5. පඤ්චමො පරිච්ඡෙදො

කම්මවිභාගො

328. විභාගං පන කම්මානං,

පවක්ඛාමි ඉතො පරං;

කම්මපාකක්‍රියාභෙදෙ,

අමොහාය සමාසතො.

329. කම්මපච්චයකම්මන්ති, චෙතනාව සමීරිතා;

තත්ථාපි නානක්ඛණිකා, පුඤ්ඤාපුඤ්ඤාව චෙතනා.

330. දෙති පාකමධිට්ඨාය, සම්පයුත්තෙ යථාරහං;

කම්මස්සායූහනට්ඨෙන, පවත්තත්තා හි චෙතනා.

331. ක්ලෙසානුසයසන්තානෙ, පාකධම්මා හි ජායරෙ;

පහීනානුසයානං තු, ක්‍රියාමත්තං පවත්තති.

332. මූලභාවා ච සබ්බෙසං, තථෙවාවජ්ජනද්වයං;

ජනිතානි ච කම්මෙහි, විපාකානි පවත්තරෙ.

333. චිත්තුප්පාදවසෙනෙව, කම්මං තෙත්තිංසධා ඨිතං;

කම්මචතුක්කභෙදෙහි, විභාවෙය්‍ය විචක්ඛණො.

334. පච්චුප්පන්නාදිකණ්හාදි-ජනකාදිගරාදිතො;

දිට්ඨධම්මාදිකාමාදි-භෙදා ඡධා යථාක්කමං.

335. යං පාපං සුඛවොකිණ්ණං, අකිච්ඡෙන කරීයති;

පච්චුප්පන්නසුඛං කම්මං, ආයතිං දුක්ඛපාකජං.

336. කිච්ඡෙන දුක්ඛවොකිණ්ණං, යදි පාපං කරීයති;

පච්චුප්පන්නෙ ච තං දුක්ඛං, ආයතිං දුක්ඛපාකජං.

337. කිච්ඡෙන දුක්ඛවොකිණ්ණං, යදි පුඤ්ඤං කරීයති;

පච්චුප්පන්නම්හි තං දුක්ඛං, ආයතිං සුඛපාකජං.

338. යං පුඤ්ඤං සුඛවොකිණ්ණං, අකිච්ඡෙන කරීයති;

පච්චුප්පන්නසුඛඤ්චෙව, ආයතිං සුඛපාකජං.

339. විසසංසට්ඨමධුරං, සවිසං තිත්තකං තථා;

ගොමුත්තමධුභෙසජ්ජ-මිච්චොපම්මං යථාක්කමං.

340. සමාදානෙ විපාකෙ ච, සුඛදුක්ඛප්පභෙදිතං;

කම්මමෙවං චතුද්ධාති, පකාසෙන්ති තථාගතා.

341. ආනන්තරියකම්මාදි, එකන්තකටුකාවහං;

කණ්හං කණ්හවිපාකන්ති, කම්මං දුග්ගතිගාමිකං.

342. පඨමජ්ඣානකම්මාදි, එකන්තෙන සුඛාවහං;

සුක්කං සුක්කවිපාකන්ති, කම්මං සග්ගූපපත්තිකං.

343. වොකිණ්ණකම්ම වොකිණ්ණ-සුඛදුක්ඛූපපත්තිකං;

කණ්හසුක්කං කණ්හසුක්ක-විපාකන්ති සමීරිතං.

344. අකණ්හසුක්කමීරෙන්ති, අකණ්හසුක්කපාකදං;

කම්මං ලොකුත්තරං ලොකෙ, ගතිකම්මක්ඛයාවහං.

345. ඉති වට්ටප්පවත්තම්හි, ක්ලෙසවොදානභෙදිතං;

කම්මක්ඛයෙන සඞ්ගය්හ, චතුධා කම්මමීරිතං.

346. ජනකඤ්චෙවුපත්ථම්භ-මුපපීළොපඝාතකං;

චතුධා කිච්චභෙදෙන, කම්මමෙවං පවුච්චති.

347. ජනෙති ජනකං පාකං, තං ඡින්දතුපපීළකං;

තං පවත්තෙතුපත්ථම්භං, තං ඝාතෙතොපඝාතකං.

348. කරොති අත්තනො පාක-ස්සාවකාසන්ති භාසිතං;

පාකදායකකම්මං තු, යං කිඤ්චි ජනකං භවෙ.

349. බාධමානකකම්මං තු, තං පාකමුපපීළකං;

උපඝාතකමීරෙන්ති, තදුපච්ඡෙදකංපරෙ.

350. ගරුකාසන්නමාචිණ්ණං, කටත්තාකම්මුනා සහ;

කම්මං චතුබ්බිධං පාක-පරියායප්පභෙදතො.

351. මහග්ගතානන්තරියං, ගරුකම්මන්ති වුච්චති;

කතං චින්තිතමාසන්න-මාසන්නමරණෙන තු.

352. බාහුල්ලෙන සමාචිණ්ණමාචිණ්ණන්ති පවුච්චති;

සෙසං පුඤ්ඤමපුඤ්ඤඤ්ච, කටත්තාකම්මමීරිතං.

353. දිට්ඨධම්මෙ වෙදනීයමුපපජ්ජාපරෙ තථා;

පරියායවෙදනීයමිති චාහොසිකම්මුනා.

354. පාකකාලවසෙනාථ, කාලාතීතවසෙන ච;

චතුධෙවම්පි අක්ඛාතං, කම්මමාදිච්චබන්ධුනා.

355. දිට්ඨධම්මෙ වෙදනීයං, පඨමං ජවනං භවෙ;

අලද්ධාසෙවනත්තාව, අසමත්ථං භවන්තරෙ.

356. වෙදනීයං තුපපජ්ජපරියොසානමීරිතං;

පරිනිට්ඨිතකම්මත්තා, විපච්චති අනන්තරෙ.

357. සෙසානි වෙදනීයානි, පරියායාපරෙ පන;

ලද්ධාසෙවනතො පාකං, ජනෙන්ති සති පච්චයෙ.

358. වුච්චන්තාහොසිකම්මානි, කාලාතීතානි සබ්බථා;

උච්ඡින්නතණ්හාමූලානි, පච්චයාලාභතො තථා.

359. චතුධා පුන කාමාදිභූමිභෙදෙන භාසිතං;

පුඤ්ඤාපුඤ්ඤවසා ද්වෙධා, කාමාවචරිකං භවෙ.

360. අපුඤ්ඤං තත්ථ සාවජ්ජ-මනිට්ඨඵලදායකං;

තං කම්මඵස්සද්වාරෙහි, දුවිධං සම්පවත්තති.+

361. කායද්වාරං වචීද්වාරං, මනොද්වාරන්ති තාදිනා;

කම්මද්වාරත්තයං වුත්තං, ඵස්සද්වාරා ඡ දීපිතා.

362. කම්මද්වාරෙ මනොද්වාරෙ, පඤ්චද්වාරා සමොහිතා;

ඵස්සද්වාරමනොද්වාරං, කම්මද්වාරත්තයං කතං.

363. තථා හි කායවිඤ්ඤත්තිං, ජනෙත්වා ජාතචෙතනා;

කායකම්මං වචීකම්මං, වචීභෙදපවත්තිකා.

364. විඤ්ඤත්තිද්වයසම්පත්තා, මනොකම්මන්ති වුච්චති;

භෙදොයං පරියායෙන, කම්මානමිති දීපිතො.

365. පාණඝාතාදිකං කම්මං, කායෙ බාහුල්ලවුත්තිතො;

කායකම්මං වචීකම්මං, මුසාවාදාදිකං තථා.

366. අභිජ්ඣාදි මනොකම්මං, තීසු ද්වාරෙසු ජායති;

ද්වීසු ද්වාරෙසු සෙසානි, භෙදොයං පරමත්ථතො.

367. ඵස්සද්වාරමනොද්වාරෙ, විඤ්ඤත්තිද්වයමීරිතං;

පඤ්චද්වාරෙ ද්වයං නත්ථි, අයමෙත්ථ විනිච්ඡයො.

368. අක්ඛන්තිඤාණ කොසජ්ජං, දුස්සිල්‍යං මුට්ඨසච්චතා;

ඉච්චාසංවරභෙදෙන, අට්ඨද්වාරෙසු ජායති.

369. කම්මද්වාරත්තයඤ්චෙව, පඤ්චද්වාරා තථාපරෙ;

අසංවරානං පඤ්චන්නං, අට්ඨ ද්වාරා පකාසිතා.

370. තත්ථ කම්මපථප්පත්තං, පටිසන්ධිඵලාවහං;

පාණඝාතාදිභෙදෙන, දසධා සම්පවත්තති.

371. පාණාතිපාතො ඵරුසං, බ්‍යාපාදො ච තථාපරො;

ඉච්චෙවං තිවිධං කම්මං, දොසමූලෙහි ජායති.

372. මිච්ඡාචාරො අභිජ්ඣා ච, මිච්ඡාදිට්ඨි තථාපරා;

ඉච්චෙවං තිවිධං කම්මං, ලොභමූලෙහි ජායති.

373. ථෙය්‍යාදානං මුසාවාදො, පිසුණං සම්ඵලාපනං;

කම්මං චතුබ්බිධම්මෙතං, ද්විමූලෙහි පවත්තති.

374. ඡන්දාදොසා භයා මොහා, පාපං කුබ්බන්ති පාණිනො;

තස්මා ඡන්දාදිභෙදෙන, චත්තාලීසවිධං භවෙ.

375. ඉච්චාපුඤ්ඤං පකාසෙන්ති, චතුරාපායසාධකං;

අඤ්ඤත්ථාපි පවත්තම්හි, විපත්තිඵලසාධනං.

376. තිවිධං පන පුඤ්ඤං තු, අනවජ්ජිට්ඨපාකදං;

දානං සීලං භාවනා ච, තීසු ද්වාරෙසු ජායති.

377. මහත්තගාරවා ස්නෙහා, දයා සද්ධුපකාරතො;

භොගජීවාභයධම්මං, දදතො දානමීරිතං.

378. පුඤ්ඤමාචාරවාරිත්ත-වත්තමාරබ්භ කුබ්බතො;

පාපා ච විරමන්තස්ස, හොති සීලමයං තදා.

379. දානසීලවිනිමුත්තං, භාවනාති පවුච්චති;

පුඤ්ඤං භාවෙන්ති සන්තානෙ, යස්මා තෙන හිතාවහං.

380. ජනෙත්වා කායවිඤ්ඤත්තිං, යදා පුඤ්ඤං කරීයති;

කායකම්මං තදා හොති, දානං සීලඤ්ච භාවනා.

381. වචීවිඤ්ඤත්තියා සද්ධිං, යදා පුඤ්ඤං කරීයති;

වචීකම්මං මනොකම්මං, විනා විඤ්ඤත්තියා කතං.

382. තංතංද්වාරිකමෙවාහු, තංතංද්වාරිකපාපතො;

විරමන්තස්ස විඤ්ඤත්තිං, විනා වා සහ වා පුන.

383. දානං සීලං භාවනා ච, වෙය්‍යාවච්චාපචායනා;

පත්තානුමොදනා පත්ති-දානං ධම්මස්ස දෙසනා;

සවනං දිට්ඨිජුකම්ම-මිච්චෙවං දසධා ඨිතං.

384. කාමපුඤ්ඤං පකාසෙන්ති, කාමෙ සුගතිසාධකං;

අඤ්ඤත්ථාපි පවත්තම්හි, සම්පත්තිඵලසාධකං.

385. චිත්තුප්පාදප්පභෙදෙන, කම්මං වීසතිධා ඨිතං;

කාමාවචරමිච්චෙවං, විභාවෙන්ති විභාවිනො.

386. රූපාවචරිකං කම්ම-මප්පනාභාවනාමයං;

කසිණාදිකමාරබ්භ, මනොද්වාරෙ පවත්තති.

387. පථවාපො ච තෙජො ච,

වායො නීලඤ්ච පීතකං;

ලොහිතොදාතමාකාසං,

ආලොකොති විසාරදා.

388. කසිණානි දසීරෙන්ති, ආදිකම්මිකයොගිනො;

උද්ධුමාතං විනීලඤ්ච, විපුබ්බකං විඛාදිතං.

389. විච්ඡිද්දකඤ්ච වික්ඛිත්තං, හතවික්ඛිත්තලොහිතං;

පුළවං අට්ඨිකඤ්චෙති, අසුභං දසධා ඨිතං.

390. බුද්ධෙ ධම්මෙ ච සඞ්ඝෙ ච, සීලෙ චාගෙ ච අත්තනො;

දෙවතොපසමායඤ්ච, වුත්තානුස්සතිභාවනා.

391. මරණෙ සති නාමෙකා, තථා කායගතාසති;

ආනාපානසතිච්චෙවං, දසධානුස්සතීරිතා.

392. මෙත්තා කරුණා මුදිතා, උපෙක්ඛා භාවනාති ච;

චතුබ්‍රහ්මවිහාරා ච, අප්පමඤ්ඤාති භාසිතා.

393. ආහාරෙ තු පටික්කූල-සඤ්ඤෙකාති පකාසිතා;

චතුධාතුවවත්ථානං, චතුධාතුපරිග්ගහො.

394. චත්තාරොරුප්පකා චෙති, චත්තාලීස සමාසතො;

කම්මට්ඨානානි වුත්තානි, සමථෙ භාවනානයෙ.

395. ආනාපානඤ්ච කසිණං, පඤ්චකජ්ඣානිකං තහිං;

පඨමජ්ඣානිකා වුත්තා, කොට්ඨාසාසුභභාවනා.

396. මෙත්තාදයො චතුජ්ඣානා, උපෙක්ඛා පඤ්චමී මතා;

ආරුප්පාරුප්පකා සෙසා, උපචාරසමාධිකා.

397. කසිණාසුභකොට්ඨාසෙ,

ආනාපානෙ ච ජායති;

පටිභාගො තමාරබ්භ,

තත්ථ වත්තති අප්පනා.

398. කම්මට්ඨානෙසු සෙසෙසු, පටිභාගො න විජ්ජති;