4. බකබ්‍රහ්මසුත්තං
175. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ අනාථපිණ්ඩිකස්ස ආරාමෙ. තෙන ඛො පන සමයෙන බකස්ස බ්‍රහ්මුනො එවරූපං පාපකං දිට්ඨිගතං උප්පන්නං හොති – ‘‘ඉදං නිච්චං, ඉදං ධුවං, ඉදං සස්සතං, ඉදං කෙවලං, ඉදං අචවනධම්මං, ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති, ඉතො ච පනඤ්ඤං උත්තරිං [උත්තරිං (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] නිස්සරණං නත්ථී’’ති.
අථ ඛො භගවා බකස්ස බ්‍රහ්මුනො චෙතසා චෙතොපරිවිතක්කමඤ්ඤාය – සෙය්‍යථාපි නාම බලවා පුරිසො සමිඤ්ජිතං වා බාහං පසාරෙය්‍ය, පසාරිතං වා බාහං සමිඤ්ජෙය්‍ය එවමෙව – ජෙතවනෙ අන්තරහිතො තස්මිං බ්‍රහ්මලොකෙ පාතුරහොසි. අද්දසා ඛො බකො බ්‍රහ්මා භගවන්තං දූරතොව ආගච්ඡන්තං. දිස්වාන භගවන්තං එතදවොච – ‘‘එහි ඛො මාරිස, ස්වාගතං තෙ, මාරිස! චිරස්සං ඛො මාරිස! ඉමං පරියායමකාසි යදිදං ඉධාගමනාය. ඉදඤ්හි, මාරිස, නිච්චං, ඉදං ධුවං, ඉදං සස්සතං, ඉදං කෙවලං, ඉදං අචවනධම්මං, ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති. ඉතො ච පනඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණං නත්ථී’’ති.
එවං වුත්තෙ, භගවා බකං බ්‍රහ්මානං එතදවොච – ‘‘අවිජ්ජාගතො වත, භො, බකො බ්‍රහ්මා; අවිජ්ජාගතො වත, භො, බකො බ්‍රහ්මා. යත්‍ර හි නාම අනිච්චංයෙව සමානං නිච්චන්ති වක්ඛති, අධුවංයෙව සමානං ධුවන්ති වක්ඛති, අසස්සතංයෙව සමානං සස්සතන්ති වක්ඛති, අකෙවලංයෙව සමානං කෙවලන්ති වක්ඛති, චවනධම්මංයෙව සමානං අචවනධම්මන්ති වක්ඛති. යත්ථ ච පන ජායති ච ජීයති ච මීයති ච චවති ච උපපජ්ජති ච, තඤ්ච තථා වක්ඛති – ‘ඉදඤ්හි න ජායති න ජීයති න මීයති න චවති න උපපජ්ජති’. සන්තඤ්ච පනඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණං, ‘නත්ථඤ්ඤං උත්තරි නිස්සරණ’න්ති වක්ඛතී’’ති.
‘‘ද්වාසත්තති ගොතම පුඤ්ඤකම්මා,
වසවත්තිනො ජාතිජරං අතීතා;
අයමන්තිමා වෙදගූ බ්‍රහ්මුපපත්ති,
අස්මාභිජප්පන්ති ජනා අනෙකා’’ති.
‘‘අප්පඤ්හි එතං න හි දීඝමායු,
යං ත්වං බක මඤ්ඤසි දීඝමායුං;
සතං සහස්සානං [සහස්සාන (ස්‍යා. කං.)] නිරබ්බුදානං,
ආයුං පජානාමි තවාහං බ්‍රහ්මෙ’’ති.
‘‘අනන්තදස්සී භගවාහමස්මි,
ජාතිජරං සොකමුපාතිවත්තො;
කිං මෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,
ආචික්ඛ මෙ තං යමහං විජඤ්ඤා’’ති.
‘‘යං ත්වං අපායෙසි බහූ මනුස්සෙ,
පිපාසිතෙ ඝම්මනි සම්පරෙතෙ;
තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,
සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.
‘‘යං එණිකූලස්මිං ජනං ගහීතං,
අමොචයී ගය්හකං නීයමානං;
තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,
සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.
‘‘ගඞ්ගාය සොතස්මිං ගහීතනාවං,
ලුද්දෙන නාගෙන මනුස්සකම්‍යා;
පමොචයිත්ථ බලසා පසය්හ,
තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,
සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමි.
‘‘කප්පො ච තෙ බද්ධචරො අහොසිං,
සම්බුද්ධිමන්තං [සම්බුද්ධිවන්තං (බහූසු)] වතිනං අමඤ්ඤි;
තං තෙ පුරාණං වතසීලවත්තං,
සුත්තප්පබුද්ධොව අනුස්සරාමී’’ති.
‘‘අද්ධා පජානාසි මමෙතමායුං,
අඤ්ඤෙපි [අඤ්ඤම්පි (සී. පී.)] ජානාසි තථා හි බුද්ධො;
තථා හි ත්‍යායං ජලිතානුභාවො,
ඔභාසයං තිට්ඨති බ්‍රහ්මලොක’’න්ති.