3. තතියො පරිච්ඡෙදො

චිත්තපවත්තිපරිදීපනො

116. චිත්තං විසයග්ගාහං තං, පාකාපාකදතො දුධා;

කුසලාකුසලං පුබ්බං, පරමබ්‍යාකතං මතං.

117. කුසලං තත්ථ කාමාදිභූමිතො චතුධා සියා;

අට්ඨ පඤ්ච චත්තාරි ච, චත්තාරි කමතො කථං.

118. සොමනස්සමතියුත්තමසඞ්ඛාරමනමෙකං;

සසඞ්ඛාරමනඤ්චෙකං, තථා හීනමතිද්වයං.

119. තථොපෙක්ඛාමතියුත්තං, මතිහීනන්ති අට්ඨධා;

කාමාවචරපුඤ්ඤෙත්ථ, භිජ්ජතෙ වෙදනාදිතො.

120. දානං සීලඤ්ච භාවනා, පත්තිදානානුමොදනා;

වෙය්‍යාවච්චාපචායඤ්ච, දෙසනා සුති දිට්ඨිජු.

121. එතෙස්වෙකමයං හුත්වා, වත්ථුං නිස්සාය වා න වා;

ද්වාරහීනාදියොනීනං, ගතියාදිප්පභෙදවා.

122. තිකාලිකපරිත්තාදිගොචරෙස්වෙකමාදිය;

උදෙති කාලමුත්තං වා, මතිහීනං විනාමලං.

123. ඡගොචරෙසු රූපාදිපඤ්චකං පඤ්ච ගොචරා;

සෙසං රූපමරූපඤ්ච, පඤ්ඤත්ති ඡට්ඨගොචරො.

124. ඤාණයුත්තවරං තත්ථ, දත්වා සන්ධිං තිහෙතුකං;

පච්ඡා පච්චති පාකානං, පවත්තෙ අට්ඨකෙ දුවෙ.

125. තෙසුයෙව නිහීනං තු, දත්වා සන්ධිං දුහෙතුකං;

දෙති ද්වාදස පාකෙ ච, පවත්තෙ ධීයුතං විනා.

126. එවං ධීහීනමුක්කට්ඨං, සන්ධියඤ්ච පවත්තියං;

හීනං පනුභයත්ථාපි, හෙතුහීනෙව පච්චති.

127. කාමසුගතියංයෙව, භවභොගදදං ඉදං;

රූපාපායෙ පවත්තෙව, පච්චතෙ අනුරූපතො.

128. විතක්කචාරපීතීහි, සුඛෙකග්ගයුතං මනං;

ආදි චාරාදිපීතාදිසුඛාදීහි පරං තයං.

129. උපෙක්ඛෙකග්ගතායන්තමාරුප්පඤ්චෙවමඞ්ගතො;

පඤ්චධා රූපපුඤ්ඤං තු, හොතාරම්මණතො පන.

130. ආදිස්සාසුභමන්තස්සු-

පෙක්ඛා මෙත්තාදයො තයො;

ආදො චතුන්නං පඤ්චන්නං,

සස්සාසකසිණානි තු.

131. නභතම්මනතස්සුඤ්ඤතච්චිත්තචතුගොචරෙ;

කමෙනාතික්කමාරුප්පපුඤ්ඤං හොති චතුබ්බිධං.

132. අමලං සන්තිමාරබ්භ, හොති තං මග්ගයොගතො;

චතුධා පාදකජ්ඣානභෙදතො පුන වීසති.

133. දිට්ඨිකඞ්ඛානුදං ආදි, කාමදොසතනූකරං;

පරං පරං තදුච්ඡෙදී, අන්තං සෙසකනාසකං.

134. එවං භූමිත්තයං පුඤ්ඤං, භාවනාමයමෙත්ථ හි;

පඨමං වත්ථුං නිස්සාය, දුතියං උභයෙනපි.

135. තතියෙ ආදි නිස්සාය,

සෙසා නිස්සාය වා න වා;

හොන්ති ආදිද්වයං තත්ථ,

සාධෙති සකභූභවං.

136. සාධෙතානුත්තරං සන්තිං, අභිඤ්ඤා පනිධෙව තු;

ඣානූදයඵලත්තා න, ඵලදානාපි සම්භවා.

137. නාඤ්ඤභූඵලදං කම්මං, රූපපාකස්ස ගොචරො;

සකම්මගොචරොයෙව, න චඤ්ඤොයමසම්භවො.

138. පාපං කාමිකමෙවෙකං, හෙතුතො තං ද්විධා පුන;

මූලතො තිවිධං ලොභ-දොසමොහවසා සියා.

139. සොමනස්සකුදිට්ඨීහි, යුත්තමෙකමසඞ්ඛරං;

සසඞ්ඛාරමනඤ්චෙකං, හීනදිට්ඨිද්වයං තථා.

140. උපෙක්ඛාදිට්ඨියුත්තම්පි, තථා දිට්ඨිවියුත්තකං;

වෙදනාදිට්ඨිආදීහි, ලොභමූලෙවමට්ඨධා.

141. සදුක්ඛදොසාසඞ්ඛාරං, ඉතරං දොසමූලකං;

මොහමූලම්පි සොපෙක්ඛං, කඞ්ඛුද්ධච්චයුතං ද්විධා.

142. තත්ථ දොසද්වයං වත්ථුං, නිස්සායෙවිතරෙ පන;

නිස්සාය වා න වා හොන්ති, වධාදිසහිතා කථං.

143. ඵරුස්සවධබ්‍යාපාදා, සදොසෙන සලොභතො;

කුදිට්ඨිමෙථුනාභිජ්ඣා, සෙසා කම්මපථා ද්විභි.

144. සන්ධිං චතූස්වපායෙසු, දෙති සබ්බත්ථ වුත්තියං;

පච්චතෙ ගොචරං තස්ස, සකලං අමලං විනා.

145. අබ්‍යාකතං ද්විධා පාක-ක්‍රියා තත්ථාදි භූමිතො;

චතුධා කාමපාකෙත්ථ, පුඤ්ඤපාකාදිතො දුධා.

146. පුඤ්ඤපාකා ද්විධාහෙතු-සහෙතූති ද්විරට්ඨකා;

අහෙතූ පඤ්ච ඤාණානි, ගහණං තීරණා උභො.

147. කායඤාණං සුඛී තත්ථ, සොමනස්සාදි තීරණං;

සොපෙක්ඛානි ඡ සෙසානි, සපුඤ්ඤංව සහෙතුකං.

148. කෙවලං සන්ධිභවඞ්ග-තදාලම්බචුතිබ්බසා;

ජායතෙ සෙසමෙතස්ස, පුබ්බෙ වුත්තනයා නයෙ.

149. මනුස්සවිනිපාතීනං, සන්ධාදි අන්තතීරණං;

හොති අඤ්ඤෙන කම්මෙන, සහෙතුපි අහෙතුනං.

150. පාපජා පුඤ්ඤජාහෙතු-සමා තීරං විනාදිකං;

සදුක්ඛං කායවිඤ්ඤාණං, අනිට්ඨාරම්මණා ඉමෙ.

151. තෙ සාතගොචරා තෙසු, ද්විට්ඨානං ආදිතීරණං;

පඤ්චට්ඨානාපරා ද්වෙ තෙ, පරිත්තවිසයාඛිලා.

152. සම්පටිච්ඡද්විපඤ්චන්නං, පඤ්ච රූපාදයො තහිං;

පච්චුප්පන්නාව සෙසානං, පාකානං ඡ තිකාලිකා.

153. රූපාරූපවිපාකානං, සබ්බසො සදිසං වදෙ;

සකපුඤ්ඤෙන සන්ධාදි-සකිච්චත්තයතං විනා.

154. සමානුත්තරපාකාපි, සකපුඤ්ඤෙන සබ්බසො;

හිත්වා මොක්ඛමුඛං තං හි, ද්විධා මග්ගෙ තිධා ඵලෙ.

155. ක්‍රියා තිධාමලාභාවා,

භූමිතො තත්ථ කාමිකා;

ද්විධා හෙතුසහෙතූති,

තිධාහෙතු තහිං කථං.

156. ආවජ්ජහසිතාවජ්ජා, සොපෙක්ඛසුඛුපෙක්ඛවා;

පඤ්චඡකාමාවචරා, සකලාරම්මණා ච තෙ.

157. සහෙතුරූපරූපා ච, සකපඤ්ඤංවාරහතො;

වුත්තියා න ඵලෙ පුප්ඵං, යථා ඡින්නලතා ඵලං.

158. අනාසෙවනයාවජ්ජ-ද්වයං පුථුජ්ජනස්ස හි;

න ඵලෙ වත්තමානම්පි, මොඝපුප්ඵං ඵලං යථා.

159. තිසත්ත ද්විඡ ඡත්තිංස, චතුපඤ්ච යථාක්කමං;

පුඤ්ඤං පාපං ඵලං ක්‍රියා, එකූනනවුතීවිධං.

160. සන්ධි භවඞ්ගමාවජ්ජං, දස්සනාදිකපඤ්චකං;

ගහතීරණවොට්ඨබ්බ-ජවතග්ගොචරං චුති.

161. ඉති එසං ද්විසත්තන්නං, කිච්චවුත්තිවසාධුනා;

චිත්තප්පවත්ති ඡද්වාරෙ, සඞ්ඛෙපා වුච්චතෙ කථං.

162. කාමෙ සරාගිනං කම්ම-නිමිත්තාදි චුතික්ඛණෙ;

ඛායතෙ මනසොයෙව, සෙසානං කම්මගොචරො.

163. උපට්ඨිතං තමාරබ්භ, පඤ්චවාරං ජවො භවෙ;

තදාලම්බං තතො තම්හා, චුති හොති ජවෙහි වා.

164. අවිජ්ජාතණ්හාසඞ්ඛාර-සහජෙහි අපායිනං;

විසයාදීනවච්ඡාදි-නමනක්ඛිපකෙහි තු.

165. අප්පහීනෙහි සෙසානං, ඡාදනං නමනම්පි ච;

ඛිපකා පන සඞ්ඛාරා, කුසලාව භවන්තිහ.

166. කිච්චත්තයෙ කතෙ එවං, කම්මදීපිතගොචරෙ;

තජ්ජං වත්ථුං සහුප්පන්නං, නිස්සාය වා න වා තහිං.

167. තජ්ජා සන්ධි සියා හිත්වා, අන්තරත්තං භවන්තරෙ;

අන්තරත්තං විනා දූරෙ, පටිසන්ධි කථං භවෙ.

168. ඉහෙව කම්මතණ්හාදි-හෙතුතො පුබ්බචිත්තතො;

චිත්තං දූරෙ සියා දීප-පටිඝොසාදිකං යථා.

169. නාසඤ්ඤා චවමානස්ස, නිමිත්තං න චුතී ච යං;

උද්ධං සන්ධිනිමිත්තං කිං, පච්චයොපි කනන්තරො.

170. පුබ්බභවෙ චුති දානි, කාමෙ ජායනසන්ධියා;

අඤ්ඤචිත්තන්තරාභාවා, හොතානන්තරකාරණං.

171. භවන්තරකතං කම්මං, යමොකාසං ලභෙ තතො;

හොති සා සන්ධි තෙනෙව, උපට්ඨාපිතගොචරෙ.

172. යස්මා චිත්තවිරාගත්තං, කාතුං නාසක්ඛි සබ්බසො;

තස්මා සානුසයස්සෙව, පුනුප්පත්ති සියා භවෙ.

173. පඤ්චද්වාරෙ සියා සන්ධි, විනා කම්මං ද්විගොචරෙ;

භවසන්ධානතො සන්ධි, භවඞ්ගං තං තදඞ්ගතො.

174. තමෙවන්තෙ චුති තස්මිං, ගොචරෙ චවනෙන තු;

එකසන්තතියා එවං, උප්පත්තිට්ඨිතිභෙදකා.

175. අථඤ්ඤාරම්මණාපාථ-ගතෙ චිත්තන්තරස්ස හි;

හෙතුසඞ්ඛ්‍යං භවඞ්ගස්ස, ද්වික්ඛත්තුං චලනං භවෙ.

176. ඝට්ටිතෙ අඤ්ඤවත්ථුම්හි, අඤ්ඤනිස්සිතකම්පනං;

එකාබද්ධෙන හොතීති, සක්ඛරොපමයා වදෙ.

177. මනොධාතුක්‍රියාවජ්ජං, තතො හොති සකිං භවෙ;

දස්සනාදි සකද්වාර-ගොචරො ගහණං තතො.

178. සන්තීරණං තතො තම්හා, වොට්ඨබ්බඤ්ච සකිං තතො;

සත්තක්ඛත්තුං ජවො කාමෙ, තම්හා තදනුරූපතො.

179. තදාලම්බද්විකං තම්හා, භවඞ්ගංතිමහන්තරි;

ජවා මහන්තෙ වොට්ඨබ්බා, පරිත්තෙ නිතරෙ මනං.

180. වොට්ඨබ්බස්ස පරිත්තෙ තු, ද්වත්තික්ඛත්තුං ජවො විය;

වදන්ති වුත්තිං තං පාඨෙ, අනාසෙවනතො න හි.

181. නියමොපිධ චිත්තස්ස, කම්මාදිනියමො විය;

ඤෙය්‍යො අම්බොපමාදීහි, දස්සෙත්වා තං සුදීපයෙ.

182. මනොද්වාරෙතරාවජ්ජං, භවඞ්ගම්හා සියා තතො;

ජවොකාමෙ විභූතෙ තු, කාමව්හෙ විසයෙ තතො.

183. කාමීනං තු තදාලම්බං, භවඞ්ගං තු තතො සියා;

අවිභූතෙ පරිත්තෙ ච, භවඞ්ගං ජවතො භවෙ.

184. අවිභූතෙ විභූතෙ ච, පරිත්තෙ අපරිත්තකෙ;

ජවායෙව භවඞ්ගං තු, බ්‍රහ්මානං චතුගොචරෙ.

185. මහග්ගතං පනාරබ්භ, ජවිතෙ දොසසංයුතෙ;

විරුද්ධත්තා භවඞ්ගං න, කිං සියා සුඛසන්ධිනො.

186. උපෙක්ඛාතීරණං හොති, පරිත්තෙනාවජ්ජං කථං.

නියමො න විනාවජ්ජං, මග්ගතො ඵලසම්භවා.