42. භද්දාලිවග්ගො

1. භද්දාලිත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘සුමෙධො නාම සම්බුද්ධො, අග්ගො කාරුණිකො මුනි;

විවෙකකාමො ලොකග්ගො, හිමවන්තමුපාගමි.

2. ‘‘අජ්ඣොගාහෙත්වා හිමවං, සුමෙධො ලොකනායකො;

පල්ලඞ්කං ආභුජිත්වාන, නිසීදි පුරිසුත්තමො.

3. ‘‘සමාධිං සො සමාපන්නො, සුමෙධො ලොකනායකො;

සත්තරත්තින්දිවං බුද්ධො, නිසීදි පුරිසුත්තමො.

4. ‘‘ඛාරිභාරං [ඛාරිකාජං (සී.)] ගහෙත්වාන, වනමජ්ඣොගහිං අහං;

තත්ථද්දසාසිං සම්බුද්ධං, ඔඝතිණ්ණමනාසවං.

5. ‘‘සම්මජ්ජනිං ගහෙත්වාන, සම්මජ්ජිත්වාන අස්සමං;

චතුදණ්ඩෙ ඨපෙත්වාන, අකාසිං මණ්ඩපං තදා.

6. ‘‘සාලපුප්ඵං ආහරිත්වා, මණ්ඩපං ඡාදයිං අහං;

පසන්නචිත්තො සුමනො, අභිවන්දිං තථාගතං.

7. ‘‘යං වදන්ති සුමෙධොති, භූරිපඤ්ඤං සුමෙධසං;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

8. ‘‘‘බුද්ධස්ස ගිරමඤ්ඤාය, සබ්බෙ දෙවා සමාගමුං;

අසංසයං බුද්ධසෙට්ඨො, ධම්මං දෙසෙති චක්ඛුමා.

9. ‘‘‘සුමෙධො නාම සම්බුද්ධො, ආහුතීනං පටිග්ගහො;

දෙවසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

10. ‘‘‘යො මෙ සත්තාහං මණ්ඩපං, ධාරයී සාලඡාදිතං;

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

11. ‘‘‘දෙවභූතො මනුස්සො වා, හෙමවණ්ණො භවිස්සති;

පහූතභොගො හුත්වාන, කාමභොගී භවිස්සති.

12. ‘‘‘සට්ඨි නාගසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

සුවණ්ණකච්ඡා මාතඞ්ගා, හෙමකප්පනවාසසා.

13. ‘‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, තොමරඞ්කුසපාණිභි;

සායං පාතො [සායපාතො (පී.)] උපට්ඨානං, ආගමිස්සන්තිමං නරං;

තෙහි නාගෙහි පරිවුතො, රමිස්සති අයං නරො.

14. ‘‘‘සට්ඨි අස්සසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

ආජානීයාව ජාතියා, සින්ධවා සීඝවාහිනො.

15. ‘‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, ඉල්ලියාචාපධාරිභි;

පරිවාරෙස්සන්තිමං නිච්චං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

16. ‘‘‘සට්ඨි රථසහස්සානි, සබ්බාලඞ්කාරභූසිතා;

දීපා අථොපි වෙයග්ඝා, සන්නද්ධා උස්සිතද්ධජා.

17. ‘‘‘ආරූළ්හා ගාමණීයෙහි, චාපහත්ථෙහි වම්මිභි;

පරිවාරෙස්සන්තිමං නිච්චං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

18. ‘‘‘සට්ඨි ගාමසහස්සානි, පරිපුණ්ණානි සබ්බසො;

පහූතධනධඤ්ඤානි, සුසමිද්ධානි සබ්බසො;

සදා පාතුභවිස්සන්ති, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

19. ‘‘‘හත්ථී අස්සා රථා පත්තී, සෙනා ච චතුරඞ්ගිනී;

පරිවාරෙස්සන්තිමං නිච්චං, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

20. ‘‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, දෙවලොකෙ රමිස්සති;

සහස්සක්ඛත්තුං රාජා ච, චක්කවත්තී භවිස්සති.

21. ‘‘‘සතානං තීණික්ඛත්තුඤ්ච, දෙවරජ්ජං කරිස්සති;

පදෙසරජ්ජං විපුලං, ගණනාතො අසඞ්ඛියං.

22. ‘‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, ඔක්කාකකුලසම්භවො;

ගොතමො නාම ගොත්තෙන, සත්ථා ලොකෙ භවිස්සති.

23. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;

සබ්බාසවෙ පරිඤ්ඤාය, විහරිස්සතිනාසවො’.

24. ‘‘තිංසකප්පසහස්සම්හි, අද්දසං ලොකනායකං;

එත්ථන්තරමුපාදාය, ගවෙසිං අමතං පදං.

25. ‘‘ලාභා මය්හං සුලද්ධං මෙ, යමහඤ්ඤාසි සාසනං;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

26. ‘‘නමො තෙ පුරිසාජඤ්ඤ, නමො තෙ පුරිසුත්තම;

තව ඤාණං පකිත්තෙත්වා, පත්තොම්හි අචලං පදං.

27. ‘‘යං යං යොනුපපජ්ජාමි, දෙවත්තං අථ මානුසං;

සබ්බත්ථ සුඛිතො හොමි, ඵලං මෙ ඤාණකිත්තනෙ.

28. ‘‘ඉදං පච්ඡිමකං මය්හං, චරිමො වත්තතෙ භවො;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

29. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

නාගොව බන්ධනං ඡෙත්වා, විහරාමි අනාසවො.

30. ‘‘ස්වාගතං වත මෙ ආසි, මම බුද්ධස්ස සන්තිකෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං.

31. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා භද්දාලිත්ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

භද්දාලිත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. එකඡත්තියත්ථෙරඅපදානං

32. ‘‘චන්දභාගානදීතීරෙ, අස්සමො සුකතො මම;

සුසුද්ධපුලිනාකිණ්ණො, පන්නසාලා සුමාපිතා.

33. ‘‘උත්තානකූලා නදිකා, සුපතිත්ථා මනොරමා;

මච්ඡකච්ඡපසම්පන්නා [… සඤ්ඡන්නා (ක.)], සුසුමාරනිසෙවිතා.

34. ‘‘අච්ඡා දීපී ච මයූරා, කරවීකා ච සාළිකා;

කූජන්ති සබ්බදා එතෙ, සොභයන්තා මමස්සමං.

35. ‘‘කොකිලා මඤ්ජුභාණී ච, හංසා ච මධුරස්සරා;

අභිකූජන්ති තෙ තත්ථ, සොභයන්තා මමස්සමං.

36. ‘‘සීහා බ්‍යග්ඝා වරාහා ච, අච්ඡ [වක (සී. පී.), බකා (ස්‍යා.), වකා (ක.)] කොකතරච්ඡකා;

ගිරිදුග්ගම්හි නාදෙන්ති, සොභයන්තා මමස්සමං.

37. ‘‘එණීමිගා ච සරභා, භෙරණ්ඩා සූකරා බහූ;

ගිරිදුග්ගම්හි නාදෙන්ති, සොභයන්තා මමස්සමං.

38. ‘‘උද්දාලකා චම්පකා ච, පාටලී සින්දුවාරකා;

අතිමුත්තා අසොකා ච, සොභයන්ති මමස්සමං [පුප්ඵන්ති මම අස්සමෙ (සී. පී.)].

39. ‘‘අඞ්කොලා යූථිකා චෙව, සත්තලී බිම්බිජාලිකා;

කණිකාරා ච පුප්ඵන්ති, සොභයන්තා මමස්සමං [කණිකාකණිකාරා ච, පුප්ඵන්ති මම අස්සමෙ (සී. ස්‍යා. පී.)].

40. ‘‘නාගා සාලා ච සළලා, පුණ්ඩරීකෙත්ථ පුප්ඵිතා;

දිබ්බගන්ධං සම්පවන්තා, සොභයන්ති මමස්සමං.

41. ‘‘අජ්ජුනා අසනා චෙත්ථ, මහානාමා ච පුප්ඵිතා;

සාලා ච කඞ්ගුපුප්ඵා ච, සොභයන්ති මමස්සමං.

42. ‘‘අම්බා ජම්බූ ච තිලකා, නිම්බා ච සාලකල්‍යාණී;

දිබ්බගන්ධං සම්පවන්තා, සොභයන්ති මමස්සමං.

43. ‘‘අසොකා ච කපිට්ඨා ච, ගිරිමාලෙත්ථ [භගිනිමාලෙත්ථ (සී. පී.), භගිනිමාලා ච (ස්‍යා.)] පුප්ඵිතා;

දිබ්බගන්ධං සම්පවන්තා, සොභයන්ති මමස්සමං.

44. ‘‘කදම්බා කදලී චෙව, ඉසිමුග්ගා ච රොපිතා;

ධුවං ඵලානි ධාරෙන්ති, සොභයන්තා මමස්සමං.

45. ‘‘හරීතකා ආමලකා, අම්බජම්බුවිභීතකා;

කොලා භල්ලාතකා බිල්ලා, ඵලිනො මම අස්සමෙ.

46. ‘‘අවිදූරෙ පොක්ඛරණී, සුපතිත්ථා මනොරමා;

මන්දාලකෙහි සඤ්ඡන්නා, පදුමුප්පලකෙහි ච.

47. ‘‘ගබ්භං ගණ්හන්ති පදුමා, අඤ්ඤෙ පුප්ඵන්ති කෙසරී;

ඔපත්තකණ්ණිකා චෙව, පුප්ඵන්ති මම අස්සමෙ.

48. ‘‘පාඨීනා පාවුසා මච්ඡා, බලජා මුඤ්ජරොහිතා;

අච්ඡොදකම්හි විචරං, සොභයන්ති මමස්සමං.

49. ‘‘නයිතා අම්බගන්ධී ච, අනුකූලෙ ච කෙතකා;

දිබ්බගන්ධං සම්පවන්තා, සොභයන්ති මමස්සමං.

50. ‘‘මධු භිසම්හා සවති, ඛීරසප්පි මුළාලිභි;

දිබ්බගන්ධං සම්පවන්තා, සොභයන්ති මමස්සමං.

51. ‘‘පුලිනා සොභනා තත්ථ, ආකිණ්ණා ජලසෙවිතා;

ඔපුප්ඵා පුප්ඵිතා සෙන්ති, සොභයන්තා මමස්සමං.

52. ‘‘ජටාභාරෙන භරිතා, අජිනුත්තරවාසනා;

වාකචීරධරා සබ්බෙ, සොභයන්ති මමස්සමං.

53. ‘‘යුගමත්තමපෙක්ඛන්තා, නිපකා සන්තවුත්තිනො;

කාමභොගෙ අනපෙක්ඛා, වසන්ති මම අස්සමෙ.

54. ‘‘පරූළ්හකච්ඡනඛලොමා, පඞ්කදන්තා රජස්සිරා;

රජොජල්ලධරා සබ්බෙ, වසන්ති මම අස්සමෙ.

55. ‘‘අභිඤ්ඤාපාරමිප්පත්තා, අන්තලික්ඛචරා ච තෙ;

උග්ගච්ඡන්තා නභං එතෙ, සොභයන්ති මමස්සමං.

56. ‘‘තෙහි සිස්සෙහි පරිවුතො, වසාමි විපිනෙ තදා;

රත්තින්දිවං න ජානාමි, සදා ඣානසමප්පිතො.

57. ‘‘භගවා තම්හි සමයෙ, අත්ථදස්සී මහාමුනි;

තමන්ධකාරං නාසෙන්තො, උප්පජ්ජි ලොකනායකො.

58. ‘‘අථ අඤ්ඤතරො සිස්සො, ආගච්ඡි මම සන්තිකං;

මන්තෙ අජ්ඣෙතුකාමො සො, ඡළඞ්ගං නාම ලක්ඛණං.

59. ‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, අත්ථදස්සී මහාමුනි;

චතුසච්චං පකාසෙන්තො, දෙසෙති අමතං පදං.

60. ‘‘තුට්ඨහට්ඨො පමුදිතො, ධම්මන්තරගතාසයො;

අස්සමා අභිනික්ඛම්ම, ඉදං වචනමබ්‍රවිං.

61. ‘‘‘බුද්ධො ලොකෙ සමුප්පන්නො, ද්වත්තිංසවරලක්ඛණො;

එථ සබ්බෙ ගමිස්සාම, සම්මාසම්බුද්ධසන්තිකං’.

62. ‘‘ඔවාදපටිකරා තෙ, සධම්මෙ පාරමිං ගතා;

සාධූති සම්පටිච්ඡිංසු, උත්තමත්ථගවෙසකා.

63. ‘‘ජටාභාරභරිතා තෙ [ජටාභාරෙන භරිතා (ක.)], අජිනුත්තරවාසනා;

උත්තමත්ථං ගවෙසන්තා, නික්ඛමිංසු වනා තදා.

64. ‘‘භගවා තම්හි සමයෙ, අත්ථදස්සී මහායසො;

චතුසච්චං පකාසෙන්තො, දෙසෙති අමතං පදං.

65. ‘‘සෙතච්ඡත්තං ගහෙත්වාන, බුද්ධසෙට්ඨස්ස ධාරයිං;

එකාහං ධාරයිත්වාන, බුද්ධසෙට්ඨං අවන්දහං.

66. ‘‘අත්ථදස්සී තු භගවා, ලොකජෙට්ඨො නරාසභො;

භික්ඛුසඞ්ඝෙ නිසීදිත්වා, ඉමා ගාථා අභාසථ.

67. ‘‘‘යො මෙ ඡත්තං අධාරෙසි, පසන්නො සෙහි පාණිභි;

තමහං කිත්තයිස්සාමි, සුණාථ මම භාසතො.

68. ‘‘‘ඉමස්ස ජායමානස්ස, දෙවත්තෙ අථ මානුසෙ;

ධාරෙස්සති සදා ඡත්තං, ඡත්තදානස්සිදං ඵලං.

69. ‘‘‘සත්තසත්තතිකප්පානි, දෙවලොකෙ රමිස්සති;

සහස්සක්ඛත්තුං රාජා ච, චක්කවත්තී භවිස්සති.

70. ‘‘‘සත්තසත්තතික්ඛත්තුඤ්ච, දෙවරජ්ජං කරිස්සති;

පදෙසරජ්ජං විපුලං, ගණනාතො අසඞ්ඛියං.

71. ‘‘‘අට්ඨාරසෙ කප්පසතෙ, ගොතමො සක්‍යපුඞ්ගවො;

තමන්ධකාරං නාසෙන්තො, උප්පජ්ජිස්සති චක්ඛුමා.

72. ‘‘‘තස්ස ධම්මෙසු දායාදො, ඔරසො ධම්මනිම්මිතො;