22. හත්ථිවග්ගො

1. හත්ථිදායකත්ථෙරඅපදානං

1. ‘‘සිද්ධත්ථස්ස භගවතො, ද්විපදින්දස්ස තාදිනො;

නාගසෙට්ඨො මයා දින්නො, ඊසාදන්තො උරූළ්හවා.

2. ‘‘උත්තමත්ථං අනුභොමි, සන්තිපදමනුත්තරං;

නාගදානං [අග්ගදානං (සී. ක.)] මයා දින්නං, සබ්බලොකහිතෙසිනො.

3. ‘‘චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, යං නාග [දාන (සී. ක.)] මදදිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, නාගදානස්සිදං ඵලං.

4. ‘‘අට්ඨසත්තතිකප්පම්හි, සොළසාසිංසු ඛත්තියා;

සමන්තපාසාදිකා නාම, චක්කවත්තී මහබ්බලා.

5. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො, විමොක්ඛාපි ච අට්ඨිමෙ;

ඡළභිඤ්ඤා සච්ඡිකතා, කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා හත්ථිදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

හත්ථිදායකත්ථෙරස්සාපදානං පඨමං.

2. පානධිදායකත්ථෙරඅපදානං

6. ‘‘ආරඤ්ඤිකස්ස ඉසිනො, චිරරත්තතපස්සිනො [ඣායිනො, මෙත්තචිත්තතපස්සිනො (ස්‍යා.)];

බුද්ධස්ස [ධම්මස්ස (ස්‍යා. ක.)] භාවිතත්තස්ස, අදාසිං පානධිං අහං.

7. ‘‘තෙන කම්මෙන ද්විපදින්ද, ලොකජෙට්ඨ නරාසභ;

දිබ්බයානං [සබ්බං යානං (සී.)] අනුභොමි, පුබ්බකම්මස්සිදං ඵලං.

8. ‘‘චතුන්නවුතෙ ඉතො කප්පෙ, යං කම්මමකරිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, පානධිස්ස ඉදං ඵලං.

9. ‘‘සත්තසත්තතිතො කප්පෙ, අට්ඨ ආසිංසු ඛත්තියා;

සුයානා නාම නාමෙන, චක්කවත්තී මහබ්බලා.

10. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා පානධිදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

පානධිදායකත්ථෙරස්සාපදානං දුතියං.

3. සච්චසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

11. ‘‘වෙස්සභූ තම්හි සමයෙ, භික්ඛුසඞ්ඝපුරක්ඛතො;

දෙසෙති අරියසච්චානි, නිබ්බාපෙන්තො මහාජනං.

12. ‘‘පරමකාරුඤ්ඤපත්තොම්හි, සමිතිං අගමාසහං;

සොහං නිසින්නකො සන්තො, ධම්මමස්සොසි සත්ථුනො.

13. ‘‘තස්සාහං ධම්මං සුත්වාන, දෙවලොකං අගච්ඡහං;

තිංසකප්පානි දෙවෙසු, අවසිං තත්ථහං පුරෙ.

14. ‘‘එකත්තිංසෙ ඉතො කප්පෙ, යං සඤ්ඤමලභිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, සච්චසඤ්ඤායිදං ඵලං.

15. ‘‘ඡබ්බීසම්හි ඉතො කප්පෙ, එකො ආසිං ජනාධිපො;

එකඵුසිතනාමෙන, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

16. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා සච්චසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

සච්චසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං තතියං.

4. එකසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

17. ‘‘දුමග්ගෙ පංසුකූලිකං [පංසුකූලකං (?)], ලග්ගං දිස්වාන සත්ථුනො;

අඤ්ජලිං පග්ගහෙත්වාන, පංසුකූලං අවන්දහං.

18. ‘‘එකත්තිංසෙ ඉතො කප්පෙ, යං සඤ්ඤමලභිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

19. ‘‘පඤ්චවීසෙ ඉතො කප්පෙ, එකො ආසිං ජනාධිපො;

අමිතාභොති නාමෙන, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

20. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා එකසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

එකසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං චතුත්ථං.

5. රංසිසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

21. ‘‘උදෙන්තං සතරංසිංව, පීතරංසිංව [සිතරංසිං ව (සී. ස්‍යා.)] භාණුමං;

බ්‍යග්ඝූසභංව පවරං, සුජාතං පබ්බතන්තරෙ.

22. ‘‘බුද්ධස්ස ආනුභාවො සො, ජලතෙ පබ්බතන්තරෙ;

රංසෙ [රංස්‍යා (?)] චිත්තං පසාදෙත්වා, කප්පං සග්ගම්හි මොදහං.

23. ‘‘අවසෙසෙසු කප්පෙසු, කුසලං චරිතං මයා;

තෙන චිත්තප්පසාදෙන, බුද්ධානුස්සතියාපි ච.

24. ‘‘තිංසකප්පසහස්සෙතො, යං සඤ්ඤමලභිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධසඤ්ඤායිදං ඵලං.

25. ‘‘සත්තපඤ්ඤාසකප්පම්හි, එකො ආසිං ජනාධිපො;

සුජාතො නාම නාමෙන, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

26. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා රංසිසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

රංසිසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං පඤ්චමං.

6. සන්ධිතත්ථෙරඅපදානං

27. ‘‘අස්සත්ථෙ හරිතොභාසෙ, සංවිරූළ්හම්හි පාදපෙ;

එකං බුද්ධගතං සඤ්ඤං, අලභිංහං [අලභිස්සං (සී.)] පතිස්සතො.

28. ‘‘එකත්තිංසෙ ඉතො කප්පෙ, යං සඤ්ඤමලභිං තදා;

තස්සා සඤ්ඤාය වාහසා, පත්තො මෙ ආසවක්ඛයො.

29. ‘‘ඉතො තෙරසකප්පම්හි, ධනිට්ඨො නාම ඛත්තියො;

සත්තරතනසම්පන්නො, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

30. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා සන්ධිතො [සණ්ඨිතො (සී.)] ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

සන්ධිතත්ථෙරස්සාපදානං ඡට්ඨං.

7. තාලවණ්ටදායකත්ථෙරඅපදානං

31. ‘‘තාලවණ්ටං මයා දින්නං, තිස්සස්සාදිච්චබන්ධුනො;

ගිම්හනිබ්බාපනත්ථාය, පරිළාහොපසන්තියා.

32. ‘‘සන්නිබ්බාපෙමි රාගග්ගිං, දොසග්ගිඤ්ච තදුත්තරිං;

නිබ්බාපෙමි ච මොහග්ගිං, තාලවණ්ටස්සිදං ඵලං.

33. ‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං, භවා සබ්බෙ සමූහතා;

ධාරෙමි අන්තිමං දෙහං, සම්මාසම්බුද්ධසාසනෙ.

34. ‘‘ද්වෙනවුතෙ ඉතො කප්පෙ, යං කම්මමකරිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, තාලවණ්ටස්සිදං ඵලං.

35. ‘‘තෙසට්ඨිම්හි ඉතො කප්පෙ, මහානාමසනාමකො;

සත්තරතනසම්පන්නො, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

36. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා තාලවණ්ටදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

තාලවණ්ටදායකත්ථෙරස්සාපදානං සත්තමං.

8. අක්කන්තසඤ්ඤකත්ථෙරඅපදානං

37. ‘‘කුසාටකං ගහෙත්වාන, උපජ්ඣායස්සහං පුරෙ;

මන්තඤ්ච අනුසික්ඛාමි, ගන්ථාදොසස්ස [කණ්ඩභෙදස්ස (සී.), ගණ්ඩභෙදස්ස (ස්‍යා.)] පත්තියා.

38. ‘‘අද්දසං විරජං බුද්ධං, ආහුතීනං පටිග්ගහං;

උසභං පවරං අග්ගං, තිස්සං බුද්ධං ගණුත්තමං [ගජුත්තමං (ස්‍යා.)].

39. ‘‘කුසාටකං පත්ථරිතං, අක්කමන්තං නරුත්තමං;

සමුග්ගතං මහාවීරං, ලොකජෙට්ඨං නරාසභං.

40. ‘‘දිස්වා තං ලොකපජ්ජොතං, විමලං චන්දසන්නිභං;

අවන්දිං සත්ථුනො පාදෙ, විප්පසන්නෙන චෙතසා.

41. ‘‘චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, යං අදාසිං කුසාටකං;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, කුසාටකස්සිදං ඵලං.

42. ‘‘සත්තතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, එකො ආසිං ජනාධිපො;

සුනන්දො නාම නාමෙන, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

43. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා අක්කන්තසඤ්ඤකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති;

අක්කන්තසඤ්ඤකත්ථෙරස්සාපදානං අට්ඨමං.

9. සප්පිදායකත්ථෙරඅපදානං

44. ‘‘නිසින්නො පාසාදවරෙ, නාරීගණපුරක්ඛතො;

බ්‍යාධිතං සමණං දිස්වා, අභිනාමෙසහං ඝරං.

45. ‘‘උපවිට්ඨං මහාවීරං, දෙවදෙවං නරාසභං;

සප්පිතෙලං මයා දින්නං, සිද්ධත්ථස්ස මහෙසිනො.

46. ‘‘පස්සද්ධදරථං දිස්වා, විප්පසන්නමුඛින්ද්‍රියං;

වන්දිත්වා සත්ථුනො පාදෙ, අනුසංසාවයිං පුරෙ.

47. ‘‘දිස්වා මං සුප්පසන්නත්තං [සුප්පසන්නන්තං (ස්‍යා. ක.) සුප්පසන්නචිත්තන්ති අත්ථො], ඉද්ධියා පාරමිඞ්ගතො;

නභං අබ්භුග්ගමී ධීරො, හංසරාජාව අම්බරෙ.

48. ‘‘චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, යං දානමදදිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, සප්පිතෙලස්සිදං ඵලං.

49. ‘‘ඉතො සත්තරසෙ කප්පෙ, ජුතිදෙව [දුතිදෙව (ස්‍යා.), තුතිදෙව (ක.)] සනාමකො;

සත්තරතනසම්පන්නො, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

50. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා සප්පිදායකො ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

සප්පිදායකත්ථෙරස්සාපදානං නවමං.

10. පාපනිවාරියත්ථෙරඅපදානං

51. ‘‘පියදස්සිස්ස භගවතො, චඞ්කමං සොධිතං මයා;

නළකෙහි පටිච්ඡන්නං, වාතාතපනිවාරණං.

52. ‘‘පාපං විවජ්ජනත්ථාය, කුසලස්සුපසම්පදා;

කිලෙසානං පහානාය, පදහිං සත්ථු සාසනෙ.

53. ‘‘ඉතො එකාදසෙ කප්පෙ, අග්ගිදෙවොති විස්සුතො;

සත්තරතනසම්පන්නො, චක්කවත්තී මහබ්බලො.

54. ‘‘පටිසම්භිදා චතස්සො…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසනං’’.

ඉත්ථං සුදං ආයස්මා පාපනිවාරියො [වාතාතපනිවාරියො (?)] ථෙරො ඉමා ගාථායො අභාසිත්ථාති.

පාපනිවාරියත්ථෙරස්සාපදානං දසමං.

හත්ථිවග්ගො බාවීසතිමො.