සත්තරසමො පරිච්ඡෙදො

17. දිට්ඨිසඞ්ගහකථා

593. යෙවාපනකනාමෙන, ධම්මා ඡන්දාදයො තථා;

ඛන්ධාදයො ච කොට්ඨාසා, උද්දිට්ඨා හි යථාරහං.

594. තත්ථ ඡන්දාදයො ධම්මා, විභත්තාව යථාරහං;

ඛන්ධාදිරාසයො වාපි, විඤ්ඤෙය්‍යා දානි සම්භවා.

595. වෙදනා වෙදනාක්ඛන්ධො, චක්ඛුසම්ඵස්සජාදිකා;

සඤ්ඤා ච සඤ්ඤාක්ඛන්ධොති, ඡබ්බිධාපි පකාසිතා.

596. සඞ්ඛාරක්ඛන්ධනාමෙන, සෙසා චෙතසිකා මතා;

වුත්තා විඤ්ඤාණකායා ඡ, විඤ්ඤාණක්ඛන්ධනාමතො.

597. රූපක්ඛන්ධො පුනෙකොව, සම්පයුත්තාවියොගිනො;

අරූපිනො ච චත්තාරො, පඤ්චක්ඛන්ධා පවුච්චරෙ.

598. මනායතනනාමං තු, චිත්තමෙව තථාපරා;

චක්ඛුවිඤ්ඤාණධාතාදිසත්තවිඤ්ඤාණධාතුයො.

599. සබ්බෙ චෙතසිකා ධම්මා, ධම්මායතනසඞ්ගහා;

ධම්මධාතූති ච වුත්තා, ද්විපඤ්ඤාසාපි සබ්බථා.

600. සුඛුමානි ච රූපානි, නිබ්බානඤ්චෙත්ථ ගය්හරෙ;

ඔළාරිකානි රූපානි, දසායතනධාතුයො.

601. චක්ඛුසොතඝානජිව්හා-කායායතනනාමකා;

රූපසද්දගන්ධරස-ඵොට්ඨබ්බායතනානි ච.

602. ද්වාදසායතනා සබ්බෙ, හොන්තට්ඨාරසධාතුයො;

ඛන්ධා ඨපෙත්වා නිබ්බානං, නත්ථි පණ්ණත්ති තීසුපි.

603. ආහාරාදි ච කොට්ඨාසා, පුබ්බෙ වුත්තනයාව තෙ;

ඉති මිස්සකසඞ්ඛෙපො, විඤ්ඤාතබ්බො විභාවිනා.

604. ද්වාදසාකුසලෙස්වෙව, චුද්දසාපි වවත්ථිතා;

යෙ සාවජ්ජාව තෙසම්පි, සඞ්ගහො දානි නිය්‍යතෙ.

605. කාමාසවො භවාසවො, දිට්ඨාවිජ්ජාසවාති ච;

චත්තාරො ආසවා වුත්තා, තයො ධම්මා සරූපතො.

606. ආසවා ආසවට්ඨෙන,

ඔඝා වුය්හනතො තථා;

යොජෙන්තීති ච යොගාති,

තෙ චත්තාරො ච දෙසිතා.

607. කාමබ්භවො ච පටිඝො, මානො දිට්ඨි ච සංසයො;

සීලබ්බතපරාමාසො, භවරාගො තථාපරො.

608. ඉස්සා මච්ඡරියාවිජ්ජා, ඉති සංයොජනා දස;

අට්ඨ ධම්මා සරූපෙන, අභිධම්මෙ පකාසිතා.

609. ඉස්සාමච්ඡරියං හිත්වා, කත්වා මානුද්ධවං තහිං;

භින්දිත්වා භවරාගඤ්ච, රූපාරූපවසා ද්විධා.

610. පඤ්චොරම්භාගියා චෙව, පඤ්චුද්ධම්භාගියාති ච;

දස සංයොජනා වුත්තා, සුත්තෙ සත්ත සරූපතො.

611. ගන්ථා ධම්මා ච චත්තාරො, තයො ධම්මා සරූපතො;

අභිජ්ඣාකායගන්ථො ච, බ්‍යාපාදො ච පවුච්චති.

612. සීලබ්බතපරාමාසො, කායගන්ථො තථාපරො;

ඉදංසච්චාභිනිවෙසො, ඉති දිට්ඨි විභෙදිතො.

613. කාමච්ඡන්දො ච බ්‍යාපාදො, ථිනමිද්ධමථාපරං;

තථා උද්ධච්චකුක්කුච්චං, කඞ්ඛාවිජ්ජාති අට්ඨිමෙ.

614. ධම්මා නිවරණා නාම, ඡධා ච පන දෙසිතා;

මිච්ඡාදිට්ඨි පනෙකාව, පරාමාසොති වුච්චති.

615. උපාදානානි චත්තාරි, කාමුපාදාදිනාමකා;

දිට්ඨිසීලබ්බතං අත්ත-වාදුපාදානමෙව ච.

616. ලොභදිට්ඨිවසා ද්වෙව, තිවිධා දිට්ඨි දෙසිතා;

දිට්ඨි සීලබ්බතමත්ත-වාදො චෙති මහෙසිනා.

617. ලොභො දොසො ච මොහො ච,

මානො දිට්ඨි ච සංසයො;

ථිනමුද්ධච්චමෙවාථ,

ලොකනාසයුගං තථා.

618. ඉත්ථං කිලෙසවත්ථූනි, කිලෙසාති පකාසිතා;

දසෙතෙ තු සමානාව, පරතො ච සරූපතො.

619. කාමරාගො ච පටිඝො, මානො දිට්ඨි ච සංසයො;

භවරාගො අවිජ්ජාති, ඡ සත්තානුසයා මතා.

620. ගාහා ච පලිබොධා ච, පපඤ්චා චෙව මඤ්ඤනා.

තණ්හා මානො ච දිට්ඨි ච, දිට්ඨි තණ්හා ච නිස්සයා.

621. පරාමාසෙකකො ද්වෙව, නිස්සයා මඤ්ඤනා තයො;

ආසවොඝයොගගන්ථා, උපාදානා ච දුබ්බිධා.

622. අට්ඨ නීවරණා වුත්තා, සත්තධානුසයා කථා;

සංයොජනා කිලෙසා ච, දසෙව පරතො ඨිතා.

623. එකද්විතිඡසත්තට්ඨදසකා තු යථාරහං;

ධම්මා සරූපතො හොන්ති, යථාවුත්තෙසු රාසිසු.

624. කාමරාගභවරාගා, කාමාසවභවාසවා;

රූපරාගාරූපරාග, ඉති ලොභො විභෙදිතො.

625. ඉදංසච්චාභිනිවෙසො, දිට්ඨි සීලබ්බතං තථා;

අත්තවාදො පරාමාසො, ඉති දිට්ඨි පවුච්චති.

626. දිට්ඨි පඤ්චදසවිධා, ලොභට්ඨාරසධා තහිං;

සෙසා සපරරාසීහි, සමානා ද්වාදසට්ඨිතා.

627. එකාදසසමුට්ඨානෙ, දිට්ඨිලොභා වවත්ථිතා;

අවිජ්ජා සත්තසු වුත්තා, පටිඝො පන පඤ්චසු.

628. මානො ච විචිකිච්ඡා ච, චතුට්ඨානෙසු උද්ධටො;

තීසු ද්වීසු ච ථීනන්ති, අට්ඨෙතෙ සවිභත්තිකා.

629. ඉස්සාමච්ඡෙරකුක්කුච්චමිද්ධලොකවිනාසකා;

ඡාවිභත්තිකධම්මාති, අසම්භින්නා චතුද්දස.

630. රූපරාගාරූපරාග-කාමාසවභවාසවා;

හොන්ති දිට්ඨිවියුත්තෙසු, පුබ්බෙ වුත්තනයා පන.

631. ඉති සාවජ්ජසඞ්ඛෙපං, ඤත්වා පුන විචක්ඛණො;

බොධිපක්ඛියධම්මානං, සඞ්ගහම්පි විභාවයෙ.

632. යෙසු සඤ්ඤාචිත්තදිට්ඨි-විපල්ලාසා යථාක්කමං;

සුභං සුඛං නිච්චමත්තා, ඉති ද්වාදසධා ඨිතා.

633. තත්ථ කායෙ වෙදනාසු, චිත්තෙ ධම්මෙසු චක්කමා;

අසුභං දුක්ඛමනිච්චමනත්තාති උපට්ඨිතා.

634. යථාවුත්තවිපල්ලාසපහානාය යථාරහං;

භින්නා විසයකිච්චානං, වසෙන පන සම්භවා.

635. චත්තාරො සතිපට්ඨානා, කායානුපස්සනාදයො;

ඉති වුත්තා පනෙකාව, සම්මාසති මහෙසිනා.

636. උප්පන්නානුප්පන්නපාපපහානානුප්පන්නාය ච;

අනුප්පන්නුප්පන්නෙහි වා, නිබ්බත්ති අභිවුද්ධියා.

637. පදහන්තස්ස වායාමො, කිච්චාභොගවිභාගතො;

සම්මප්පධානා චත්තාරො, ඉති වුත්තා මහෙසිනා.

638. ඡන්දො ච වීරියං චිත්තං, වීමංසාති ච තාදිනා;

චත්තාරො ඉද්ධිපාදාති, විභත්තා චතුරාධිපා.

639. සද්ධින්ද්‍රියඤ්ච වීරියං, සති චෙව සමාධි ච;

පඤ්ඤින්ද්‍රියඤ්ච පඤ්චෙව, බොධිපක්ඛියසඞ්ගහෙ.

640. ඉන්ද්‍රියානින්ද්‍රියට්ඨෙන, බලට්ඨෙන බලානි ච;

ඉති භින්නා විභත්තා ච, දුවිධාපි මහෙසිනා.

641. සතී ච ධම්මවිචයො, තථා වීරියපීතියො;

පස්සද්ධි ච සමාධි ච, උපෙක්ඛාති ච තාදිනා.

642. දෙසිතා සත්ත බොජ්ඣඞ්ගා, බුජ්ඣන්තස්ස සභාවතො;

කායචිත්තවසා භින්නං, කත්වා පස්සද්ධිමෙකකං.

643. සම්මාදිට්ඨි ච සඞ්කප්පො, වායාමො විරතිත්තයං;

සම්මාසති සමාධී ච, මග්ගො අට්ඨඞ්ගිකො මතො.

644. ඉති සත්තෙව සඞ්ඛෙපා, සත්තතිංස පභෙදතො;

එකං කත්වාන පස්සද්ධිං, අසම්භින්නා චතුද්දස.

645. නවධා වීරියං වුත්තං, ඡසු රාසීසු පඤ්චසු;

අට්ඨධා සති සෙසා තු, සමානපදරාසිකා.

646. පඤ්චස්වෙව තු පඤ්ඤා ච, සමාධි චතුරාසිකො;

සද්ධා ද්වීසු විභත්තාති, පඤ්චෙතෙ සවිභත්තිකා.

647. නවා විභත්තිකා සෙසා, ඡන්දො චිත්තමථාපරං;

පීති පස්සද්ධිපෙක්ඛා ච, සඞ්කප්පො විරතිත්තයං.

648. ඉති වුත්තනයා සබ්බෙ, බොධිපක්ඛියසඞ්ගහා;

ලොකුත්තරෙසු සම්භොන්ති, සබ්බථාපි යථාරහං.

649. පුබ්බභාගෙ යථායොගං, ලොකියෙසු ච ලබ්භරෙ;

නිබ්බෙදභාවනාකාලෙ, ඡබ්බිසුද්ධිපවත්තියං.

650. ඉති මිස්සකසාවජ්ජා, බොධිපක්ඛියසඞ්ගහා;

යෙවාපනකරාසිම්හි, යථාසම්භවතො ඨිතා.

651. කම්මපථා තු සම්භොන්ති, පුඤ්ඤාපුඤ්ඤෙසු සබ්බථා;

අපථා ච සුචරිතා, තථා දුච්චරිතාපි ච.

652. තත්ථ කම්මපථට්ඨානෙ, අනභිජ්ඣාදයො පන;

උපචාරෙන වුච්චන්ති, විපාකෙසු ක්‍රියෙසු වාති.

ඉති චෙතසිකවිභාගෙ දිට්ඨිසඞ්ගහකථා නිට්ඨිතා.

සත්තරසමො පරිච්ඡෙදො.

නිට්ඨිතො ච සබ්බථාපි චෙතසිකවිභාගො.