2. අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො

1. චන්දිමසසුත්තං

92. සාවත්ථිනිදානං. අථ ඛො චන්දිමසො [චන්දිමාසො (ක.)] දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො චන්දිමසො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

‘‘තෙ හි සොත්ථිං ගමිස්සන්ති, කච්ඡෙ වාමකසෙ මගා;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, එකොදි නිපකා සතා’’ති.

‘‘තෙ හි පාරං ගමිස්සන්ති, ඡෙත්වා ජාලංව අම්බුජො;

ඣානානි උපසම්පජ්ජ, අප්පමත්තා රණඤ්ජහා’’ති.

2. වෙණ්ඩුසුත්තං

93. එකමන්තං ඨිතො ඛො වෙණ්ඩු [වෙණ්හු (සී.)] දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

‘‘සුඛිතාව තෙ [සුඛිතා වත තෙ (සී. ස්‍යා. කං.)] මනුජා, සුගතං පයිරුපාසිය;

යුඤ්ජං [යුජ්ජ (සී.), යුඤ්ජ (ස්‍යා. කං. පී.)] ගොතමසාසනෙ, අප්පමත්තා නු සික්ඛරෙ’’ති.

‘‘යෙ මෙ පවුත්තෙ සිට්ඨිපදෙ [සත්ථිපදෙ (සී. ස්‍යා. කං. පී.)] (වෙණ්ඩූති භගවා),

අනුසික්ඛන්ති ඣායිනො;

කාලෙ තෙ අප්පමජ්ජන්තා,

න මච්චුවසගා සියු’’න්ති.

3. දීඝලට්ඨිසුත්තං

94. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. අථ ඛො දීඝලට්ඨි දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං වෙළුවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො දීඝලට්ඨි දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

‘‘භික්ඛු සියා ඣායී විමුත්තචිත්තො,

ආකඞ්ඛෙ චෙ හදයස්සානුපත්තිං;

ලොකස්ස ඤත්වා උදයබ්බයඤ්ච,

සුචෙතසො අනිස්සිතො තදානිසංසො’’ති.

4. නන්දනසුත්තං

95. එකමන්තං ඨිතො ඛො නන්දනො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

‘‘පුච්ඡාමි තං ගොතම භූරිපඤ්ඤ,

අනාවටං භගවතො ඤාණදස්සනං;

කථංවිධං සීලවන්තං වදන්ති,

කථංවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්ති;

කථංවිධො දුක්ඛමතිච්ච ඉරියති,

කථංවිධං දෙවතා පූජයන්තී’’ති.

‘‘යො සීලවා පඤ්ඤවා භාවිතත්තො,

සමාහිතො ඣානරතො සතීමා;

සබ්බස්ස සොකා විගතා පහීනා,

ඛීණාසවො අන්තිමදෙහධාරී.

‘‘තථාවිධං සීලවන්තං වදන්ති,

තථාවිධං පඤ්ඤවන්තං වදන්ති;

තථාවිධො දුක්ඛමතිච්ච ඉරියති,

තථාවිධං දෙවතා පූජයන්තී’’ති.

5. චන්දනසුත්තං

96. එකමන්තං ඨිතො ඛො චන්දනො දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

‘‘කථංසු [කොසුධ (සී.)] තරති ඔඝං, රත්තින්දිවමතන්දිතො;

අප්පතිට්ඨෙ අනාලම්බෙ, කො ගම්භීරෙ න සීදතී’’ති.

‘‘සබ්බදා සීලසම්පන්නො, පඤ්ඤවා සුසමාහිතො;

ආරද්ධවීරියො පහිතත්තො, ඔඝං තරති දුත්තරං.

‘‘විරතො කාමසඤ්ඤාය, රූපසංයොජනාතිගො;

නන්දීරාගපරික්ඛීණො, සො ගම්භීරෙ න සීදතී’’ති.

6. වාසුදත්තසුත්තං

97. එකමන්තං ඨිතො ඛො වාසුදත්තො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව [ඩය්හමානෙව (සබ්බත්ථ)] මත්ථකෙ;

කාමරාගප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

‘‘සත්තියා විය ඔමට්ඨො, ඩය්හමානොව මත්ථකෙ;

සක්කායදිට්ඨිප්පහානාය, සතො භික්ඛු පරිබ්බජෙ’’ති.

7. සුබ්‍රහ්මසුත්තං

98. එකමන්තං ඨිතො ඛො සුබ්‍රහ්මා දෙවපුත්තො භගවන්තං ගාථාය අජ්ඣභාසි –

‘‘නිච්චං උත්‍රස්තමිදං චිත්තං, නිච්චං උබ්බිග්ගමිදං [උබ්බිග්ගිදං (මහාසතිපට්ඨානසුත්තවණ්ණනායං)] මනො;

අනුප්පන්නෙසු කිච්ඡෙසු [කිච්චෙසු (බහූසු)], අථො උප්පතිතෙසු ච;

සචෙ අත්ථි අනුත්‍රස්තං, තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති.

‘‘නාඤ්ඤත්‍ර බොජ්ඣා තපසා [බොජ්ඣඞ්ගතපසා (සී. ස්‍යා. කං. පී.)], නාඤ්ඤත්‍රින්ද්‍රියසංවරා;

නාඤ්ඤත්‍ර සබ්බනිස්සග්ගා, සොත්ථිං පස්සාමි පාණින’’න්ති.

‘‘ඉදමවොච…පෙ… තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

8. කකුධසුත්තං

99. එවං මෙ සුතං – එකං සමයං භගවා සාකෙතෙ විහරති අඤ්ජනවනෙ මිගදායෙ. අථ ඛො කකුධො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං අඤ්ජනවනං ඔභාසෙත්වා යෙන භගවා තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො කකුධො දෙවපුත්තො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘නන්දසි, සමණා’’ති? ‘‘කිං ලද්ධා, ආවුසො’’ති? ‘‘තෙන හි, සමණ, සොචසී’’ති? ‘‘කිං ජීයිත්ථ, ආවුසො’’ති? ‘‘තෙන හි, සමණ, නෙව නන්දසි න ච [නෙව (සී. ස්‍යා. කං.)] සොචසී’’ති? ‘‘එවමාවුසො’’ති.

‘‘කච්චි ත්වං අනඝො [අනිඝො (සබ්බත්ථ)] භික්ඛු, කච්චි නන්දී [නන්දි (සී. ස්‍යා. කං.)] න විජ්ජති;

කච්චි තං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

‘‘අනඝො වෙ අහං යක්ඛ, අථො නන්දී න විජ්ජති;

අථො මං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

‘‘කථං ත්වං අනඝො භික්ඛු, කථං නන්දී න විජ්ජති;

කථං තං එකමාසීනං, අරතී නාභිකීරතී’’ති.

‘‘අඝජාතස්ස වෙ නන්දී, නන්දීජාතස්ස වෙ අඝං;

අනන්දී අනඝො භික්ඛු, එවං ජානාහි ආවුසො’’ති.

‘‘චිරස්සං වත පස්සාමි, බ්‍රාහ්මණං පරිනිබ්බුතං;

අනන්දිං අනඝං භික්ඛුං, තිණ්ණං ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.

9. උත්තරසුත්තං

100. රාජගහනිදානං. එකමන්තං ඨිතො ඛො උත්තරො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමං ගාථං අභාසි –

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,

ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,

පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.

‘‘උපනීයති ජීවිතමප්පමායු,

ජරූපනීතස්ස න සන්ති තාණා;

එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,

ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.

10. අනාථපිණ්ඩිකසුත්තං

101. එකමන්තං ඨිතො ඛො අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භගවතො සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

ඉදමවොච අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා භගවන්තං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායීති.

අථ ඛො භගවා තස්සා රත්තියා අච්චයෙන භික්ඛූ ආමන්තෙසි – ‘‘ඉමං, භික්ඛවෙ, රත්තිං අඤ්ඤතරො දෙවපුත්තො අභික්කන්තාය රත්තියා අභික්කන්තවණ්ණො කෙවලකප්පං ජෙතවනං ඔභාසෙත්වා යෙනාහං තෙනුපසඞ්කමි; උපසඞ්කමිත්වා මං අභිවාදෙත්වා එකමන්තං අට්ඨාසි. එකමන්තං ඨිතො ඛො, භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො මම සන්තිකෙ ඉමා ගාථායො අභාසි –

‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;

ආවුත්ථං ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.

‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච, සීලං ජීවිතමුත්තමං;

එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති, න ගොත්තෙන ධනෙන වා.

‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො, සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;

යොනිසො විචිනෙ ධම්මං, එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.

‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය, සීලෙන උපසමෙන ච;

යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු, එතාවපරමො සියා’’ති.

‘‘ඉදමවොච, භික්ඛවෙ, සො දෙවපුත්තො. ඉදං වත්වා මං අභිවාදෙත්වා පදක්ඛිණං කත්වා තත්ථෙවන්තරධායී’’ති.

එවං වුත්තෙ, ආයස්මා ආනන්දො භගවන්තං එතදවොච – ‘‘සො හි නූන, භන්තෙ, අනාථපිණ්ඩිකො දෙවපුත්තො භවිස්සති. අනාථපිණ්ඩිකො ගහපති ආයස්මන්තෙ සාරිපුත්තෙ අභිප්පසන්නො අහොසී’’ති. ‘‘සාධු සාධු, ආනන්ද, යාවතකං ඛො, ආනන්ද, තක්කාය පත්තබ්බං අනුප්පත්තං තං තයා. අනාථපිණ්ඩිකො හි සො, ආනන්ද, දෙවපුත්තො’’ති.

අනාථපිණ්ඩිකවග්ගො දුතියො.

තස්සුද්දානං –

චන්දිමසො [චන්දිමාසො (පී. ක.)] ච වෙණ්ඩු [වෙණ්හු (සී. ක.)] ච, දීඝලට්ඨි ච නන්දනො;

චන්දනො වාසුදත්තො ච, සුබ්‍රහ්මා කකුධෙන ච;

උත්තරො නවමො වුත්තො, දසමො අනාථපිණ්ඩිකොති.