ්ඤත්ති, ඉති තඤ්ඤූහි භාසිතා.

373. පඤ්ඤත්ති විජ්ජමානස්ස, රූපාදිවිසයත්තතො;

කායං පඤ්ඤත්ති චෙ සුට්ඨු, වදතො සුණ සච්චතො.

374. සවිඤ්ඤත්තිවිකාරො හි, සද්දො සච්චද්වයස්ස තු;

පඤ්ඤාපනත්තා පඤ්ඤත්ති, ඉති තඤ්ඤූහි භාසිතා.

375. පච්චුප්පන්නාදිආලම්බං, නිරුත්තිපටිසම්භිදා-

ඤාණස්සාති ඉදඤ්චෙවං, සති යුජ්ජති නාඤ්ඤථා.