11. එකාදසමො පරිච්ඡෙදො

විපස්සනාවිභාගො

1506. ද්විධා සමුට්ඨානධුරා, තිවිධා භූමියො මතා;

තිවිධාභිනිවෙසා ච, සරීරං තු චතුබ්බිධං.

1507. තිවිධා භාවනා තත්ථ, සඞ්ඛාරෙසු යථාරහං;

දුවිධාකාරමාරබ්භ, නිජ්ඣායති තිලක්ඛණං.

1508. අට්ඨාරසාකාරභින්නා, දසාවත්ථා විභාවිතා;

තිධා විභාගා සාධෙති, විමොක්ඛත්තයමුත්තමං.

1509. චතුසච්චපටිවෙධා, සත්තට්ඨාරියපුග්ගලා;

ක්ලෙසහානී යථායොගං, චතස්සො පටිසම්භිදා.

1510. තිවිධා ච සමාපත්ති, නිරොධා ච තථාපරා;

නිස්සන්දඵලමිච්චාහු, තස්සා සාසනකොවිදා.

1511. විපස්සනාභාවනාය-මිති භාසන්ති පණ්ඩිතා;

තමිදානි පවක්ඛාමි, යථානුක්කමතො කථං.

1512. භූමිධම්මෙ පරිග්ගය්හ, විචිනන්තස්ස යොගිනො;

සතියා සමථා වාථ, සමුට්ඨාති විපස්සනා.

1513. සභාවපටිවෙධෙ ච, සද්ධම්මපටිපත්තියං;

පඤ්ඤාසද්ධාද්වයං තස්සා, ධුරමාහු ධුරන්ධරා.

1514. තෙභූමකසභාවානං, සප්පච්චයපරිග්ගහො;

ඤාතපරිඤ්ඤා නාමායං, භූමීති පඨමා මතා.

1515. කලාපතො සම්මසනං, උදයබ්බයදස්සනං;

පරිඤ්ඤාතීරණා නාම, දුතියා භූමි භාසිතා.

1516. පහානපරිඤ්ඤා භූමි, තතියාහු තතොපරං;

භඞ්ගාදිඤාණමිච්චෙවං, තිවිධා භූමියො මතා.

1517. ඛණසන්තතිඅද්ධාන-වසෙනෙත්ථ සමීරිතා;

අනිච්චා දුක්ඛානත්තාති, තිවිධාභිනිවෙසනා.

1518. දිට්ඨිකඞ්ඛාවිතරණා, මග්ගාමග්ගපටිප්පදා;

විසුද්ධියො චතස්සොපි, සරීරන්ති නිදස්සිතා.

1519. සලක්ඛණවවත්ථානං, පච්චයාකාරනිච්ඡයො;

කුම්මග්ගපරිහාරො ච, තිලක්ඛණවිපස්සනා.

1520. ඉති ලක්ඛණභින්නත්තා, ලබ්භන්තෙකක්ඛණෙපි ච;

දෙසිතා හෙතුභූතෙන, කමෙනෙවං විසුද්ධියො.

1521. සීලබ්බිසුද්ධිආදීනං, තථා සාව පරම්පරා;

චිත්තබ්බිසුද්ධිආදීනමත්ථායාති පකාසිතා.

1522. දිස්සමානසභාවානං, පස්සන්තො පච්චයට්ඨිති;

පරිපන්ථවිමුත්තො හි, පටිපාදෙති භාවනං.

1523. තථාපි ච විසෙසෙන, පටිපන්නස්ස යොගිනො;

තත්ථ තත්ථ විභූතත්තා, ඨානතො භෙදිතා කථං.

1524. රූපපුබ්බඞ්ගමං වාථ, නාමපුබ්බඞ්ගමං තථා;

අජ්ඣත්තං වා බහිද්ධා වා, යථාපාකටධම්මතො.

1525. නාමරූපාදිභෙදෙන, භූමිධම්මපරිග්ගහො;

වුත්තා දිට්ඨිවිසුද්ධීති, අත්තදිට්ඨිප්පහානතො.

1526. ආහච්ච පච්චයුප්පන්නා, තථා තබ්භාවභාවිනො;

පවත්තන්තීති සඞ්ඛාරෙ, පස්සතො පන යොනිසො.

1527. පච්චයග්ගාහිනී පඤ්ඤා, නාමරූපප්පවත්තියා;

කඞ්ඛා තරන්ති තායාති, කඞ්ඛාවිතරණා මතා.

1528. අනිච්චා දුක්ඛානත්තාති, පච්චයායත්තවුත්තිතො;

සඞ්ඛිපිත්වා කලාපෙන, සම්මසීයන්ති සඞ්ඛතා.

1529. උප්පාදවයභාවොපි, ලක්ඛණත්තයසාධකො;

පච්චයාකාරමාරබ්භ, ලක්ඛීයති විසෙසතො.

1530. තස්මා සම්මසනඤාණං, උදයබ්බයදස්සනං;

කඞ්ඛාවිතරණායං තු, සඞ්ගය්හති විසුද්ධියං.

1531. තත්ථ සංක්ලෙසවික්ඛෙපං, කුම්මග්ගං පරිවජ්ජතො;

මග්ගාමග්ගවිසුද්ධීති, ඤාණදස්සනමීරිතං.

1532. තතො කථෙන්ති අක්ලිට්ඨමුදයබ්බයදස්සනං;

ආදිං කත්වා පටිපදාඤාණදස්සනසුද්ධියං.

1533. පච්චයපච්චයුප්පන්නෙ, යථාවත්ථුවවත්ථිතෙ;

පහාතුමීහමානානං, නිය්‍යානපටිපත්තිතො.

1534. උපක්ලෙසවිසුද්ධො හි, පුනදෙවොදයබ්බයං;

අධිට්ඨහිත්වා භඞ්ගාදි-ඤාණෙහි පටිපජ්ජති.

1535. තථා චාභිනවුප්පන්නෙ, භිජ්ජමානෙ විපස්සතො;

සංවෙගකඩ්ඪිතං ඤාණං, භඞ්ගාදිමනුතිට්ඨති.

1536. තතො පුබ්බෙ පවත්තා හි, සංක්ලෙසාපායසම්භවා;

පටිපත්තිවිසුද්ධීති, න සඞ්ගය්හති භාවනා.

1537. සම්පාදෙන්තො පනිච්චෙතා, චතස්සොපි විසුද්ධියො;

අනිච්චා දුක්ඛානත්තාති, භාවෙය්‍ය තිවිධා කථං.

1538. පච්චයපච්චයුප්පන්නා, ජාතානන්තරභෙදිනො;

අනිච්චා ච පභඞ්ගූ ච, පලුජ්ජන්ති චවන්ති ච.

1539. අද්ධුවා ච අසාරා ච, විභවා ච විනාසිනො;

සඞ්ඛතා විපරිණාම-ධම්මා ඉත්තරකාලිකා.

1540. ඛයධම්මා වයධම්මා, ලහුකාලප්පවත්තිනො;

තාවකාලිකධම්මා ච, පරිත්තට්ඨිතිකා තථා.

1541. ඛණත්තයපරිච්ඡින්නා, පුබ්බාපරවිචිත්තකා;

පුරක්ඛතා නිරොධස්ස, සස්සතා න කුදාචනං.

1542. ජායන්ති පරිහානාය, න තු ජායන්ති වුද්ධියා;

ජිය්‍යමානාව තිට්ඨන්ති, ජිණ්ණා භඞ්ගපරායණා.

1543. අහුත්වායෙවුප්පජ්ජන්ති, න කුතොචිපි ආගතා;

හුත්වා අන්තරධායන්ති, න තු කත්ථචි සඤ්චිතා.

1544. තං තං පච්චයසාමග්ගි-මත්තලාභාය නිස්සිතා;

නිරොධධම්මා ජායන්ති, ජාතා බ්‍යන්ති භවන්ති තෙ.

1545. යථා නදී පබ්බතෙය්‍යා, යථා දීපසිඛා තථා;

සීඝසීඝං පවත්තන්තා, උප්පජ්ජන්ති වයන්ති ච.

1546. ජාතා ජාතා නිරුජ්ඣන්ති, අඤ්ඤෙ අඤ්ඤෙ තු ජායරෙ;

අවීචි අනුසම්බන්ධා, න ජානන්ති විසෙසතො.

1547. ඉති නානප්පකාරෙන, විපස්සන්තො විචක්ඛණො;

අනිච්චභාවනං ධීරො, පරිපාචෙති සාධුකං.

1548. දුක්ඛා ච දුක්ඛවත්ථූ ච, අභිණ්හපරිපීළිතා;

රොගා ගණ්ඩා ච සල්ලා ච, අඝතො ච උපද්දවා.

1549. භයොපසග්ගාඝමූලා,

සාසවාදීනවීතිතා;

අලෙණාසරණාතාණා,

වධකා මාරකාමිසා.

1550. ජාතිධම්මා ජරාබ්‍යාධි-

සොකොපායාසභාගිනො;

පරිදෙවසභාවා ච,

සංක්ලෙසා දුක්ඛභාගිනො.

1551. ජෙගුච්ඡා පටිකූලා ච, බීභච්ඡා ච විරූපිනො;

අජඤ්ඤා චපලා හීනා, දුග්ගන්ධා බාලසෙවිතා.

1552. සොකන්තරිකතානිච්චං, තණ්හාය කඩ්ඪිතා භුසං;

කපණා දුග්ගතා දීනා, විපන්නා ච විඝාතිනො.

1553. අත්තලාභං ගවෙසන්ති, තංතංපච්චයනිස්සිතා;

දුක්ඛාධිට්ඨානමච්චන්තං, ජාතා පුන විහඤ්ඤරෙ.

1554. අග්ගිකූපෙ නිමුග්ගාව, ක්ලෙසසන්තාපභාගිනො;

ඔවිද්ධා විය සත්තීහි, සඞ්ඛාරා නිච්චදුක්ඛිතා.

1555. ජායමානා ච ජිය්‍යන්තා, මිය්‍යන්තා ච ඛණෙ ඛණෙ;

පසුකා විය නිච්චම්මා, හඤ්ඤන්ති සෙරිකාතුරා.

1556. තිලානි තිලයන්තෙව, උච්ඡුයන්තෙව උච්ඡුයො;

උදයබ්බයාවස්සං තෙ, පීළයන්ති අභිණ්හසො.

1557. මනොරමනවාකාරා, විපල්ලාසපරික්ඛතා;

ඉරියාපථසඤ්ඡන්නා, නොපතිට්ඨන්ති දුක්ඛතො.

1558. සඞ්ඛාරෙසු පනෙතෙසු, වෙදනාස්සාදරොධිනො;

සාව සන්දුලසම්බද්ධා, සම්මොහපරිවාරිතා.

1559. ‘‘අදුං දුක්ඛමිදං දුක්ඛ’’-මිති සංසාරචාරිනො;

දුක්ඛහෙතුමජානන්තා, සම්භමන්ති අවිද්දසු.

1560. සුඛාකාරමපස්සන්තා, දුක්ඛභාරනිපීළිතා;

පත්ථෙන්ති දුක්ඛමෙවඤ්ඤං, බාලා බ්‍යසනභාගිනො.

1561. චවන්තා උපපජ්ජන්තා, රුක්ඛසාඛංව මක්කටො;

දුක්ඛමෙකං විමුච්චන්ති, තතො ගණ්හන්ති චාපරං.

1562. තෙ දීඝරත්තං සොචන්ති, තණ්හාසල්ලසමප්පිතා;

දිට්ඨිපාසසමුපෙතා, මානත්ථම්භානුසායිනො.

1563. තමාකාරං පනිච්චෙවං, විපස්සන්තො විසාරදො;

දුක්ඛානුපස්සනං නාම, පරිපාචෙති භාවනං.

1564. ධම්මට්ඨිතිනියාමා හි, ඛන්ධායතනධාතුයො;

අනත්තාසස්සතන්තා ච, ඊහාභොගවිවජ්ජිතා.

1565. පයොජනමධිට්ඨාය, න තු බ්‍යාපාරයන්ති ච;

පච්චයපච්චයුප්පන්නා, ජනෙතුං වාථ ජායිතුං.

1566. තථාපි හෙතුසාමග්ගි-සම්භවෙ සම්භවන්ති තෙ;

තබ්භාවභාවිභාවෙන, අඤ්ඤමඤ්ඤපවත්තිතා.

1567. අජායිතුං න සක්කොන්ති, සති පච්චයසම්භවෙ;

පච්චයානමලාභෙ තු, න ජායන්ති කුදාචනං.

1568. න කිඤ්චෙත්ථ අපෙක්ඛිත්වා, සමග්ගා හොන්ති පච්චයා;

න ජනෙතුං න සක්කොන්ති, සමග්ගා ච කුදාචනං.

1569. යථාපච්චයලාභෙන, පවත්තන්ති යථා තථා;

රක්ඛිතා වා විධාතා වා, නත්ථි අස්සාමිකා තථා.

1570. ‘‘අහං මම’’න්ති ගණ්හන්තා, පරිණාමෙන්ති අඤ්ඤථා;

විස්සසන්තා හරන්තෙතෙ, පරාභූතා පලම්භිනො.

1571. රිත්තා තුච්ඡා ච සුඤ්ඤා ච, විවිත්තා සාරවජ්ජිතා;

සලක්ඛණපරිච්ඡින්නා, ධම්මා නත්ථෙත්ථ පුග්ගලො.

1572. ජායමානා ච ජිය්‍යන්තා, මිය්‍යමානා ච සඞ්ඛතා;

විවසා පරිවත්තන්ති, වසො තෙසං න කත්ථචි.

1573. න තෙසු කස්සචිස්සෙරං, න තෙසඤ්චත්ථි කත්ථචි;

න චත්තනීති සඞ්ඛාරා, ආධිපච්චවිවජ්ජිතා.

1574. කදලීපත්තවට්ටීව, අඤ්ඤමඤ්ඤපතිට්ඨිතා;

සහජාතග්ඝනීභූතා, නොපට්ඨන්ති අනත්තතො.

1575. අරූපනිස්සිතං රූපං, අරූපං රූපනිස්සිතං;

ජච්චන්ධපීඨසප්පීව, අඤ්ඤමඤ්ඤවවත්ථිතං.

1576. යන්තසුත්තෙන යන්තංව, කායයන්තං පවත්තති;

නාමාවකඩ්ඪිතං තත්ථ, නත්ථි අත්තා සයංවසී.

1577. චෙතොවිප්ඵාරනිප්ඵන්නා, වායොධාතුසමුට්ඨිතා;

ඉරියාපථවිඤ්ඤත්තිවිකාරා පාලකා මතා.