16. සොළසමො පරිච්ඡෙදො

අභිඤ්ඤානිද්දෙසො

1043. ඉතො පරං කරිස්සාමි, පඤ්ඤාසුද්ධිකරං පරං;

පඤ්චන්නම්පි අභිඤ්ඤානං, මුඛමත්තනිදස්සනං.

1044. රූපාරූපසමාපත්තී,

නිබ්බත්තෙත්වා පනට්ඨපි;

ලොකිකාපි අභිඤ්ඤායො,

භාවෙතබ්බා විභාවිනා.

1045. චතුත්ථජ්ඣානමත්තෙපි, සුචිණ්ණවසිනා සතා;

අනුයොගමභිඤ්ඤාසු, කාතුං වත්තති යොගිනො.

1046. අභිඤ්ඤා නාම භික්ඛූනං, සාභිඤ්ඤානං අනුත්තරො;

අලඞ්කාරො හි තාණන්ති, සත්ථන්ති ච පවුච්චති.

1047. නිබ්බත්තිතාස්වභිඤ්ඤාසු, යොගාවචරභික්ඛුනා;

සමාධිභාවනා හිස්ස, තදා නිට්ඨඞ්ගතා සියා.

1048. දිබ්බානි චක්ඛුසොතානි, ඉද්ධිචිත්තවිජානනං;

පුබ්බෙනිවාසඤාණන්ති, පඤ්චාභිඤ්ඤා ඉමා සියුං.

1049. කසිණානුලොමතාදීහි, චතුද්දසනයෙහි ච;

දමෙතබ්බමභිඤ්ඤායො, පත්තුකාමෙන මානසං.

1050. දන්තෙ සමාහිතෙ සුද්ධෙ, පරියොදාතෙ අනඞ්ගණෙ;

නුපක්ලෙසෙ මුදුභූතෙ, කම්මනීයෙ ඨිතාචලෙ.

1051. ඉති අට්ඨඞ්ගසම්පන්නෙ, චිත්තෙ ඉද්ධිවිධාය ච;

අභිනීහරති චෙ චිත්තං, සිජ්ඣතිද්ධිවිකුබ්බනං.

1052. අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං, සමාපජ්ජ තතො පන;

වුට්ඨාය හි සතං වාපි, සහස්සං වා යදිච්ඡති.

1053. ‘‘සතං හොමි සතං හොමී’’-ච්චෙවං කත්වාන මානසං;

අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං, සමාපජ්ජ තතො පන.

1054. වුට්ඨාය පුනධිට්ඨාති,

සහාධිට්ඨානචෙතසා;

සතං හොති හි සො යොගී,

සහස්සාදීස්වයං නයො.

1055. පාදකජ්ඣානචිත්තං තු, නිමිත්තාරම්මණං සියා;

පරිකම්මමනානෙත්ථ, සතාරම්මණිකානි තු.

1056. තදාධිට්ඨානචිත්තම්පි, සතාරම්මණමෙව තං;

පුබ්බෙ වුත්තප්පනාචිත්තං, විය ගොත්‍රභුනන්තරං.

1057. තමෙකං ජායතෙ තත්ථ, චතුත්ථජ්ඣානිකං මනො;

පරිකම්මවිසෙසොව, සෙසං පුබ්බසමං ඉධ.

ඉද්ධිවිධඤාණං.

1058. දිබ්බසොතමිදං තත්ථ, භාවෙතබ්බං කථං සියා;

අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානං, සමාපජ්ජ තතො පුන.

1059. වුට්ඨාය පරිකම්මෙන, කාමාවචරචෙතසා;

සද්දො ආවජ්ජිතබ්බොව, මහන්තො සුඛුමොපි ච.

1060. තස්සෙවං පන සද්දස්ස, නිමිත්තං මනසි කුබ්බතො;

දිබ්බසොතමිදානිස්ස, උප්පජ්ජිස්සති තං ඉති.

1061. සද්දෙස්වඤ්ඤතරං සද්දං, කත්වා ආරම්මණං තතො;

උප්පජ්ජිත්වා නිරුද්ධෙ තු, මනොද්වාරාවජ්ජනෙ පුන.

1062. ජවනානි හි ජායන්තෙ, තස්ස චත්තාරි පඤ්ච වා;

පුරිමානෙත්ථ චිත්තෙසු, තීණි චත්තාරි වා පන.

1063. පරිකම්මොපචාරානු-ලොමගොත්‍රභුනාමකා;

චතුත්ථං පඤ්චමං වාපි, අප්පනාචිත්තමීරිතං.

1064. සහජාතං තු යං ඤාණං, අප්පනාමානසෙන හි;

තං ඤාණං දිබ්බසොතන්ති, වදන්ති සුතකොවිදා.

1065. ථාමජාතං කරොන්තෙන, තං ඤාණං තෙන යොගිනා;

‘‘එත්ථන්තරගතං සද්දං, සුණාමී’’ති ච චෙතසා.

1066. අඞ්ගුලං ද්වඞ්ගුලං භිය්‍යො,

විදත්ථි රතනං තථා;

ගාමො දෙසො තතො යාව,

චක්කවාළා තතො පරං.

1067. ඉච්චෙවං තු පරිච්ඡිජ්ජ, වඩ්ඪෙතබ්බං යථාක්කමං;

එසො අධිගතාභිඤ්ඤො, පාදකාරම්මණෙන තු.

1068. ඵුට්ඨොකාසගතෙ සද්දෙ, සබ්බෙ පන සුණාති සො;

සුණන්තො පාටියෙක්කම්පි, සල්ලක්ඛෙතුං පහොති සො.

දිබ්බසොතඤාණං.

1069. කථං පනුප්පාදෙතබ්බං, චෙතොපරියමානසං;

දිබ්බචක්ඛුවසෙනෙව, ඉදං ඤාණං පනිජ්ඣති.

1070. ආලොකං පන වඩ්ඪෙත්වා, තස්මා දිබ්බෙන චක්ඛුනා;

හදයං පන නිස්සාය, වත්තමානං තු ලොහිතං.

1071. දිස්වා පරස්ස විඤ්ඤෙය්‍යං,

හොති චිත්තං තු භික්ඛුනා;

සොමනස්සයුතෙ චිත්තෙ,

ලොහිතං ලොහිතං සියා.

1072. දොමනස්සයුතෙ චිත්තෙ, වත්තමානෙ තු කාළකං;

උපෙක්ඛාසහිතෙ චිත්තෙ, තිලතෙලූපමං සියා.

1073. තස්මා පරස්ස සත්තස්ස, දිස්වා හදයලොහිතං;

චෙතොපරියඤාණං තං, කාතබ්බං ථාමතං ගතං.

1074. එවං ථාමගතෙ තස්මිං, යථානුක්කමතො පන;

චිත්තමෙව විජානාති, විනා ලොහිතදස්සනං.

1075. කාමාවචරචිත්තඤ්ච, රූපාරූපෙසු මානසං;

සබ්බමෙව විජානාති, සරාගාදිප්පභෙදකං.

චෙතොපරියඤාණං.

1076. පුබ්බෙනිවාසඤාණෙන, කත්තබ්බා තදනුස්සති;

තං සම්පාදෙතුකාමෙන, ආදිකම්මිකභික්ඛුනා;

ඣානානි පන චත්තාරි, සමාපජ්ජානුපුබ්බතො.

1077. අභිඤ්ඤාපාදකජ්ඣානා, වුට්ඨාය හි තතො පුන;

භික්ඛුනා වජ්ජිතබ්බාව, නිසජ්ජා සබ්බපච්ඡිමා.

1078. තතො පභුති සබ්බම්පි, පටිලොමක්කමා පන;

සබ්බමාවජ්ජිතබ්බං තං, දිවසෙ රත්තියං කතං.

1079. පටිලොමක්කමෙනෙව, දුතියෙ තතියෙපි ච;

දිවසෙ පක්ඛමාසෙසු, තථා සංවච්ඡරෙසුපි.

1080. යාව අස්මිං භවෙ සන්ධි, තාව තෙන ච භික්ඛුනා;

කතමාවජ්ජිතබ්බං තං, පුරිමස්මිං භවෙපි ච.

1081. චුතික්ඛණෙපි නිබ්බත්තං, නාමරූපඤ්ච සාධුකං;

එවමාවජ්ජිතෙ තස්මිං, නාමරූපෙ යදා පන.

1082. තදෙවාරම්මණං කත්වා, නාමරූපං චුතික්ඛණෙ;

මනොද්වාරෙ මනක්කාරො, උප්පජ්ජති තදා පන.

1083. ආවජ්ජනෙ නිරුද්ධස්මිං, තදෙවාරම්මණං පන;

කත්වා ජවනචිත්තානි, හොන්ති චත්තාරි පඤ්ච වා;

පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව, සෙසං ඤෙය්‍යං විභාවිනා.

1084. පරිකම්මාදිනාමානි, පුරිමානි භවන්ති තු;

පච්ඡිමං අප්පනාචිත්තං, රූපාවචරිකං භවෙ.

1085. තෙන චිත්තෙන යං ඤාණං, සංයුත්තං තෙන යා පන;

සංයුත්තා සති සා පුබ්බෙ-නිවාසානුස්සතීරිතා.

පුබ්බෙනිවාසානුස්සතිඤාණං.

1086. රූපං පස්සිතුකාමෙන, භික්ඛුනා දිබ්බචක්ඛුනා;

කසිණාරම්මණං ඣානං, අභිඤ්ඤාපාදකං පන.

1087. අභිනීහාරක්ඛමං කත්වා, තෙජොකසිණමෙව වා;

ඔදාතකසිණං වාපි, ආලොකකසිණම්පි වා.

1088. ඉමෙසු කතපුඤ්ඤෙහි, කසිණෙසු ච තීසුපි;

ආලොකකසිණං එත්ථ, සෙට්ඨන්ති පරිදීපිතං.

1089. තස්මා තමිතරං වාපි, උප්පාදෙත්වා යථාක්කමං;

උපචාරභූමියංයෙව, ඨත්වා තං පන පණ්ඩිතො.

1090. වඩ්ඪෙත්වාන ඨපෙතබ්බං, න උප්පාදෙය්‍ය අප්පනං;

උප්පාදෙති සචෙ හොති, පාදකජ්ඣානනිස්සිතං.

1091. ඣානස්ස වඩ්ඪිතස්සන්තො-ගතං රූපං තු යොගිනා;

පස්සිතබ්බං භවෙ රූපං, පස්සතො පන තස්ස තං.

1092. පරිකම්මස්ස වාරො හි, අතික්කමති තාවදෙ;

ආලොකොපි තතො තස්ස, ඛිප්පමන්තරධායති.

1093. තස්මිං අන්තරහිතෙ රූප-ගතම්පි ච න දිස්සති;

තෙනාථ පාදකජ්ඣානං, පවිසිත්වා තතො පුන.

1094. වුට්ඨාය පන ආලොකො, ඵරිතබ්බොව භික්ඛුනා;

එවං අනුක්කමෙනෙව, ආලොකො ථාමවා සියා.

1095. ‘‘ආලොකො එත්ථ හොතූ’’ති,

යත්තකං ඨානමෙව සො;

පරිච්ඡින්දති තත්ථෙව,

ආලොකො පන තිට්ඨති.

1096. දිවසම්පි නිසීදිත්වා, පස්සතො හොති දස්සනං;

තිණුක්කාය ගතො මග්ගං, පුරිසෙත්ථ නිදස්සනං.

1097. උප්පාදනක්කමොපිස්ස, තත්‍රායං දිබ්බචක්ඛුනො;

වුත්තප්පකාරරූපං තං, කත්වා ආරම්මණං පන.

1098. මනොද්වාරෙ මනක්කාරෙ, ජාතෙ යානි තදෙව ච;

රූපං ආරම්මණං කත්වා, ජායන්ති ජවනානි හි.

1099. කාමාවචරචිත්තානි, තානි චත්තාරි පඤ්ච වා;

හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව, සෙසං ඤෙය්‍යං විභාවිනා.

1100. අත්ථසාධකචිත්තං තං, චතුත්ථජ්ඣානිකං මතං;

තංචිත්තසංයුතං ඤාණං, දිබ්බචක්ඛුන්ති වුච්චති.

1101. අනාගතංසඤාණස්ස, යථාකම්මුපගස්ස ච;

පරිකම්මං විසුං නත්ථි, ඉජ්ඣන්ති දිබ්බචක්ඛුනා.

1102. චුතූපපාතඤාණම්පි, දිබ්බචක්ඛුන්ති වා පන;

අත්ථතො එකමෙවෙදං, බ්‍යඤ්ජනෙ පන නානතා.

දිබ්බචක්ඛුඤාණං.

1103. යොධ සුණාති කරොති ච චිත්තෙ,

ගන්ථමිමං පරමං පන භික්ඛු;

සො අභිධම්මමහණ්ණවපාරං,

යාති අනෙන තරෙන තරිත්වා.

ඉති අභිධම්මාවතාරෙ අභිඤ්ඤානිද්දෙසො නාම

සොළසමො පරිච්ඡෙදො.