2. නිද්දෙසො

48. කතමං සුඤ්ඤසුඤ්ඤං? චක්ඛු සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. සොතං සුඤ්ඤං…පෙ… ඝානං සුඤ්ඤං… ජිව්හා සුඤ්ඤා… කායො සුඤ්ඤො… මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං සුඤ්ඤසුඤ්ඤං.

කතමං සඞ්ඛාරසුඤ්ඤං? තයො සඞ්ඛාරා – පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො, අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො, ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරො. පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරො පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ආනෙඤ්ජාභිසඞ්ඛාරො පුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච අපුඤ්ඤාභිසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා.

අපරෙපි තයො සඞ්ඛාරා – කායසඞ්ඛාරො, වචීසඞ්ඛාරො, චිත්තසඞ්ඛාරො. කායසඞ්ඛාරො වචීසඞ්ඛාරෙන ච චිත්තසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. වචීසඞ්ඛාරො කායසඞ්ඛාරෙන ච චිත්තසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. චිත්තසඞ්ඛාරො කායසඞ්ඛාරෙන ච වචීසඞ්ඛාරෙන ච සුඤ්ඤො. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා.

අපරෙපි තයො සඞ්ඛාරා – අතීතා සඞ්ඛාරා, අනාගතා සඞ්ඛාරා, පච්චුප්පන්නා සඞ්ඛාරා. අතීතා සඞ්ඛාරා අනාගතෙහි ච පච්චුප්පන්නෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා. අනාගතා සඞ්ඛාරා අතීතෙහි ච පච්චුප්පන්නෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා පච්චුප්පන්නා සඞ්ඛාරා අතීතෙහි ච අනාගතෙහි ච සඞ්ඛාරෙහි සුඤ්ඤා. ඉමෙ තයො සඞ්ඛාරා; ඉදං සඞ්ඛාරසුඤ්ඤං.

කතමං විපරිණාමසුඤ්ඤං? ජාතං රූපං සභාවෙන සුඤ්ඤං. විගතං රූපං විපරිණතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ජාතා වෙදනා සභාවෙන සුඤ්ඤා. විගතා වෙදනා විපරිණතා චෙව සුඤ්ඤා ච …පෙ… ජාතා සඤ්ඤා… ජාතා සඞ්ඛාරා… ජාතං විඤ්ඤාණං… ජාතං චක්ඛු…පෙ… ජාතො භවො සභාවෙන සුඤ්ඤො. විගතො භවො විපරිණතො චෙව සුඤ්ඤො ච. ඉදං විපරිණාමසුඤ්ඤං.

කතමං අග්ගසුඤ්ඤං? අග්ගමෙතං පදං සෙට්ඨමෙතං පදං විසිට්ඨමෙතං [විසෙට්ඨමෙතං (ක.)] පදං යදිදං සබ්බසඞ්ඛාරසමථො සබ්බූපධිපටිනිස්සග්ගො තණ්හක්ඛයො විරාගො නිරොධො නිබ්බානං. ඉදං අග්ගසුඤ්ඤං.

කතමං ලක්ඛණසුඤ්ඤං? ද්වෙ ලක්ඛණානි – බාලලක්ඛණඤ්ච පණ්ඩිතලක්ඛණඤ්ච. බාලලක්ඛණං පණ්ඩිතලක්ඛණෙන සුඤ්ඤං. පණ්ඩිතලක්ඛණං බාලලක්ඛණෙන සුඤ්ඤං. තීණි ලක්ඛණානි – උප්පාදලක්ඛණං, වයලක්ඛණං, ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං. උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං, ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං.

රූපස්ස උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. රූපස්ස වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. රූපස්ස ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. වෙදනාය…පෙ… සඤ්ඤාය… සඞ්ඛාරානං… විඤ්ඤාණස්ස… චක්ඛුස්ස… ජරාමරණස්ස උප්පාදලක්ඛණං වයලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ජරාමරණස්ස වයලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ජරාමරණස්ස ඨිතඤ්ඤථත්තලක්ඛණං උප්පාදලක්ඛණෙන ච වයලක්ඛණෙන ච සුඤ්ඤං. ඉදං ලක්ඛණසුඤ්ඤං.

කතමං වික්ඛම්භනසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො වික්ඛම්භිතො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො වික්ඛම්භිතො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං වික්ඛම්භිතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං වික්ඛම්භිතඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා වික්ඛම්භිතා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං වික්ඛම්භනසුඤ්ඤං.

කතමං තදඞ්ගසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං තදඞ්ගසුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං තදඞ්ගසුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා තදඞ්ගසුඤ්ඤා. ඤාණෙන අවිජ්ජා තදඞ්ගසුඤ්ඤා. පාමොජ්ජෙන අරති තදඞ්ගසුඤ්ඤා. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා තදඞ්ගසුඤ්ඤා…පෙ… විවට්ටනානුපස්සනාය සඤ්ඤොගාභිනිවෙසො තදඞ්ගසුඤ්ඤො. ඉදං තදඞ්ගසුඤ්ඤං.

කතමං සමුච්ඡෙදසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො සමුච්ඡින්නො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො සමුච්ඡින්නො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං සමුච්ඡින්නඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං සමුච්ඡින්නඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා සමුච්ඡින්නා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං සමුච්ඡෙදසුඤ්ඤං.

කතමං පටිප්පස්සද්ධිසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො පටිප්පස්සද්ධො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො පටිප්පස්සද්ධො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං පටිප්පස්සද්ධඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං පටිප්පස්සද්ධඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා පටිප්පස්සද්ධා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං පටිප්පස්සද්ධිසුඤ්ඤං.

කතමං නිස්සරණසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දො නිස්සටො චෙව සුඤ්ඤො ච. අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදො නිස්සටො චෙව සුඤ්ඤො ච. ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධං නිස්සටඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චං නිස්සටඤ්චෙව සුඤ්ඤඤ්ච. ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඤාණෙන අවිජ්ජා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. පාමොජ්ජෙන අරති නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. පඨමෙන ඣානෙන නීවරණා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච …පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසා නිස්සටා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං නිස්සරණසුඤ්ඤං.

කතමං අජ්ඣත්තසුඤ්ඤං? අජ්ඣත්තං චක්ඛුං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. අජ්ඣත්තං සොතං සුඤ්ඤං… අජ්ඣත්තං ඝානං සුඤ්ඤං… අජ්ඣත්තං ජිව්හා සුඤ්ඤා… අජ්ඣත්තං කායො සුඤ්ඤො… අජ්ඣත්තං මනො සුඤ්ඤො අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං අජ්ඣත්තසුඤ්ඤං.

කතමං බහිද්ධාසුඤ්ඤං? බහිද්ධා රූපා සුඤ්ඤා…පෙ… බහිද්ධා ධම්මා සුඤ්ඤා අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං බහිද්ධාසුඤ්ඤං.

කතමං දුභතොසුඤ්ඤං? යඤ්ච අජ්ඣත්තං චක්ඛු යෙ ච බහිද්ධා රූපා උභයමෙතං සුඤ්ඤං [උභයතො තං සුඤ්ඤා (ස්‍යා.)] අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. යඤ්ච අජ්ඣත්තං සොතං යෙ ච බහිද්ධා සද්දා…පෙ… යඤ්ච අජ්ඣත්තං ඝානං යෙ ච බහිද්ධා ගන්ධා… යා ච අජ්ඣත්තං ජිව්හා යෙ ච බහිද්ධා රසා… යො ච අජ්ඣත්තං කායො යෙ ච බහිද්ධා ඵොට්ඨබ්බා… යො ච අජ්ඣත්තං මනො යෙ ච බහිද්ධා ධම්මා උභයමෙතං සුඤ්ඤං අත්තෙන වා අත්තනියෙන වා නිච්චෙන වා ධුවෙන වා සස්සතෙන වා අවිපරිණාමධම්මෙන වා. ඉදං දුභතොසුඤ්ඤං.

කතමං සභාගසුඤ්ඤං? ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි සභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ බාහිරානි ආයතනානි සභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ විඤ්ඤාණකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ ඵස්සකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ වෙදනාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ සඤ්ඤාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ චෙතනාකායා සභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං සභාගසුඤ්ඤං.

කතමං විසභාගසුඤ්ඤං? ඡ අජ්ඣත්තිකානි ආයතනානි ඡහි බාහිරෙහි ආයතනෙහි විසභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ බාහිරානි ආයතනානි ඡහි විඤ්ඤාණකායෙහි විසභාගානි චෙව සුඤ්ඤානි ච. ඡ විඤ්ඤාණකායා ඡහි ඵස්සකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ ඵස්සකායා ඡහි වෙදනාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ වෙදනාකායා ඡහි සඤ්ඤාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඡ සඤ්ඤාකායා ඡහි චෙතනාකායෙහි විසභාගා චෙව සුඤ්ඤා ච. ඉදං විසභාගසුඤ්ඤං.

කතමං එසනාසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මෙසනා කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤා. අබ්‍යාපාදෙසනා බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤා. ආලොකසඤ්ඤෙසනා ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤා. අවික්ඛෙපෙසනා උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤා. ධම්මවවත්ථානෙසනා විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤා. ඤාණෙසනා අවිජ්ජාය සුඤ්ඤා. පාමොජ්ජෙසනා අරතියා සුඤ්ඤා. පඨමජ්ඣානෙසනා නීවරණෙහි සුඤ්ඤා…පෙ… අරහත්තමග්ගෙසනා සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤා. ඉදං එසනාසුඤ්ඤං.

කතමං පරිග්ගහසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපරිග්ගහො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදපරිග්ගහො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාපරිග්ගහො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපපරිග්ගහො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානපරිග්ගහො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණපරිග්ගහො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජපරිග්ගහො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානපරිග්ගහො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගපරිග්ගහො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පරිග්ගහසුඤ්ඤං.

කතමං පටිලාභසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපටිලාභො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදපටිලාභො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාපටිලාභො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපපටිලාභො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානපටිලාභො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණපටිලාභො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජපටිලාභො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානපටිලාභො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගපටිලාභො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පටිලාභසුඤ්ඤං.

කතමං පටිවෙධසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මප්පටිවෙධො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤො. අබ්‍යාපාදප්පටිවෙධො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤො. ආලොකසඤ්ඤාප්පටිවෙධො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤො. අවික්ඛෙපප්පටිවෙධො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤො. ධම්මවවත්ථානප්පටිවෙධො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤො. ඤාණප්පටිවෙධො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤො. පාමොජ්ජප්පටිවෙධො අරතියා සුඤ්ඤො. පඨමජ්ඣානප්පටිවෙධො නීවරණෙහි සුඤ්ඤො…පෙ… අරහත්තමග්ගප්පටිවෙධො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤො. ඉදං පටිවෙධසුඤ්ඤං.

කතමං එකත්තසුඤ්ඤං, නානත්තසුඤ්ඤං? කාමච්ඡන්දො නානත්තං, නෙක්ඛම්මං එකත්තං. නෙක්ඛම්මෙකත්තං චෙතයතො කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. බ්‍යාපාදො නානත්තං, අබ්‍යාපාදො එකත්තං. අබ්‍යාපාදෙකත්තං චෙතයතො බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ථිනමිද්ධං නානත්තං, ආලොකසඤ්ඤා එකත්තං. ආලොකසඤ්ඤෙකත්තං චෙතයතො ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. උද්ධච්චං නානත්තං, අවික්ඛෙපො එකත්තං. අවික්ඛෙපෙකත්තං චෙතයතො උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. විචිකිච්ඡා නානත්තං, ධම්මවවත්ථානං එකත්තං. ධම්මවවත්ථානෙකත්තං චෙතයතො විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. අවිජ්ජා නානත්තං, ඤාණං එකත්තං. ඤාණෙකත්තං චෙතයතො අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. අරති නානත්තං, පාමොජ්ජං එකත්තං. පාමොජ්ජෙකත්තං චෙතයතො අරතියා සුඤ්ඤං. නීවරණා නානත්තං, පඨමජ්ඣානං එකත්තං. පඨමජ්ඣානෙකත්තං චෙතයතො නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… සබ්බකිලෙසා නානත්තං, අරහත්තමග්ගො එකත්තං. අරහත්තමග්ගෙකත්තං චෙතයතො සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං එකත්තසුඤ්ඤං නානත්තසුඤ්ඤං.

කතමං ඛන්තිසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මඛන්ති කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤා. අබ්‍යාපාදඛන්ති බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤා. ආලොකසඤ්ඤාඛන්ති ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤා. අවික්ඛෙපඛන්ති උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤා. ධම්මවවත්ථානඛන්ති විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤා. ඤාණඛන්ති අවිජ්ජාය සුඤ්ඤා. පාමොජ්ජඛන්ති අරතියා සුඤ්ඤා. පඨමජ්ඣානඛන්ති නීවරණෙහි සුඤ්ඤා…පෙ… අරහත්තමග්ගඛන්ති සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤා. ඉදං ඛන්තිසුඤ්ඤං.

කතමං අධිට්ඨානසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මාධිට්ඨානං කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. අබ්‍යාපාදාධිට්ඨානං බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ආලොකසඤ්ඤාධිට්ඨානං ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපාධිට්ඨානං උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානාධිට්ඨානං විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. ඤාණාධිට්ඨානං අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. පාමොජ්ජාධිට්ඨානං අරතියා සුඤ්ඤං. පඨමජ්ඣානාධිට්ඨානං නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… අරහත්තමග්ගාධිට්ඨානං සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං අධිට්ඨානසුඤ්ඤං.

කතමං පරියොගාහණසුඤ්ඤං? නෙක්ඛම්මපරියොගාහණං කාමච්ඡන්දෙන සුඤ්ඤං. අබ්‍යාපාදපරියොගාහණං බ්‍යාපාදෙන සුඤ්ඤං. ආලොකසඤ්ඤාපරියොගාහණං ථිනමිද්ධෙන සුඤ්ඤං. අවික්ඛෙපපරියොගාහණං උද්ධච්චෙන සුඤ්ඤං. ධම්මවවත්ථානපරියොගාහණං විචිකිච්ඡාය සුඤ්ඤං. ඤාණපරියොගාහණං අවිජ්ජාය සුඤ්ඤං. පාමොජ්ජපරියොගාහණං අරතියා සුඤ්ඤං. පඨමජ්ඣානපරියොගාහණං නීවරණෙහි සුඤ්ඤං…පෙ… අරහත්තමග්ගපරියොගාහණං සබ්බකිලෙසෙහි සුඤ්ඤං. ඉදං පරියොගාහණසුඤ්ඤං.

කතමං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානං සබ්බසුඤ්ඤතානං පරමත්ථසුඤ්ඤං? ඉධ සම්පජානො නෙක්ඛම්මෙන කාමච්ඡන්දස්ස පවත්තං පරියාදියති, අබ්‍යාපාදෙන බ්‍යාපාදස්ස පවත්තං පරියාදියති, ආලොකසඤ්ඤාය ථිනමිද්ධස්ස පවත්තං පරියාදියති, අවික්ඛෙපෙන උද්ධච්චස්ස පවත්තං පරියාදියති, ධම්මවවත්ථානෙන විචිකිච්ඡාය පවත්තං පරියාදියති, ඤාණෙන අවිජ්ජාය පවත්තං පරියාදියති, පාමොජ්ජෙන අරතියා පවත්තං පරියාදියති, පඨමෙන ඣානෙන නීවරණානං පවත්තං පරියාදියති…පෙ… අරහත්තමග්ගෙන සබ්බකිලෙසානං පවත්තං පරියාදියති. අථ වා පන සම්පජානස්ස අනුපාදිසෙසාය නිබ්බානධාතුයා පරිනිබ්බායන්තස්ස ඉදං චෙව චක්ඛුපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච චක්ඛුපවත්තං න උප්පජ්ජති. ඉදඤ්චෙව සොතපවත්තං…පෙ… ඝානපවත්තං… ජිව්හාපවත්තං… කායපවත්තං… මනොපවත්තං පරියාදියති, අඤ්ඤඤ්ච මනොපවත්තං න උප්පජ්ජති. ඉදං සම්පජානස්ස පවත්තපරියාදානං සබ්බසුඤ්ඤතානං පරමත්ථසුඤ්ඤන්ති.

සුඤ්ඤකථා නිට්ඨිතා.

යුගනද්ධවග්ගො දුතියො.