(21-22) අභිනීලනෙත්තගොපඛුමලක්ඛණානි

228. ‘‘යම්පි, භික්ඛවෙ, තථාගතො පුරිමං ජාතිං පුරිමං භවං පුරිමං නිකෙතං පුබ්බෙ මනුස්සභූතො සමානො න ච විසටං, න ච විසාචි [න ච විසාචිතං (සී. පී.), න ච විසාවි (ස්‍යා.)], න ච පන විචෙය්‍ය පෙක්ඛිතා, උජුං තථා පසටමුජුමනො, පියචක්ඛුනා බහුජනං උදික්ඛිතා අහොසි. සො තස්ස කම්මස්ස කටත්තා…පෙ… සො තතො චුතො ඉත්ථත්තං ආගතො සමානො ඉමානි ද්වෙ මහාපුරිසලක්ඛණානි පටිලභති. අභිනීලනෙත්තො ච හොති ගොපඛුමො ච.

‘‘සො තෙහි ලක්ඛණෙහි සමන්නාගතො, සචෙ අගාරං අජ්ඣාවසති, රාජා හොති චක්කවත්තී…පෙ… රාජා සමානො කිං ලභති? පියදස්සනො හොති බහුනො ජනස්ස, පියො හොති මනාපො බ්‍රාහ්මණගහපතිකානං නෙගමජානපදානං ගණකමහාමත්තානං අනීකට්ඨානං දොවාරිකානං අමච්චානං පාරිසජ්ජානං රාජූනං භොගියානං කුමාරානං. රාජා සමානො ඉදං ලභති…පෙ… බුද්ධො සමානො කිං ලභති? පියදස්සනො හොති බහුනො ජනස්ස, පියො හොති මනාපො භික්ඛූනං භික්ඛුනීනං උපාසකානං උපාසිකානං දෙවානං මනුස්සානං අසුරානං නාගානං ගන්ධබ්බානං. බුද්ධො සමානො ඉදං ලභති’’. එතමත්ථං භගවා අවොච.

229. තත්ථෙතං වුච්චති –

‘‘න ච විසටං න ච විසාචි [විසාචිතං (සී. පී.), විසාවි (ස්‍යා.)], න ච පන විචෙය්‍යපෙක්ඛිතා;

උජුං තථා පසටමුජුමනො, පියචක්ඛුනා බහුජනං උදික්ඛිතා.

‘‘සුගතීසු සො ඵලවිපාකං,

අනුභවති තත්ථ මොදති;

ඉධ ච පන භවති ගොපඛුමො,

අභිනීලනෙත්තනයනො සුදස්සනො.

‘‘අභියොගිනො ච නිපුණා,

බහූ පන නිමිත්තකොවිදා;

සුඛුමනයනකුසලා මනුජා,

පියදස්සනොති අභිනිද්දිසන්ති නං.

‘‘පියදස්සනො ගිහීපි සන්තො ච,

භවති බහුජනපියායිතො;

යදි ච න භවති ගිහී සමණො හොති,

පියො බහූනං සොකනාසනො’’ති.