15. පන්නරසමො පරිච්ඡෙදො

අරූපාවචරසමාධිභාවනානිද්දෙසො

980. රූපාරූපමතීතෙන, රූපාරූපාදිවෙදිනා;

යානි චාරූපපුඤ්ඤානි, සරූපෙනීරිතානි තු.

981. තෙසං දානි පවක්ඛාමි, භාවනානයමුත්තමං;

යොගාවචරභික්ඛූනං, හිතත්ථාය සමාසතො.

982. ‘‘රූපෙ ඛො විජ්ජමානස්මිං, දණ්ඩාදානාදයො සියුං;

අනෙකාපි පනාබාධා, චක්ඛුරොගාදයො’’ඉති.

983. රූපෙ ආදීනවං දිස්වා, රූපෙ නිබ්බින්දමානසො;

තස්සාතික්කමනත්ථාය, අරූපං පටිපජ්ජති.

984. තම්හා කසිණරූපාපි, සො නිබ්බිජ්ජ විසාරදො;

අපක්කමිතුකාමො ච, සූකරාභිහතොව සා.

985. චතුත්ථෙ පන ඣානස්මිං, හුත්වා චිණ්ණවසී වසී;

චතුත්ථජ්ඣානතො ධීමා, වුට්ඨාය විධිනා පුන.

986. කරොති පනිදං චිත්තං, රූපමාරම්මණං යතො;

ආසන්නසොමනස්සඤ්ච, ථූලසන්තවිමොක්ඛතො.

987. ඉති ආදීනවං දිස්වා, චතුත්ථෙ තත්ථ සබ්බසො;

නිකන්තිං පරියාදාය, පඨමාරුප්පඤ්ච සන්තතො.

988. චක්කවාළපරියන්තං, යත්තකං වා පනිච්ඡති;

තත්තකං පත්ථරිත්වාන, ඵුට්ඨොකාසඤ්ච තෙන තං.

989. ආකාසො ඉති වානන්තො,

ආකාසො ඉති වා පුන;

මනසා හි කරොන්තොව,

උග්ඝාටෙති පවුච්චති.

990. උග්ඝාටෙන්තො හි කසිණං, න සංවෙල්ලෙති තං පන;

න චුද්ධරති සො යොගී, පූවං විය කපාලතො.

991. කෙවලං පන තං නෙව, ආවජ්ජති න පෙක්ඛති;

නාවජ්ජන්තො නපෙක්ඛන්තො, උග්ඝාටෙති හි නාමසො.

992. කසිණුග්ඝාටිමාකාසං, නිමිත්තං පන තංව සො;

ආකාසො ඉති චිත්තෙන, ආවජ්ජති පුනප්පුනං.

993. ආවජ්ජතො හි තස්සෙවං,

කරොතො තක්කාහතම්පි ච;

පඤ්ච නීවරණා තස්ස,

වික්ඛම්භන්ති හි සබ්බසො.

994. ආසෙවති ච භාවෙති, තං නිමිත්තං පුනප්පුනං;

කරොතො පන තස්සෙව, සන්තචිත්තස්ස යොගිනො.

995. තත්‍රාකාසෙ පනාප්පෙති, පඨමාරුප්පමානසං;

ඉධාපි පුරිමෙ භාගෙ, තීණි චත්තාරි වා පන.

996. ජවනානි උපෙක්ඛාය, සම්පයුත්තානි හොන්ති හි;

චතුත්ථං පඤ්චමං වාපි, හොති ආරුප්පමානසං.

997. පුන භාවෙතුකාමෙන, දුතියාරුප්පමානසං;

සුචිණ්ණවසිනා හුත්වා, පඨමාරුප්පමානසෙ.

998. ආසන්නරූපාවචර-ජ්ඣානපච්චත්ථිකන්ති ච;

දුතියාරුප්පචිත්තංව, න ච සන්තමිදන්ති ච.

999. එවමාදීනවං දිස්වා, පඨමාරුප්පමානසෙ;

නිකන්තිං පරියාදාය, දුතියං සන්තතො පන.

1000. තමාකාසං ඵරිත්වාන, පවත්තමානසං පන;

තඤ්ච විඤ්ඤාණමිච්චෙවං, කත්තබ්බං මනසා බහුං.

1001. ආවජ්ජනඤ්ච කත්තබ්බං, තථා තක්කාහතම්පි ච;

‘‘අනන්ත’’න්ති ‘‘අනන්ත’’න්ති, කාතබ්බං මනසා නිධ.

1002. තස්මිං පන නිමිත්තස්මිං, විචාරෙන්තස්ස මානසං;

උපචාරෙන තං චිත්තං, සමාධියති යොගිනො.

1003. ආසෙවති ච භාවෙති, තං නිමිත්තං පුනප්පුනං;

තස්ස චෙවං කරොන්තස්ස, සතිසම්පන්නචෙතසො.

1004. ආකාසං ඵුසවිඤ්ඤාණෙ, දුතියාරුප්පමානසං;

අප්පෙති අප්පනා යස්මිං, නයො වුත්තනයොව සො.

1005. ආකාසොයමනන්තොති, එවමාකාසමෙව තං;

ඵරිත්වා පවත්තවිඤ්ඤාණං, ‘‘විඤ්ඤාණඤ්ච’’න්ති වුච්චති.

1006. මනක්කාරවසෙනාපි, අනන්තං පරිදීපිතං;

‘‘විඤ්ඤාණානන්ත’’මිච්චෙව, වත්තබ්බං පනිදං සියා.

1007. අථ භාවෙතුකාමෙන, තතියාරුප්පමානසං;

සුචිණ්ණවසිනා හුත්වා, දුතියාරුප්පමානසෙ.

1008. ආසන්නපඨමාරුප්ප-චිත්තපච්චත්ථිකන්ති ච;

තතියාරුප්පචිත්තංව, න ච සන්තමිදන්ති ච.

1009. එවමාදීනවං දිස්වා, දුතියාරුප්පමානසෙ;

නිකන්තිං පරියාදාය, තතියං සන්තතො පන.

1010. එවං මනසි කත්වාන, කාතබ්බො මනසා පුන;

පඨමාරුප්පවිඤ්ඤාණා-භාවො තස්සෙව සුඤ්ඤතො.

1011. තං පනාකාසවිඤ්ඤාණං, අකත්වා මනසා පුන;

‘‘නත්ථි නත්ථී’’ති වාතෙන, ‘‘සුඤ්ඤං සුඤ්ඤ’’න්ති වා තතො.

1012. ආවජ්ජිතබ්බමෙවඤ්හි, කත්තබ්බං මනසාපි ච;

තක්කාහතඤ්ච කාතබ්බං, පුනප්පුනංව ධීමතා.

1013. තස්මිං නිමිත්තෙ තස්සෙවං, විචාරෙන්තස්ස මානසං;

සති තිට්ඨති භිය්‍යොපි, සමාධියති මානසං.

1014. ආසෙවති ච භාවෙති, තං නිමිත්තං පුනප්පුනං;

තස්ස චෙවං කරොන්තස්ස, සතිසම්පන්නචෙතසො.

1015. කසිණුග්ඝාටිමාකාසං, ඵරිත්වාන සමන්තතො;

විඤ්ඤාණස්ස පවත්තස්ස, නත්ථිභාවෙ අභාවකෙ.

1016. තතියාරුප්පවිඤ්ඤාණං,

තං පනාප්පෙති යොගිනො;

අප්පනාය නයොපෙත්ථ,

හොති වුත්තනයොව සො.

1017. ආකාසගතවිඤ්ඤාණං, දුතියාරුප්පචක්ඛුනා;

පස්සන්තො විහරිත්වාන, ‘‘නත්ථි නත්ථී’’තිආදිනා.

1018. පරිකම්මමනක්කාරෙ, තස්මිං අන්තරහිතෙ පන;

තස්සාපගමමත්තංව, පස්සන්තො වසතී ච සො.

1019. සන්නිපාතං යථා කොචි, දිස්වා සඞ්ඝස්ස කත්ථචි;

ගතෙ සඞ්ඝෙ තු තං ඨානං, සුඤ්ඤමෙවානුපස්සති.

1020. පුන භාවෙතුකාමෙන, චතුත්ථාරුප්පමානසං;

සුචිණ්ණවසිනා හුත්වා, තතියාරුප්පමානසෙ.

1021. ආසන්නදුතියාරුප්ප-චිත්තපච්චත්ථිකන්ති ච;

චතුත්ථාරුප්පචිත්තංව, න ච සන්තමිදන්ති ච.

1022. එවමාදීනවං දිස්වා, තතියාරුප්පමානසෙ;

නිකන්තිං පරියාදාය, චතුත්ථං සන්තතො පන.

1023. එවං මනසි කත්වාන, පුන තත්ථෙව ධීමතා;

අභාවාරම්මණං කත්වා, සම්පවත්තමිදං මනො.

1024. ‘‘සන්තං සන්තමිදං චිත්ත’’-මිච්චෙවං තං පුනප්පුනං;

හොති ආවජ්ජිතබ්බඤ්ච, කාතබ්බං මනසාපි ච.

1025. තස්මිං නිමිත්තෙ තස්සෙවං, විචාරෙන්තස්ස මානසං;

සති තිට්ඨති භිය්‍යොපි, සමාධියති මානසං.

1026. ආසෙවති ච භාවෙති, තං නිමිත්තං පුනප්පුනං;

තස්ස චෙවං කරොන්තස්ස, සතිසම්පන්නචෙතසො.

1027. තතියාරුප්පසඞ්ඛාත-ඛන්ධෙසු ච චතූසුපි;

චතුත්ථාරුප්පවිඤ්ඤාණං, තං පනාප්පෙති යොගිනො.

1028. අප්පනාය නයොපෙත්ථ, හෙට්ඨා වුත්තනයූපමො;

අපිචෙත්ථ විසෙසොයං, වෙදිතබ්බො විභාවිනා.

1029. ‘‘අහො සන්තා වතාය’’න්ති, සමාපත්ති පදිස්සති;

යා පනාභාවමත්තම්පි, කත්වා ඨස්සති ගොචරං.

1030. සන්තාරම්මණතායෙව, ‘‘සන්තාය’’න්ති විපස්සති;

සන්තතො චෙ මනක්කාරො, කථඤ්ච සමතික්කමො.

1031. අනාපජ්ජිතුකාමත්තා, හොතෙව සමතික්කමො;

‘‘සමාපජ්ජාමහමෙත’’-මිච්චාභොගො න විජ්ජති.

1032. සන්තතො තං කරොන්තො හි, මනසා සුඛුමං පරං;

අසඤ්ඤං පන දුබ්බල්‍යං, පාපුණාති මහග්ගතං.

1033. නෙවසඤ්ඤී ච නාසඤ්ඤී,

යාය සඤ්ඤාය හොති සො;

න කෙවලං තු සඤ්ඤාව,

එදිසී අථ ඛො පන.

1034. එවමෙව භවන්තෙත්ථ, සුඛුමා වෙදනාදයො;

පත්තමක්ඛනතෙලෙන, මග්ගස්මිං උදකෙන ච.

1035. සාවෙතබ්බො අයං අත්ථො, චතුත්ථාරුප්පබොධනෙ;

පටුසඤ්ඤාය කිච්චස්ස, නෙවක්කරණතො අයං.

1036. ‘‘නෙවසඤ්ඤා’’ති නිද්දිට්ඨා, චතුත්ථාරුප්පසම්භවා;

පටුසඤ්ඤාය කිච්චං සා, කාතුං සක්කොති නෙව ච.

1037. යථා දහනකිච්චං තු, තෙජොධාතු සුඛොදකෙ;

සා සඞ්ඛාරාවසෙසත්තා, සුඛුමත්තෙන විජ්ජති;

තස්මා පන ච සා සඤ්ඤා, ‘‘නාසඤ්ඤා’’ති පවුච්චති.

1038. එතා හි රූපමාකාසං,

විඤ්ඤාණං තදභාවකං;

අතික්කමිත්වා කමතො,

චතස්සො හොන්ති ආහ ච.

1039. ‘‘ආරම්මණාතික්කමතො, චතස්සොපි භවන්තිමා;

අඞ්ගාතික්කමමෙතාසං, න ඉච්ඡන්ති විභාවිනො.

1040. සුපණීතතරා හොන්ති,

පච්ඡිමා පච්ඡිමා ඉධ;

උපමා තත්ථ විඤ්ඤෙය්‍යා,

පාසාදතලසාටිකා’’ති.

1041. සඞ්ඛෙපෙන මයාරුප්ප-සමාපත්තිනයො අයං;

දස්සිතො දස්සිතො සුද්ධ-දස්සිනා පියදස්සිනා.

1042. රූපාරූපජ්ඣානසමාපත්තිවිධානං,

ජානාතිමං සාරතරං යො පන භික්ඛු;

රූපාරූපජ්ඣානසමාපත්තීසු දක්ඛො,

රූපාරූපං යාති භවං සො අභිභුය්‍ය.

ඉති අභිධම්මාවතාරෙ අරූපාවචරසමාධිභාවනානිද්දෙසො නාම

පන්නරසමො පරිච්ඡෙදො.