49. පංසුකූලවග්ගො

1. පංසුකූලසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘තිස්සො නාමාසි භගවා, සයම්භූ අග්ගපුග්ගලො;

පංසුකූලං ඨපෙත්වාන, විහාරං පාවිසී ජිනො.

2. ‘‘විනතං [සජ්ජිතං (ස්‍යා.), තියන්තං (පී.)] ධනුමාදාය, භක්ඛත්ථාය චරිං අහං;

මණ්ඩලග්ගං ගහෙත්වාන, කානනං පාවිසිං අහං.

3. ‘‘තත්ථද්දසං පංසුකූලං, දුමග්ගෙ ලග්ගිතං තදා;

චාපං තත්ථෙව නික්ඛිප්ප, සිරෙ කත්වාන අඤ්ජලිං.

4. ‘‘පසන්නචිත්තො සුමනො, විපුලාය ච පීතියා;

බුද්ධසෙට්ඨං සරිත්වාන, පංසුකූලං අවන්දහං.

5. ‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, පංසුකූලමවන්දහං;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, වන්දනාය ඉදං ඵලං.

6. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

7. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

8. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා පංසුකූලසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

පංසුකූලසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

9. ‘‘අජ්ඣායකො මන්තධරො, තිණ්ණං වෙදාන පාරගූ;

ලක්ඛණෙ ඉතිහාසෙ ච, සනිඝණ්ඩුසකෙටුභෙ.

10. ‘‘නදීසොතපටිභාගා, සිස්සා ආයන්ති මෙ තදා;

තෙසාහං මන්තෙ [මන්තං (ස්‍යා. ක.)] වාචෙමි, රත්තින්දිවමතන්දිතො.

11. ‘‘සිද්ධත්ථො නාම සම්බුද්ධො, ලොකෙ උප්පජ්ජි තාවදෙ;

තමන්ධකාරං නාසෙත්වා, ඤාණාලොකං පවත්තයි.

12. ‘‘මම අඤ්ඤතරො සිස්සො, සිස්සානං සො කථෙසි මෙ;

සුත්වාන තෙ එතමත්ථං, ආරොචෙසුං මමං තදා.

13. ‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, සබ්බඤ්ඤූ ලොකනායකො;

තස්සානුවත්තති ජනො, ලාභො අම්හං න විජ්ජති [න හෙස්සති (සී. පී.)].

14. ‘‘අධිච්චුප්පත්තිකා බුද්ධා, චක්ඛුමන්තො මහායසා;

යංනූනාහං බුද්ධසෙට්ඨං, පස්සෙය්‍යං ලොකනායකං.

15. ‘‘අජිනං මෙ ගහෙත්වාන, වාකචීරං කමණ්ඩලුං;

අස්සමා අභිනික්ඛම්ම, සිස්සෙ ආමන්තයිං අහං.

16. ‘‘ඔදුම්බරිකපුප්ඵංව, චන්දම්හි සසකං යථා;

වායසානං යථා ඛීරං, දුල්ලභො ලොකනායකො [දුල්ලභා ලොකනායකා (සී.), දුල්ලභං ලොකනායකං (ස්‍යා. පී. ක.)].

17. ‘‘බුද්ධො ලොකම්හි උප්පන්නො, මනුස්සත්තම්පි දුල්ලභං;

උභොසු විජ්ජමානෙසු, සවනඤ්ච සුදුල්ලභං.

18. ‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, චක්ඛුං ලච්ඡාම නො භවං;

එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම, සම්මාසම්බුද්ධසන්තිකං.

19. ‘‘කමණ්ඩලුධරා සබ්බෙ, ඛරාජිනනිවාසිනො;

තෙ ජටා භාරභරිතා, නික්ඛමුං විපිනා තදා.

20. ‘‘යුගමත්තං පෙක්ඛමානා, උත්තමත්ථං ගවෙසිනො;

ආසත්තිදොසරහිතා, අසම්භීතාව කෙසරී.

21. ‘‘අප්පකිච්චා අලොලුප්පා, නිපකා සන්තවුත්තිනො;

උඤ්ඡාය චරමානා තෙ, බුද්ධසෙට්ඨමුපාගමුං.

22. ‘‘දියඩ්ඪයොජනෙ සෙසෙ, බ්‍යාධි මෙ උපපජ්ජථ;

බුද්ධසෙට්ඨං සරිත්වාන, තත්ථ කාලඞ්කතො අහං.

23. ‘‘චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, යං සඤ්ඤමලභිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධසඤ්ඤායිදං ඵලං.

24. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… විහරාමි අනාසවො.

25. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

26. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා බුද්ධසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

බුද්ධසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං දුතියං.

3. භිසදායකත්ථෙරඅපදානං

27. ‘‘ඔගය්හ යං [ඔගය්හාහං (සී. ස්‍යා. පී.)] පොක්ඛරණිං, නානාකුඤ්ජරසෙවිතං;

උද්ධරාමි භිසං තත්ථ, ඝාසහෙතු [අසනහෙතු (ස්‍යා.)] අහං තදා.

28. ‘‘භගවා තම්හි සමයෙ, පදුමුත්තරසව්හයො;

රත්තම්බරධරො [රත්තකම්බලධරො (ස්‍යා.)] බුද්ධො, ගච්ඡති අනිලඤ්ජසෙ.

29. ‘‘ධුනන්තො පංසුකූලානි, සද්දමස්සොසහං තදා;

උද්ධං නිජ්ඣායමානොහං, අද්දසං ලොකනායකං.

30. ‘‘තත්ථෙව ඨිතකො සන්තො, ආයාචිං ලොකනායකං;

මධුං භිසෙහි සවති, ඛීරං සප්පිං මුළාලිභි.

31. ‘‘පටිග්ගණ්හාතු මෙ බුද්ධො, අනුකම්පාය චක්ඛුමා;

තතො කාරුණිකො සත්ථා, ඔරුහිත්වා මහායසො.

32. ‘‘පටිග්ගණ්හි මමං භික්ඛං, අනුකම්පාය චක්ඛුමා;

පටිග්ගහෙත්වා සම්බුද්ධො, අකා මෙ අනුමොදනං.

33. ‘‘‘සුඛී හොතු [හොහි (සී. ස්‍යා. පී. ක.)] මහාපුඤ්ඤ, ගති තුය්හං සමිජ්ඣතු;

ඉමිනා භිසදානෙන, ලභස්සු විපුලං සුඛං’.

34. ‘‘ඉදං වත්වාන සම්බුද්ධො, ජලජුත්තමනාමකො;

භික්ඛමාදාය සම්බුද්ධො, අම්බරෙනාගමා ජිනො.

35. ‘‘තතො භිසං ගහෙත්වාන, ආගච්ඡිං මම අස්සමං;

භිසං රුක්ඛෙ ලගෙත්වාන [ලග්ගිත්වාන (ස්‍යා. ක.)], මම දානමනුස්සරිං.

36. ‘‘මහාවාතො වුට්ඨහිත්වා, සඤ්චාලෙසි වනං තදා;

ආකාසො අභිනාදිත්ථ, අසනියා ඵලන්තියා.

37. ‘‘තතො මෙ අසනිපාතො, මත්ථකෙ නිපතී තදා;

සොහං නිසින්නකො සන්තො, තත්ථ කාලඞ්කතො අහුං.

38. ‘‘පුඤ්ඤකම්මෙන සංයුත්තො, තුසිතං උපපජ්ජහං;

කළෙවරං මෙ පතිතං, දෙවලොකෙ රමිං අහං.

39. ‘‘ඡළසීතිසහස්සානි, නාරියො සමලඞ්කතා;

සායපාතං [සායං පාතං (ස්‍යා. ක.)] උපට්ඨන්ති, භිසදානස්සිදං ඵලං.

40. ‘‘මනුස්සයොනිමාගන්ත්වා, සුඛිතො හොමහං සදා;

භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි, භිසදානස්සිදං ඵලං.

41. ‘‘අනුකම්පිතකො තෙන, දෙවදෙවෙන තාදිනා;

සබ්බාසවා පරික්ඛීණා, නත්ථි දානි පුනබ්භවො.

42. ‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, යං භිසං [භික්ඛං (සබ්බත්ථ)] අදදිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, භිසදානස්සිදං ඵලං.

43. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… විහරාමි අනාසවො.

44. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

45. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා භිසදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො

අභාසිත්ථාති.

භිසදායකත්ථෙරස්සාපදානං තතියං.

4. ඤාණථවිකත්ථෙරඅපදානං

46. ‘‘දක්ඛිණෙ හිමවන්තස්ස, සුකතො අස්සමො මම;

උත්තමත්ථං ගවෙසන්තො, වසාමි විපිනෙ තදා.

47. ‘‘ලාභාලාභෙන සන්තුට්ඨො, මූලෙන ච ඵලෙන ච;

අන්වෙසන්තො ආචරියං, වසාමි එකකො අහං.

48. ‘‘සුමෙධො නාම සම්බුද්ධො, ලොකෙ උප්පජ්ජි තාවදෙ;

චතුසච්චං පකාසෙති, උද්ධරන්තො මහාජනං.

49. ‘‘නාහං සුණොමි සම්බුද්ධං, නපි මෙ කොචි සංසති [භාසති (සී.), සාසති (ස්‍යා. පී.)];

අට්ඨවස්සෙ අතික්කන්තෙ, අස්සොසිං ලොකනායකං.

50. ‘‘අග්ගිදාරුං නීහරිත්වා, සම්මජ්ජිත්වාන අස්සමං;

ඛාරිභාරං ගහෙත්වාන, නික්ඛමිං විපිනා අහං.

51. ‘‘එකරත්තිං වසන්තොහං, ගාමෙසු නිගමෙසු ච;

අනුපුබ්බෙන චන්දවතිං, තදාහං උපසඞ්කමිං.

52. ‘‘භගවා තම්හි සමයෙ, සුමෙධො ලොකනායකො;

උද්ධරන්තො බහූ සත්තෙ, දෙසෙති අමතං පදං.

53. ‘‘ජනකායමතික්කම්ම, වන්දිත්වා ජිනසාගරං;

එකංසං අජිනං කත්වා, සන්ථවිං ලොකනායකං.

54. ‘‘‘තුවං සත්ථා ච කෙතු ච, ධජො යූපො ච පාණිනං;

පරායනො [පරායණො (සී. පී.)] පතිට්ඨා ච, දීපො ච ද්විපදුත්තමො.

එකවීසතිමං භාණවාරං.

55. ‘‘‘නෙපුඤ්ඤො දස්සනෙ වීරො, තාරෙසි ජනතං තුවං;

නත්ථඤ්ඤො තාරකො ලොකෙ, තවුත්තරිතරො මුනෙ.

56. ‘‘‘සක්කා ථෙවෙ [හවෙ (සී. පී.) භවෙ (ස්‍යා. ක.)] කුසග්ගෙන, පමෙතුං සාගරුත්තමෙ [සාගරුත්තමො (සී. ස්‍යා. පී.)];

නත්වෙව තව සබ්බඤ්ඤු, ඤාණං සක්කා පමෙතවෙ.

57. ‘‘‘තුලදණ්ඩෙ [තුලමණ්ඩලෙ (සී. පී.)] ඨපෙත්වාන, මහිං [මහී (ස්‍යා. පී.)] සක්කා ධරෙතවෙ;

නත්වෙව තව පඤ්ඤාය, පමාණමත්ථි චක්ඛුම.

58. ‘‘‘ආකාසො මිනිතුං සක්කා, රජ්ජුයා අඞ්ගුලෙන වා;

නත්වෙව තව සබ්බඤ්ඤු, සීලං සක්කා පමෙතවෙ.

59. ‘‘‘මහාසමුද්දෙ උදකං, ආකාසො ච වසුන්ධරා;

පරිමෙය්‍යානි එතානි, අප්පමෙය්‍යොසි චක්ඛුම’.

60. ‘‘ඡහි ගාථාහි සබ්බඤ්ඤුං, කිත්තයිත්වා මහායසං;

අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, තුණ්හී අට්ඨාසහං තදා.

61. ‘‘යං වදන්ති සුමෙධොති, භූරිපඤ්ඤං සුමෙධසං;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

62. ‘‘‘යො මෙ ඤාණං පකිත්තෙසි, විප්පසන්නෙන චෙතසා;

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

63. ‘‘‘සත්තසත්තති කප්පානි, දෙවලොකෙ රමිස්සති;

සහස්සක්ඛත්තුං දෙවින්දො, දෙවරජ්ජං කරිස්සති.

64. ‘‘‘අනෙකසතක්ඛත්තුඤ්ච, චක්කවත්තී භවිස්සති;

පදෙසරජ්ජං විපුලං, ගණනාතො අසඞ්ඛියං.

65. ‘‘‘දෙවභූතො මනුස්සො වා, පුඤ්ඤකම්මසමාහිතො;

අනූනමනසඞ්කප්පො, තික්ඛපඤ්ඤො භවිස්සති’.

66. ‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

67. ‘‘අගාරා අභිනික්ඛම්ම, පබ්බජිස්සති කිඤ්චනො;

ජාතියා සත්තවස්සෙන, අරහත්තං ඵුසිස්සති.

68. ‘‘යතො සරාමි අත්තානං, යතො පත්තොස්මි සාසනං;

එත්ථන්තරෙ න ජානාමි, චෙතනං අමනොරමං.

69. ‘‘සංසරිත්වා භවෙ සබ්බෙ, සම්පත්තානුභවිං අහං;

භොගෙ මෙ ඌනතා නත්ථි, ඵලං ඤාණස්ස ථොමනෙ.

70. ‘‘තියග්ගී නිබ්බුතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

සබ්බාසවා පරික්ඛීණා, නත්ථි දානි පුනබ්භවො.

71. ‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, යං ඤාණමථවිං අහං [මභිථොමයිං (සී. පී.), මභිථොමහං (ස්‍යා.)];