3. තතියො පරිච්ඡෙදො

චෙතසිකවිභාගනිද්දෙසො

89. සබ්බෙ චෙතසිකා වුත්තා, බුද්ධෙනාදිච්චබන්ධුනා;

නාමසාමඤ්ඤතොයෙව, ද්වෙපඤ්ඤාස භවන්ති තෙ.

සෙය්‍යථිදං – ඵස්සො වෙදනා සඤ්ඤා චෙතනා විතක්කො විචාරො පීති චිත්තෙකග්ගතා වීරියං ජීවිතං ඡන්දො අධිමොක්ඛො මනසිකාරො තත්‍රමජ්ඣත්තතා සද්ධා සති හිරී ඔත්තප්පං අලොභො අදොසො අමොහො කායප්පස්සද්ධිආදීනි ඡ යුගානි, තිස්සො විරතියො, කරුණා මුදිතා ලොභො දොසො මොහො උද්ධච්චං මානො දිට්ඨි ඉස්සා මච්ඡරියං කුක්කුච්චං ථිනං මිද්ධං විචිකිච්ඡා අහිරිකං අනොත්තප්පඤ්චාති.

90. චතුපඤ්ඤාසධා කාමෙ, රූපෙ පඤ්චදසෙරිතා;

තෙ හොන්ති ද්වාදසාරූපෙ, චත්තාලීසමනාසවා.

91. එකවීසසතං සබ්බෙ, චිත්තුප්පාදා සමාසතො;

එතෙසු තෙසමුප්පත්තිං, උද්ධරිත්වා පනෙකකං.

92. ඵස්සාදීනං තු ධම්මානං, පවක්ඛාමි ඉතො පරං;

පාටවත්ථාය භික්ඛූනං, චිත්තචෙතසිකෙස්වහං.

93. එකග්ගතා මනක්කාරො, ජීවිතං ඵස්සපඤ්චකං;

අට්ඨෙතෙ අවිනිබ්භොගා, එකුප්පාදා සහක්ඛයා.

94. ඵස්සො ච වෙදනා සඤ්ඤා, චෙතනා ජීවිතින්ද්‍රියං;

එකග්ගතා මනක්කාරො, සබ්බසාධාරණා ඉමෙ.

95. විතක්කො පඤ්චපඤ්ඤාස-චිත්තෙසු සමුදීරිතො;

චාරො ඡසට්ඨිචිත්තෙසු, ජායතෙ නත්ථි සංසයො.

96. එකපඤ්ඤාසචිත්තෙසු, පීති තෙසට්ඨියා සුඛං;

උපෙක්ඛා පඤ්චපඤ්ඤාස-චිත්තෙ දුක්ඛං තු තීසු හි.

97. හොති ද්වාසට්ඨිචිත්තෙසු, සොමනස්සින්ද්‍රියං පන;

දුක්ඛින්ද්‍රියං පනෙකස්මිං, තථෙකම්හි සුඛින්ද්‍රියං.

98. පඤ්චුත්තරසතෙ චිත්තෙ, වීරියං ආහ නායකො;

චතුත්තරසතෙ චිත්තෙ, සමාධින්ද්‍රියමබ්‍රවි.

99. සබ්බාහෙතුකචිත්තානි, ඨපෙත්වා චෙකහෙතුකෙ;

එකුත්තරසතෙ චිත්තෙ, ඡන්දස්සුප්පත්තිමුද්දිසෙ.

100. ඨපෙත්වා දස විඤ්ඤාණෙ, විචිකිච්ඡායුතම්පි ච;

දසුත්තරසතෙ චිත්තෙ, අධිමොක්ඛො උදීරිතො.

101. සද්ධා සති හිරොත්තප්පං, අලොභාදොසමජ්ඣතා;

ඡළෙව යුගළා චාති, ධම්මා එකූනවීසති.

102. එකනවුතියා චිත්තෙ, ජායන්ති නියතා ඉමෙ;

අහෙතුකෙසු චිත්තෙසු, අපුඤ්ඤෙසු න ජායරෙ.

103. එකූනාසීතියා චිත්තෙ, පඤ්ඤා ජායති සබ්බදා;

අට්ඨවීසතියා චිත්තෙ, කරුණාමුදිතා සියුං.

104. කාමාවචරපුඤ්ඤෙසු, සබ්බලොකුත්තරෙසු ච;

චත්තාලීසවිධෙ චිත්තෙ, සාට්ඨකෙ විරතිත්තයං.

105. සද්ධා සති හිරොත්තප්පං, අලොභාදිත්තයම්පි ච;

යුගළානි ඡ මජ්ඣත්තං, කරුණාමුදිතාපි ච.

106. තථා විරතියො තිස්සො, සබ්බෙ තෙ පඤ්චවීසති;

කුසලාබ්‍යාකතා චාපි, කුසලෙන පකාසිතා.

107. අහිරීකමනොත්තප්පං, මොහො උද්ධච්චමෙව ච;

ද්වාදසාපුඤ්ඤචිත්තෙසු, නියතායෙව ජායරෙ.

108. ලොභො දොසො ච මොහො ච, මානො දිට්ඨි ච සංසයො;

මිද්ධමුද්ධච්චකුක්කුච්චං, ථිනං මච්ඡරියම්පි ච.

109. අහිරීකමනොත්තප්පං, ඉස්සා ච දොමනස්සකං;

එතෙ අකුසලා වුත්තා, එකන්තෙන මහෙසිනා.

110. ලොභො අට්ඨසු නිද්දිට්ඨො, වුත්තා චතූසු දිට්ඨිතු;

මානො දිට්ඨිවියුත්තෙසු, දොසොද්වීස්වෙව ජායතෙ.

111. ඉස්සාමච්ඡෙරකුක්කුච්චා, ද්වීසු ජායන්ති නො සහ;

විචිකිච්ඡා පනෙකස්මිං, ථිනමිද්ධං තු පඤ්චසු.

112. ඵස්සො ච වෙදනා සඤ්ඤා, චෙතනා ජීවිතං මනො;

විතක්කො ච විචාරො ච, පීති වීරියසමාධි ච.

113. ඡන්දො චෙවාධිමොක්ඛො ච, මනසිකාරො ච චුද්දස;

කුසලාකුසලා චෙව, හොන්ති අබ්‍යාකතාපි ච.

114. එකූනතිංසචිත්තෙසු, ඣානං පඤ්චඞ්ගිකං මතං;

චතුඣානඞ්ගයුත්තානි, සත්තතිංසාති නිද්දිසෙ.

115. එකාදසවිධං චිත්තං, තිවඞ්ගිකමුදීරිතං;

චතුතිංසවිධං චිත්තං, දුවඞ්ගිකමුදීරිතං.

116. සභාවෙනාවිතක්කෙසු, ඣානඞ්ගානි න උද්ධරෙ;

සබ්බාහෙතුකචිත්තෙසු, මග්ගඞ්ගානි න උද්ධරෙ.

117. තීණි සොළසචිත්තෙසු, ඉන්ද්‍රියානි වදෙ බුධො;

එකස්මිං පන චත්තාරි, පඤ්ච තෙරසසුද්ධරෙ.

118. සත්ත ද්වාදසචිත්තෙසු, ඉන්ද්‍රියානි ජිනොබ්‍රවි;

එකෙනූනෙසු අට්ඨෙව, චත්තාලීසමනෙසු ච.

119. චත්තාලීසාය චිත්තෙසු, නවකං නායකොබ්‍රවි;

එවං ඉන්ද්‍රියයොගොපි, වෙදිතබ්බො විභාවිනා.

120. අමග්ගඞ්ගානි නාමෙත්ථ, අට්ඨාරස අහෙතුකා;

ඣානඞ්ගානි න විජ්ජන්ති, විඤ්ඤාණෙසු ද්විපඤ්චසු.

121. එකං චිත්තං දුමග්ගඞ්ගං, තිමග්ගඞ්ගානි සත්තසු;

චත්තාලීසාය චිත්තෙසු, මග්ගො සො චතුරඞ්ගිකො.

122. පඤ්චද්දසසු චිත්තෙසු, මග්ගො පඤ්චඞ්ගිකො මතො;

වුත්තො ද්වත්තිංසචිත්තෙසු, මග්ගො සත්තඞ්ගිකොපි ච.

123. මග්ගො අට්ඨසු චිත්තෙසු, මතො අට්ඨඞ්ගිකොති හි;

එවං තු සබ්බචිත්තෙසු, මග්ගඞ්ගානි සමුද්ධරෙ.

124. බලානි ද්වෙ ද්විචිත්තෙසු, එකස්මිං තීණි දීපයෙ;

එකාදසසු චත්තාරි, ඡ ද්වාදසසු නිද්දිසෙ.

125. එකූනාසීතියා සත්ත, සොළසෙවාබලානි තු;

චිත්තමෙවං තු විඤ්ඤෙය්‍යං, සබලං අබලම්පි ච.

126. ඣානඞ්ගමග්ගඞ්ගබලින්ද්‍රියානි,

චිත්තෙසු ජායන්ති හි යෙසු යානි;

මයා සමාසෙන සමුද්ධරිත්වා,

වුත්තානි සබ්බානිපි තානි තෙසු.

ඉති අභිධම්මාවතාරෙ චෙතසිකවිභාගනිද්දෙසො නාම

තතියො පරිච්ඡෙදො.