17. සත්තරසමො පරිච්ඡෙදො

අභිඤ්ඤාරම්මණනිද්දෙසො

1104. අනාගතංසඤාණඤ්ච, යථාකම්මුපගම්පි ච;

පඤ්ච ඉද්ධිවිධාදීනි, සත්තාභිඤ්ඤා ඉමා පන.

1105. එතාසං පන සත්තන්නං, අභිඤ්ඤානමිතො පරං;

පවක්ඛාමි සමාසෙන, ආරම්මණවිනිච්ඡයං.

1106. ආරම්මණත්තිකා වුත්තා, යෙ චත්තාරො මහෙසිනා;

සත්තන්නමෙත්ථ ඤාණානං, සම්පවත්තිං සුණාථ මෙ.

1107. තත්ථ ඉද්ධිවිධඤාණං, පරිත්තාදීසු සත්තසු;

ආරම්මණවිභාගෙසු, පවත්තති කථං පන.

1108. කායෙනාදිස්සමානෙන, ගන්තුකාමො යදාභවෙ;

චිත්තසන්නිස්සිතං කත්වා, කායං චිත්තවසෙන තං.

1109. මහග්ගතෙ ච චිත්තස්මිං, සමාරොපෙති සො තදා;

කායාරම්මණතො ඤාණං, පරිත්තාරම්මණං සියා.

1110. දිස්සමානෙන කායෙන, ගන්තුකාමො යදා භවෙ;

කායසන්නිස්සිතං කත්වා, චිත්තං කායවසෙන තං.

1111. පාදකජ්ඣානචිත්තං තං, කායෙ රොපෙති සො තදා;

ඣානාරම්මණතො ඤාණං, තං මහග්ගතගොචරං.

1112. අනාගතමතීතඤ්ච, කරොති විසයං යදා;

අතීතාරම්මණං හොති, තදානාගතගොචරං.

1113. කායෙන දිස්සමානෙන, ගමනෙ පන භික්ඛුනො;

පච්චුප්පන්නො භවෙ තස්ස, ගොචරොති විනිද්දිසෙ.

1114. කායං චිත්තවසෙනාපි, චිත්තං කායවසෙන වා;

පරිණාමනකාලස්මිං, අජ්ඣත්තාරම්මණං සියා.

1115. බහිද්ධාරම්මණං හොති, බහිද්ධාරූපදස්සනෙ;

එවමිද්ධිවිධං ඤාණං, සම්පවත්තති සත්තසු.

1116. පච්චුප්පන්නෙ පරිත්තෙ ච, බහිද්ධජ්ඣත්තිකෙසුපි;

චතූස්වෙතෙසු ධම්මෙසු, දිබ්බසොතං පවත්තති.

1117. පච්චුප්පන්නො පරිත්තො ච, සද්දො ආරම්මණං යතො;

පරිත්තාරම්මණං පච්චු-ප්පන්නාරම්මණතං ගතං.

1118. අත්තනො කුච්ඡිසද්දස්ස, සවනෙපි පරස්ස ච;

අජ්ඣත්තාරම්මණඤ්චෙව, බහිද්ධාරම්මණම්පි ච.

1119. චෙතොපරියඤාණම්පි, පරිත්තාදීසු අට්ඨසු;

ආරම්මණවිභාගෙසු, පවත්තති කථං පන.

1120. පරිත්තාරම්මණං හොති, පරිත්තානං පජානනෙ;

ජානනෙ මජ්ඣිමානං තු, තං මහග්ගතගොචරං.

1121. ජානනෙ පන මග්ගස්ස, ඵලස්සාපි පජානනෙ;

තදා පනස්ස ඤාණස්ස, අප්පමාණොව ගොචරො.

1122. තං මග්ගාරම්මණං හොති, මග්ගචිත්තස්ස ජානනෙ;

පරියායෙනෙවෙතස්ස, මග්ගාරම්මණතා මතා.

1123. අතීතෙ සත්තදිවස-බ්භන්තරෙ ච යදා පන;

අනාගතෙ තථා සත්ත-දිවසබ්භන්තරෙපි ච.

1124. පරෙසං පන චිත්තස්ස, ජානනෙ සමුදීරිතං;

අතීතාරම්මණඤ්චෙව, තදානාගතගොචරං.

1125. කථඤ්ච පන තං පච්චුප්පන්නගොචරතං ගතං;

පච්චුප්පන්නං තිධා වුත්තං, ඛණසන්තතිඅද්ධතො.

1126. තත්ථ තික්ඛණසම්පත්තං, පච්චුප්පන්නඛණාදිකං;

එකද්වෙසන්තතිවාරපරියාපන්නමිදං පන.

1127. සන්තතිපච්චුප්පන්නන්ති, ආහු සන්තතිකොවිදා;

එකබ්භවපරිච්ඡින්නං, පච්චුප්පන්නන්ති පච්ඡිමං.

1128. ඛණාදිකත්තයං පච්චු-ප්පන්නං තමාහු කෙචිධ;

චෙතොපරියඤාණස්ස, හොති ආරම්මණං ඉති.

1129. යථා ච පුප්ඵමුට්ඨිම්හි, උක්ඛිත්තෙ ගගනෙ පන;

අවස්සං එකමෙකස්ස, වණ්ටං වණ්ටෙන විජ්ඣති.

1130. එවං මහාජනස්සාපි, චිත්තෙ ආවජ්ජිතෙ පන;

එකස්ස චිත්තමෙකෙන, අවස්සං පන විජ්ඣති.

1131. යෙනාවජ්ජති චිත්තෙන, යෙන ජානාති චෙතසා;

තෙසං ද්වින්නං සහට්ඨානා-භාවතො තං න යුජ්ජති.

1132. ජවනාවජ්ජනානං තු, නානාරම්මණපත්තිතො;

අනිට්ඨෙ පන හි ඨානෙ, අයුත්තන්ති පකාසිතං.

1133. තස්මා සන්තතිඅද්ධාන-පච්චුප්පන්නානමෙව තු;

වසෙන පච්චුප්පන්නං තං, හොති ආරම්මණං ඉදං.

1134. පච්චුප්පන්නම්පි අද්ධාඛ්‍යං, ඉදං ජවනවාරතො;

දීපෙතබ්බන්ති නිද්දිට්ඨං, තත්‍රායං දීපනානයො.

1135. යදා පරස්ස චිත්තඤ්හි, ඤාතුමාවජ්ජතිද්ධිමා;

ආවජ්ජනමනො තස්ස, පච්චුප්පන්නඛණව්හයං.

1136. ආරම්මණං තදා කත්වා, තෙන සද්ධිං නිරුජ්ඣති;

ජවනානි හි ජායන්තෙ, තස්ස චත්තාරි පඤ්ච වා.

1137. එතෙසං පච්ඡිමං චිත්තං, ඉද්ධිචිත්තමුදීරිතං;

කාමාවචරචිත්තානි, සෙසානීති විනිද්දිසෙ.

1138. එතෙසං පන සබ්බෙසං, නිරුද්ධං තු තදෙව ච;

චිත්තං ආරම්මණං හොති, තස්මා සබ්බානි තානිපි.

1139. එකාරම්මණතං යන්ති, න නානාරම්මණානි හි;

අද්ධාවසා භවෙ පච්චු-ප්පන්නාරම්මණතො පන.

1140. එකාරම්මණභාවෙපි, ඉද්ධිමානසමෙව ච;

පරස්ස චිත්තං ජානාති, නෙතරානි යථා පන.

1141. චක්ඛුද්වාරෙ තු විඤ්ඤාණං, රූපං පස්සති නෙතරං;

එවමෙව ච තං ඉද්ධි-චිත්තමෙව ච ජානාති.

1142. පරචිත්තාරම්මණත්තා, බහිද්ධාරම්මණං සියා;

චෙතොපරියඤාණම්පි, අට්ඨස්වෙව පවත්තති.

1143. පුබ්බෙනිවාසඤාණම්පි, පරිත්තාදීසු අට්ඨසු;

ආරම්මණවිභාගෙසු, පවත්තති කථං පන.

1144. කාමාවචරඛන්ධානං, සමනුස්සරණෙ පන;

පරිත්තාරම්මණංයෙව, හොතීති පරිදීපයෙ.

1145. රූපාවචරිකාරුප්පඛන්ධානුස්සරණෙ පන;

භවතීති හි ඤාතබ්බං, තං මහග්ගතගොචරං.

1146. අතීතෙ අත්තනා මග්ගං, භාවිතං තු ඵලම්පි වා;

සමනුස්සරතො එව-ප්පමාණාරම්මණං සියා.

1147. සමනුස්සරතො මග්ගං, මග්ගාරම්මණමෙව තං;

අතීතාරම්මණංයෙව, හොති එකන්තතො ඉදං.

1148. චෙතොපරියඤාණම්පි, යථාකම්මුපගම්පි ච;

අතීතාරම්මණා හොන්ති, කිඤ්චාපි අථ ඛො පන.

1149. චෙතොපරියඤාණස්ස, සත්තද්දිවසබ්භන්තරං;

අතීතං චිත්තමෙවස්ස, ආරම්මණමුදීරිතං.

1150. අතීතෙ චෙතනාමත්තං, යථාකම්මුපගස්සපි;

පුබ්බෙනිවාසඤාණස්ස, නත්ථි කිඤ්චි අගොචරං.

1151. අජ්ඣත්තාරම්මණං අත්ත-ඛන්ධානුස්සරණෙ සියා;

බහිද්ධාරම්මණං අඤ්ඤ-ඛන්ධානුස්සරණෙ භවෙ.

1152. සරණෙ නාමගොත්තස්ස, තං නවත්තබ්බගොචරං;

පුබ්බෙනිවාසඤාණම්පි, අට්ඨස්වෙව පවත්තති.

1153. පච්චුප්පන්නෙ පරිත්තෙ ච, බහිද්ධජ්ඣත්තිකෙසුපි;

චතූස්වෙතෙසු ධම්මෙසු, දිබ්බචක්ඛු පවත්තති.

1154. දිබ්බසොතසමං දිබ්බ-චක්ඛුආරම්මණක්කමෙ;

රූපං සද්දොති ද්වින්නං තු, අයමෙව විසෙසතා.

1155. අනාගතංසඤාණම්පි, පරිත්තාදීසු අට්ඨසු;

ආරම්මණවිභාගෙසු, පවත්තති කථං පන.

1156. නිබ්බත්තිස්සති යං කාමා-වචරෙති පජානතො;

පරිත්තාරම්මණං හොති, රූපාරූපෙස්වනාගතෙ.

1157. නිබ්බත්තිස්සති යඤ්චාපි, සියා මහග්ගතගොචරං;

භාවෙස්සති අයං මග්ගං, ඵලං සච්ඡිකරිස්සති.

1158. එවං පජානනෙ අප්ප-මාණාරම්මණතං භවෙ;

මග්ගං භාවෙස්සතිච්චෙව, ජානනෙ මග්ගගොචරං.

1159. එකන්තෙන ඉදං ඤාණං, හොතානාගතගොචරං;

චෙතොපරියං තු කිඤ්චාපි, හොතානාගතගොචරං.

1160. අථ ඛො පන තං සත්ත-දිවසබ්භන්තරං පන;

චිත්තමෙව ච ජානාති, න හි තං අඤ්ඤගොචරං.

1161. අනාගතංසඤාණස්ස, අනාගතංසගොචරං;

‘‘අහං දෙවො භවිස්සාමි’’-ච්චෙවමජ්ඣත්තගොචරං.

1162. ‘‘තිස්සො ඵුස්සො අමුත්‍රායං,

නිබ්බත්තිස්සතිනාගතෙ’’;

ඉච්චෙවං ජානනෙ තස්ස,

බහිද්ධාරම්මණං සියා.

1163. ජානනෙ නාමගොත්තස්ස, යස්ස කස්සචිනාගතෙ;

පුබ්බෙනිවාසඤාණංව, තං නවත්තබ්බගොචරං.

1164. යථාකම්මුපගඤාණං, පරිත්තාදීසු පඤ්චසු;

ආරම්මණවිභාගෙසු, පවත්තති කථං පන.

1165. ජානනෙ කාමකම්මස්ස, පරිත්තාරම්මණං සියා;

තථා මහග්ගතකම්මස්ස, තං මහග්ගතගොචරං.

1166. අතීතමෙව ජානාති, තස්මා චාතීතගොචරං;

අජ්ඣත්තාරම්මණං හොති, අත්තනො කම්මජානනෙ.

1167. බහිද්ධාරම්මණං හොති, පරකම්මපජානනෙ;

එවං පවත්ති ඤාතබ්බා, යථාකම්මුපගස්සපි.

1168. සත්තන්නම්පි අභිඤ්ඤානං, වුත්තො ආරම්මණක්කමො;

එත්ථ වුත්තනයෙනෙව, වෙදිතබ්බො විභාවිනා.

1169. විවිධත්ථවණ්ණපදෙහි සම්පන්නං,

මධුරත්ථමතිනීහරං ගන්ථං;

සොතුජනස්ස හදයපීතිකරං,

සුණෙය්‍ය කොචි මනුජො සචෙතනො.

ඉති අභිධම්මාවතාරෙ අභිඤ්ඤාරම්මණනිද්දෙසො නාම

සත්තරසමො පරිච්ඡෙදො.