විනීතවත්ථුවණ්ණනා

180. විනීතවත්ථුකථාසු පඨමවත්ථුස්මිං – කාරුඤ්ඤෙනාති තෙ භික්ඛූ තස්ස මහන්තං ගෙලඤ්ඤදුක්ඛං දිස්වා කාරුඤ්ඤං උප්පාදෙත්වා ‘‘සීලවා ත්වං කතකුසලො, කස්මා මීයමානො භායසි, නනු සීලවතො සග්ගො නාම මරණමත්තපටිබද්ධොයෙවා’’ති එවං මරණත්ථිකාව හුත්වා මරණත්ථිකභාවං අජානන්තා මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසුං. සොපි භික්ඛු තෙසං සංවණ්ණනාය ආහාරුපච්ඡෙදං කත්වා අන්තරාව කාලමකාසි. තස්මා ආපත්තිං ආපන්නා. වොහාරවසෙන පන වුත්තං ‘‘කාරුඤ්ඤෙන මරණවණ්ණං සංවණ්ණෙසු’’න්ති. තස්මා ඉදානිපි පණ්ඩිතෙන භික්ඛුනා ගිලානස්ස භික්ඛුනො එවං මරණවණ්ණො න සංවණ්ණෙතබ්බො. සචෙ හි තස්ස සංවණ්ණනං සුත්වා ආහාරූපච්ඡෙදාදිනා උපක්කමෙන එකජවනවාරාවසෙසෙපි ආයුස්මිං අන්තරා කාලංකරොති, ඉමිනාව මාරිතො හොති. ඉමිනා පන නයෙන අනුසිට්ඨි දාතබ්බා – ‘‘සීලවතො නාම අනච්ඡරියා මග්ගඵලුප්පත්ති, තස්මා විහාරාදීසු ආසත්තිං අකත්වා බුද්ධගතං ධම්මගතං සඞ්ඝගතං කායගතඤ්ච සතිං උපට්ඨපෙත්වා මනසිකාරෙ අප්පමාදො කාතබ්බො’’ති. මරණවණ්ණෙ ච සංවණ්ණිතෙපි යො තාය සංවණ්ණනාය කඤ්චි උපක්කමං අකත්වා අත්තනො ධම්මතාය යථායුනා යථානුසන්ධිනාව මරති, තප්පච්චයා සංවණ්ණකො ආපත්තියා න කාරෙතබ්බොති.

දුතියවත්ථුස්මිං – න ච භික්ඛවෙ අප්පටිවෙක්ඛිත්වාති එත්ථ කීදිසං ආසනං පටිවෙක්ඛිතබ්බං, කීදිසං න පටිවෙක්ඛිතබ්බං? යං සුද්ධං ආසනමෙව හොති අපච්චත්ථරණකං, යඤ්ච ආගන්ත්වා ඨිතානං පස්සතංයෙව අත්ථරීයති, තං නපච්චවෙක්ඛිතබ්බං, නිසීදිතුං වට්ටති. යම්පි මනුස්සා සයං හත්ථෙන අක්කමිත්වා ‘‘ඉධ භන්තෙ නිසීදථා’’ති දෙන්ති, තස්මිම්පි වට්ටති. සචෙපි පඨමමෙවාගන්ත්වා නිසින්නා පච්ඡා උද්ධං වා අධො වා සඞ්කමන්ති, පච්චවෙක්ඛණකිච්චං නත්ථි. යම්පි තනුකෙන වත්ථෙන යථා තලං දිස්සති, එවං පටිච්ඡන්නං හොති, තස්මිම්පි පච්චවෙක්ඛණකිච්චං නත්ථි. යං පන පටිකච්චෙව පාවාරකොජවාදීහි අත්ථතං හොති, තං හත්ථෙන පරාමසිත්වා සල්ලක්ඛෙත්වා නිසීදිතබ්බං. මහාපච්චරියං පන ‘‘ඝනසාටකෙනාපි අත්ථතෙ යස්මිං වලි න පඤ්ඤායති, තං නප්පටිවෙක්ඛිතබ්බන්ති වුත්තං.

මුසලවත්ථුස්මිං – අසඤ්චිච්චොති අවධකචෙතනො විරද්ධපයොගො හි සො. තෙනාහ ‘‘අසඤ්චිච්චො අහ’’න්ති. උදුක්ඛලවත්ථු උත්තානමෙව. වුඩ්ඪපබ්බජිතවත්ථූසුපඨමවත්ථුස්මිං ‘‘භික්ඛුසඞ්ඝස්ස පටිබන්ධං මා අකාසී’’ති පණාමෙසි. දුතියවත්ථුස්මිං – සඞ්ඝමජ්ඣෙපි ගණමජ්ඣෙපි ‘‘මහල්ලකත්ථෙරස්ස පුත්තො’’ති වුච්චමානො තෙන වචනෙන අට්ටීයමානො ‘‘මරතු අය’’න්ති පණාමෙසි. තතියවත්ථුස්මිං – තස්ස දුක්ඛුප්පාදනෙන ථුල්ලච්චයං.

181. තතො පරානි තීණි වත්ථූනි උත්තානත්ථානෙව. විසගතපිණ්ඩපාතවත්ථුස්මිං – සාරාණීයධම්මපූරකො සො භික්ඛු අග්ගපිණ්ඩං සබ්‍රහ්මචාරීනං දත්වාව භුඤ්ජති. තෙන වුත්තං ‘‘අග්ගකාරිකං අදාසී’’ති. අග්ගකාරිකන්ති අග්ගකිරියං; පඨමං ලද්ධපිණ්ඩපාතං අග්ගග්ගං වා පණීතපණීතං පිණ්ඩපාතන්ති අත්ථො. යා පන තස්ස දානසඞ්ඛාතා අග්ගකිරියා, සා න සක්කා දාතුං, පිණ්ඩපාතඤ්හි සො ථෙරාසනතො පට්ඨාය අදාසි. තෙ භික්ඛූති තෙ ථෙරාසනතො පට්ඨාය පරිභුත්තපිණ්ඩපාතා භික්ඛූ; තෙ කිර සබ්බෙපි කාලමකංසු. සෙසමෙත්ථ උත්තානමෙව. අස්සද්ධෙසු පන මිච්ඡාදිට්ඨිකෙසු කුලෙසු සක්කච්චං පණීතභොජනං ලභිත්වා අනුපපරික්ඛිත්වා නෙව අත්තනා පරිභුඤ්ජිතබ්බං, න පරෙසං දාතබ්බං. යම්පි ආභිදොසිකං භත්තං වා ඛජ්ජකං වා තතො ලභති, තම්පි න පරිභුඤ්ජිතබ්බං. අපිහිතවත්ථුම්පි හි සප්පවිච්ඡිකාදීහි අධිසයිතං ඡඩ්ඩනීයධම්මං තානි කුලානි දෙන්ති. ගන්ධහලිද්දාදිමක්ඛිතොපි තතො පිණ්ඩපාතො න ගහෙතබ්බො. සරීරෙ රොගට්ඨානානි පුඤ්ඡිත්වා ඨපිතභත්තම්පි හි තානි දාතබ්බං මඤ්ඤන්තීති.

වීමංසනවත්ථුස්මිං – වීමංසමානො ද්වෙ වීමංසති – ‘‘සක්කොති නු ඛො ඉමං මාරෙතුං නො’’ති විසං වා වීමංසති, ‘‘මරෙය්‍ය නු ඛො අයං ඉමං විසං ඛාදිත්වා නො’’ති පුග්ගලං වා. උභයථාපි වීමංසාධිප්පායෙන දින්නෙ මරතු වා මා වා ථුල්ලච්චයං. ‘‘ඉදං විසං එතං මාරෙතූ’’ති වා ‘‘ඉදං විසං ඛාදිත්වා අයං මරතූ’’ති වා එවං දින්නෙ පන සචෙ මරති, පාරාජිකං; නො චෙ, ථුල්ලච්චයං.

182-3. ඉතො පරානි තීණි සිලාවත්ථූනි තීණි ඉට්ඨකවාසිගොපානසීවත්ථූනි ච උත්තානත්ථානෙව. න කෙවලඤ්ච සිලාදීනංයෙව වසෙන අයං ආපත්තානාපත්තිභෙදො හොති, දණ්ඩමුග්ගරනිඛාදනවෙමාදීනම්පි වසෙන හොතියෙව, තස්මා පාළියං අනාගතම්පි ආගතනයෙනෙව වෙදිතබ්බං.

අට්ටකවත්ථූසු – අට්ටකොති වෙහාසමඤ්චො වුච්චති; යං සෙතකම්මමාලාකම්මලතාකම්මාදීනං අත්ථාය බන්ධන්ති. තත්ථ ආවුසො අත්‍රට්ඨිතො බන්ධාහීති මරණාධිප්පායො යත්‍ර ඨිතො පතිත්වා ඛාණුනා වා භිජ්ජෙය්‍ය, සොබ්භපපාතාදීසු වා මරෙය්‍ය, තාදිසං ඨානං සන්ධායාහ. එත්ථ ච කොචි උපරිඨානං නියාමෙති ‘‘ඉතො පතිත්වා මරිස්සතී’’ති, කොචි හෙට්ඨා ඨානං ‘‘ඉධ පතිත්වා මරිස්සතී’’ති, කොචි උභයම්පි ‘‘ඉතො ඉධ පතිත්වා මරිස්සතී’’ති. තත්‍ර යො උපරි නියමිතට්ඨානා අපතිත්වා අඤ්ඤතො පතති, හෙට්ඨා නියමිතට්ඨානෙ වා අපතිත්වා අඤ්ඤත්ථ පතති, උභයනියාමෙ වා යංකිඤ්චි එකං විරාධෙත්වා පතති, තස්මිං මතෙ විසඞ්කෙතත්තා අනාපත්ති. විහාරච්ඡාදනවත්ථුස්මිම්පි එසෙව නයො.

අනභිරතිවත්ථුස්මිං – සො කිර භික්ඛු කාමවිතක්කාදීනං සමුදාචාරං දිස්වා නිවාරෙතුං අසක්කොන්තො සාසනෙ අනභිරතො ගිහිභාවාභිමුඛො ජාතො. තතො චින්තෙසි – ‘‘යාව සීලභෙදං න පාපුණාමි තාව මරිස්සාමී’’ති. අථ තං පබ්බතං අභිරුහිත්වා පපාතෙ පපතන්තො අඤ්ඤතරං විලීවකාරං ඔත්ථරිත්වා මාරෙසි. විලීවකාරන්ති වෙණුකාරං. න ච භික්ඛවෙ අත්තානං පාතෙතබ්බන්ති න අත්තා පාතෙතබ්බො. විභත්තිබ්‍යත්තයෙන පනෙතං වුත්තං. එත්ථ ච න කෙවලං න පාතෙතබ්බං, අඤ්ඤෙනපි යෙන කෙනචි උපක්කමෙන අන්තමසො ආහාරුපච්ඡෙදෙනපි න මාරෙතබ්බො. යොපි හි ගිලානො විජ්ජමානෙ භෙසජ්ජෙ ච උපට්ඨාකෙසු ච මරිතුකාමො ආහාරං උපච්ඡින්දති, දුක්කටමෙව. යස්ස පන මහාආබාධො චිරානුබද්ධො, භික්ඛූ උපට්ඨහන්තා කිලමන්ති ජිගුච්ඡන්ති ‘‘කදා නු ඛො ගිලානතො මුච්චිස්සාමා’’ති අට්ටීයන්ති. සචෙ සො ‘‘අයං අත්තභාවො පටිජග්ගියමානොපි න තිට්ඨති, භික්ඛූ ච කිලමන්තී’’ති ආහාරං උපච්ඡින්දති, භෙසජ්ජං න සෙවති වට්ටති. යො පන ‘‘අයං රොගො ඛරො, ආයුසඞ්ඛාරා න තිට්ඨන්ති, අයඤ්ච මෙ විසෙසාධිගමො හත්ථප්පත්තො විය දිස්සතී’’ති උපච්ඡින්දති වට්ටතියෙව. අගිලානස්සාපි උප්පන්නසංවෙගස්ස ‘‘ආහාරපරියෙසනං නාම පපඤ්චො, කම්මට්ඨානමෙව අනුයුඤ්ජිස්සාමී’’ති කම්මට්ඨානසීසෙන උපච්ඡින්දන්තස්ස වට්ටති. විසෙසාධිගමං බ්‍යාකරිත්වා ආහාරං උපච්ඡින්දති, න වට්ටති. සභාගානඤ්හි ලජ්ජීභික්ඛූනං කථෙතුං වට්ටති.

සිලාවත්ථුස්මිං – දවායාති දවෙන හස්සෙන; ඛිඩ්ඩායාති අත්ථො. සිලාති පාසාණො; න කෙවලඤ්ච පාසාණො, අඤ්ඤම්පි යංකිඤ්චි දාරුඛණ්ඩං වා ඉට්ඨකාඛණ්ඩං වා හත්ථෙන වා යන්තෙන වා පවිජ්ඣිතුං න වට්ටති. චෙතියාදීනං අත්ථාය පාසාණාදයො හසන්තා හසන්තා පවට්ටෙන්තිපි ඛිපන්තිපි උක්ඛිපන්තිපි කම්මසමයොති වට්ටති. අඤ්ඤම්පි ඊදිසං නවකම්මං වා කරොන්තා භණ්ඩකං වා ධොවන්තා රුක්ඛං වා ධොවනදණ්ඩකං වා උක්ඛිපිත්වා පවිජ්ඣන්ති, වට්ටති. භත්තවිස්සග්ගකාලාදීසු කාකෙ වා සොණෙ වා කට්ඨං වා කථලං වා ඛිපිත්වා පලාපෙති, වට්ටති.

184. සෙදනාදිවත්ථූනි සබ්බානෙව උත්තානත්ථානි. එත්ථ ච අහං කුක්කුච්චකොති න ගිලානුපට්ඨානං න කාතබ්බං, හිතකාමතාය සබ්බං ගිලානස්ස බලාබලඤ්ච රුචිඤ්ච සප්පායාසප්පායඤ්ච උපලක්ඛෙත්වා කාතබ්බං.

185. ජාරගබ්භිනිවත්ථුස්මිං – පවුත්ථපතිකාති පවාසං ගතපතිකා. ගබ්භපාතනන්ති යෙන පරිභුත්තෙන ගබ්භො පතති, තාදිසං භෙසජ්ජං. ද්වෙ පජාපතිකවත්ථූනි උත්තානත්ථානෙව. ගබ්භමද්දනවත්ථුස්මිං – ‘‘මද්දිත්වා පාතෙහී’’ති වුත්තෙ අඤ්ඤෙන මද්දාපෙත්වා පාතෙති, විසඞ්කෙතං. ‘‘මද්දාපෙත්වා පාතාපෙහී’’ති වුත්තෙපි සයං මද්දිත්වා පාතෙති, විසඞ්කෙතමෙව. මනුස්සවිග්ගහෙ පරියායො නාම නත්ථි. තස්මා ‘‘ගබ්භො නාම මද්දිතෙ පතතී’’ති වුත්තෙ සා සයං වා මද්දතු, අඤ්ඤෙන වා මද්දාපෙත්වා පාතෙතු, විසඞ්කෙතො නත්ථි; පාරාජිකමෙව තාපනවත්ථුස්මිම්පි එසෙව නයො.

වඤ්ඣිත්ථිවත්ථුස්මිං – වඤ්ඣිත්ථී නාම යා ගබ්භං න ගණ්හාති. ගබ්භං අගණ්හනකඉත්ථී නාම නත්ථි, යස්සා පන ගහිතොපි ගබ්භො න සණ්ඨාති, තංයෙව සන්ධායෙතං වුත්තං. උතුසමයෙ කිර සබ්බිත්ථියො ගබ්භං ගණ්හන්ති. යා පනායං ‘‘වඤ්ඣා’’ති වුච්චති, තස්සා කුච්ඡියං නිබ්බත්තසත්තානං අකුසලවිපාකො සම්පාපුණාති. තෙ පරිත්තකුසලවිපාකෙන ගහිතපටිසන්ධිකා අකුසලවිපාකෙන අධිභූතා විනස්සන්ති. අභිනවපටිසන්ධියංයෙව හි කම්මානුභාවෙන ද්වීහාකාරෙහි ගබ්භො න සණ්ඨාති – වාතෙන වා පාණකෙහි වා. වාතො සොසෙත්වා අන්තරධාපෙති, පාණකා ඛාදිත්වා. තස්ස පන වාතස්ස පාණකානං වා පටිඝාතාය භෙසජ්ජෙ කතෙ ගබ්භො සණ්ඨහෙය්‍ය; සො භික්ඛු තං අකත්වා අඤ්ඤං ඛරභෙසජ්ජං අදාසි. තෙන සා කාලමකාසි. භගවා භෙසජ්ජස්ස කටත්තා දුක්කටං පඤ්ඤාපෙසි.

දුතියවත්ථුස්මිම්පි එසෙව නයො. තස්මා ආගතාගතස්ස පරජනස්ස භෙසජ්ජං න කාතබ්බං, කරොන්තො දුක්කටං ආපජ්ජති. පඤ්චන්නං පන සහධම්මිකානං කාතබ්බං භික්ඛුස්ස භික්ඛුනියා සික්ඛමානාය සාමණෙරස්ස සාමණෙරියාති. සමසීලසද්ධාපඤ්ඤානඤ්හි එතෙසං තීසු සික්ඛාසු යුත්තානං භෙසජ්ජං අකාතුං න ලබ්භති, කරොන්තෙන ච සචෙ තෙසං අත්ථි, තෙසං සන්තකං ගහෙත්වා යොජෙත්වා දාතබ්බං. සචෙ නත්ථි, අත්තනො සන්තකං කාතබ්බං. සචෙ අත්තනොපි නත්ථි, භික්ඛාචාරවත්තෙන වා ඤාතකපවාරිතට්ඨානතො වා පරියෙසිතබ්බං. අලභන්තෙන ගිලානස්ස අත්ථාය අකතවිඤ්ඤත්තියාපි ආහරිත්වා කාතබ්බං.

අපරෙසම්පි පඤ්චන්නං කාතුං වට්ටති – මාතු, පිතු, තදුපට්ඨාකානං, අත්තනො වෙය්‍යාවච්චකරස්ස, පණ්ඩුපලාසස්සාති. පණ්ඩුපලාසො නාම යො පබ්බජ්ජාපෙක්ඛො යාව පත්තචීවරං පටියාදියති තාව විහාරෙ වසති. තෙසු සචෙ මාතාපිතරො ඉස්සරා හොන්ති, න පච්චාසීසන්ති, අකාතුං වට්ටති. සචෙ පන රජ්ජෙපි ඨිතා පච්චාසීසන්ති, අකාතුං න වට්ටති. භෙසජ්ජං පච්චාසීසන්තානං භෙසජ්ජං දාතබ්බං, යොජෙතුං අජානන්තානං යොජෙත්වා දාතබ්බං. සබ්බෙසං අත්ථාය සහධම්මිකෙසු වුත්තනයෙනෙව පරියෙසිතබ්බං. සචෙ පන මාතරං විහාරෙ ආනෙත්වා ජග්ගති, සබ්බං පරිකම්මං අනාමසන්තෙන කාතබ්බං. ඛාදනීයං භොජනීයං සහත්ථා දාතබ්බං. පිතා පන යථා සාමණෙරො එවං සහත්ථෙන න්හාපනසම්බාහනාදීනි කත්වා උපට්ඨාතබ්බො. යෙ ච මාතාපිතරො උපට්ඨහන්ති පටිජග්ගන්ති, තෙසම්පි එවමෙව කාතබ්බං. වෙය්‍යාවච්චකරො නාම යො වෙතනං ගහෙත්වා අරඤ්ඤෙ දාරූනි වා ඡින්දති, අඤ්ඤං වා කිඤ්චි කම්මං කරොති, තස්ස රොගෙ උප්පන්නෙ යාව ඤාතකා න පස්සන්ති තාව භෙසජ්ජං කාතබ්බං. යො පන භික්ඛුනිස්සිතකොව හුත්වා සබ්බකම්මානි කරොති, තස්ස භෙසජ්ජං කාතබ්බමෙව. පණ්ඩුපලාසෙපි සාමණෙරෙ විය පටිපජ්ජිතබ්බං.

අපරෙසම්පි දසන්නං කාතුං වට්ටති – ජෙට්ඨභාතු, කනිට්ඨභාතු, ජෙට්ඨභගිනියා, කනිට්ඨභගිනියා, චූළමාතුයා, මහාමාතුයා, චූළපිතුනො, මහාපිතුනො, පිතුච්ඡාය, මාතුලස්සාති. තෙසං පන සබ්බෙසම්පි කරොන්තෙන තෙසංයෙව සන්තකං භෙසජ්ජං ගහෙත්වා කෙවලං යොජෙත්වා දාතබ්බං. සචෙ පන නප්පහොන්ති, යාචන්ති ච ‘‘දෙථ නො, භන්තෙ, තුම්හාකං පටිදස්සාමා’’ති තාවකාලිකං දාතබ්බං. සචෙපි න යාචන්ති, ‘‘අම්හාකං භෙසජ්ජං අත්ථි, තාවකාලිකං ගණ්හථා’’ති වත්වා වා ‘‘යදා නෙසං භවිස්සති තදා දස්සන්තී’’ති ආභොගං වා කත්වා දාතබ්බං. සචෙ පටිදෙන්ති, ගහෙතබ්බං, නො චෙ දෙන්ති, න චොදෙතබ්බා. එතෙ දස ඤාතකෙ ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙසං න කාතබ්බං.

එතෙසං පුත්තපරම්පරාය පන යාව සත්තමො කුලපරිවට්ටො තාව චත්තාරො පච්චයෙ ආහරාපෙන්තස්ස අකතවිඤ්ඤත්ති වා භෙසජ්ජං කරොන්තස්ස වෙජ්ජකම්මං වා කුලදූසකාපත්ති වා න හොති. සචෙ භාතුජායා භගිනිසාමිකො වා ගිලානා හොන්ති, ඤාතකා චෙ, තෙසම්පි වට්ටති. අඤ්ඤාතකා චෙ, භාතු ච භගිනියා ච කත්වා දාතබ්බං, ‘‘තුම්හාකං ජග්ගනට්ඨානෙ දෙථා’’ති. අථ වා තෙසං පුත්තානං කත්වා දාතබ්බං, ‘‘තුම්හාකං මාතාපිතූනං දෙථා’’ති. එතෙනුපායෙන සබ්බපදෙසුපි විනිච්ඡයො වෙදිතබ්බො.

තෙසං අත්ථාය ච සාමණෙරෙහි අරඤ්ඤතො භෙසජ්ජං ආහරාපෙන්තෙන ඤාතිසාමණෙරෙහි වා ආහරාපෙතබ්බං. අත්තනො අත්ථාය වා ආහරාපෙත්වා දාතබ්බං. තෙහිපි ‘‘උපජ්ඣායස්ස ආහරාමා’’ති වත්තසීසෙන ආහරිතබ්බං. උපජ්ඣායස්ස මාතාපිතරො ගිලානා විහාරං ආගච්ඡන්ති, උපජ්ඣායො ච දිසාපක්කන්තො හොති, සද්ධිවිහාරිකෙන උපජ්ඣායස්ස සන්තකං භෙසජ්ජං දාතබ්බං. නො චෙ අත්ථි, අත්තනො භෙසජ්ජං උපජ්ඣායස්ස පරිච්චජිත්වා දාතබ්බං. අත්තනොපි අසන්තෙ වුත්තනයෙන පරියෙසිත්වා උපජ්ඣායස්ස සන්තකං කත්වා දාතබ්බං. උපජ්ඣායෙනපි සද්ධිවිහාරිකස්ස මාතාපිතූසු එවමෙව පටිපජ්ජිතබ්බං. එස නයො ආචරියන්තෙවාසිකෙසුපි. අඤ්ඤොපි යො ආගන්තුකො වා චොරො වා යුද්ධපරාජිතො ඉස්සරො වා ඤාතකෙහි පරිච්චත්තො කපණො වා ගමියමනුස්සො වා ගිලානො හුත්වා විහාරං පවිසති, සබ්බෙසං අපච්චාසීසන්තෙන භෙසජ්ජං කාතබ්බං.

සද්ධං කුලං හොති චතූහි පච්චයෙහි උපට්ඨායකං භික්ඛුසඞ්ඝස්ස මාතාපිතුට්ඨානියං, තත්‍ර චෙ කොචි ගිලානො හොති, තස්සත්ථාය විස්සාසෙන ‘‘භෙසජ්ජං කත්වා භන්තෙ දෙථා’’ති වදන්ති, නෙව දාතබ්බං න කාතබ්බං. අථ පන කප්පියං ඤත්වා එවං පුච්ඡන්ති – ‘‘භන්තෙ, අසුකස්ස නාම රොගස්ස කිං භෙසජ්ජං කරොන්තී’’ති? ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච ගහෙත්වා කරොන්තී’’ති වත්තුං වට්ටති. ‘‘භන්තෙ, මය්හං මාතා ගිලානා, භෙසජ්ජං තාව ආචික්ඛථා’’ති එවං පුච්ඡිතෙ පන න ආචික්ඛිතබ්බං. අඤ්ඤමඤ්ඤං පන කථා කාතබ්බා – ‘‘ආවුසො, අසුකස්ස නාම භික්ඛුනො ඉමස්මිං රොගෙ කිං භෙසජ්ජං කරිංසූ’’ති? ‘‘ඉදඤ්චිදඤ්ච භන්තෙ’’ති. තං සුත්වා ඉතරො මාතු භෙසජ්ජං කරොති, වට්ටතෙව.

මහාපදුමත්ථෙරොපි කිර වසභරඤ්ඤො දෙවියා රොගෙ උප්පන්නෙ එකාය ඉත්ථියා ආගන්ත්වා පුච්ඡිතො ‘‘න ජානාමී’’ති අවත්වා එවමෙව භික්ඛූහි සද්ධිං සමුල්ලපෙසි. තං සුත්වා තස්සා භෙසජ්ජමකංසු. වූපසන්තෙ ච රොගෙ තිචීවරෙන තීහි ච කහාපණසතෙහි සද්ධිං භෙසජ්ජචඞ්කොටකං පූරෙත්වා ආහරිත්වා ථෙරස්ස පාදමූලෙ ඨපෙත්වා ‘‘භන්තෙ, පුප්ඵපූජං කරොථා’’ති ආහංසු. ථෙරො ‘‘ආචරියභාගො නාමාය’’න්ති කප්පියවසෙන ගාහාපෙත්වා පුප්ඵපූජං අකාසි. එවං තාව භෙසජ්ජෙ පටිපජ්ජිතබ්බං.

පරිත්තෙ පන ‘‘ගිලානස්ස පරිත්තං කරොථ, භන්තෙ’’ති වුත්තෙ න කාතබ්බං, ‘‘භණථා’’ති වුත්තෙ පන කාතබ්බං. සචෙ පිස්ස එවං හොති ‘‘මනුස්සා නාම න ජානන්ති, අකයිරමානෙ විප්පටිසාරිනො භවිස්සන්තී’’ති කාතබ්බං; ‘‘පරිත්තොදකං පරිත්තසුත්තං කත්වා දෙථා’’ති වුත්තෙන පන තෙසංයෙව උදකං හත්ථෙන චාලෙත්වා සුත්තං පරිමජ්ජෙත්වා දාතබ්බං. සචෙ විහාරතො උදකං අත්තනො සන්තකං වා සුත්තං දෙති, දුක්කටං. මනුස්සා උදකඤ්ච සුත්තඤ්ච ගහෙත්වා නිසීදිත්වා ‘‘පරිත්තං භණථා’’ති වදන්ති, කාතබ්බං. නො චෙ ජානන්ති, ආචික්ඛිතබ්බං. භික්ඛූනං නිසින්නානං පාදෙසු උදකං ආකිරිත්වා සුත්තඤ්ච ඨපෙත්වා ගච්ඡන්ති ‘‘පරිත්තං කරොථ, පරිත්තං භණථා’’ති න පාදා අපනෙතබ්බා. මනුස්සා හි විප්පටිසාරිනො හොන්ති. අන්තොගාමෙ ගිලානස්සත්ථාය විහාරං පෙසෙන්ති, ‘‘පරිත්තං භණන්තූ’’ති භණිතබ්බං. අන්තොගාමෙ රාජගෙහාදීසු රොගෙ වා උපද්දවෙ වා උප්පන්නෙ පක්කොසාපෙත්වා භණාපෙන්ති, ආටානාටියසුත්තාදීනි භණිතබ්බානි. ‘‘ආගන්ත්වා ගිලානස්ස සික්ඛාපදානි දෙන්තු, ධම්මං කථෙන්තු. රාජන්තෙපුරෙ වා අමච්චගෙහෙ වා ආගන්ත්වා සික්ඛාපදානි දෙන්තු, ධම්මං කථෙන්තූ’’ති පෙසිතෙපි ගන්ත්වා සික්ඛාපදානි දාතබ්බානි, ධම්මො කථෙතබ්බො. ‘‘මතානං පරිවාරත්ථං ආගච්ඡන්තූ’’ති පක්කොසන්ති, න ගන්තබ්බං. සීවථිකදස්සනෙ අසුභදස්සනෙ ච මරණස්සතිං පටිලභිස්සාමීති කම්මට්ඨානසීසෙන ගන්තුං වට්ටති. එවං පරිත්තෙ පටිපජ්ජිතබ්බං.

පිණ්ඩපාතෙ පන – අනාමට්ඨපිණ්ඩපාතො කස්ස දාතබ්බො, කස්ස න දාතබ්බො? මාතාපිතුනං තාව දාතබ්බො. සචෙපි කහාපණග්ඝනකො හොති, සද්ධාදෙය්‍යවිනිපාතනං නත්ථි. මාතාපිතුඋපට්ඨාකානං වෙය්‍යාවච්චකරස්ස පණ්ඩුපලාසස්සාති එතෙසම්පි දාතබ්බො. තත්ථ පණ්ඩුපලාසස්ස ථාලකෙ පක්ඛිපිත්වාපි දාතුං වට්ටති. තං ඨපෙත්වා අඤ්ඤෙසං ආගාරිකානං මාතාපිතුනම්පි න වට්ටති. පබ්බජිතපරිභොගො හි ආගාරිකානං චෙතියට්ඨානියො. අපිච අනාමට්ඨපිණ්ඩපාතො නාමෙස සම්පත්තස්ස දාමරිකචොරස්සාපි ඉස්සරස්සාපි දාතබ්බො. කස්මා? තෙ හි අදීයමානෙපි ‘‘න දෙන්තී’’ති ආමසිත්වා දීයමානෙපි ‘‘උච්ඡිට්ඨකං දෙන්තී’’ති කුජ්ඣන්ති. කුද්ධා ජීවිතාපි වොරොපෙන්ති, සාසනස්සාපි අන්තරායං කරොන්ති. රජ්ජං පත්ථයමානස්ස විචරතො චොරනාගස්ස වත්ථු චෙත්ථ කථෙතබ්බං. එවං පිණ්ඩපාතෙ පටිපජ්ජිතබ්බං.

පටිසන්ථාරො පන කස්ස කාතබ්බො, කස්ස න කාතබ්බො? පටිසන්ථාරො නාම විහාරං සම්පත්තස්ස යස්ස කස්සචි ආගන්තුකස්ස වා දලිද්දස්ස වා චොරස්ස වා ඉස්සරස්ස වා කාතබ්බොයෙව. කථං? ආගන්තුකං තාව ඛීණපරිබ්බයං විහාරං සම්පත්තං දිස්වා පානීයං දාතබ්බං, පාදමක්ඛනතෙලං දාතබ්බං. කාලෙ ආගතස්ස යාගුභත්තං, විකාලෙ ආගතස්ස සචෙ තණ්ඩුලා අත්ථි; තණ්ඩුලා දාතබ්බා. අවෙලායං සම්පත්තො ‘‘ගච්ඡාහී’’ති න වත්තබ්බො. සයනට්ඨානං දාතබ්බං. සබ්බං අපච්චාසීසන්තෙනෙව කාතබ්බං. ‘‘මනුස්සා නාම චතුපච්චයදායකා එවං සඞ්ගහෙ කයිරමානෙ පුනප්පුනං පසීදිත්වා උපකාරං කරිස්සන්තී’’ති චිත්තං න උප්පාදෙතබ්බං. චොරානං පන සඞ්ඝිකම්පි දාතබ්බං.

පටිසන්ථාරානිසංසදීපනත්ථඤ්ච චොරනාගවත්ථු, භාතරා සද්ධිං ජම්බුදීපගතස්ස මහානාගරඤ්ඤො වත්ථු, පිතුරාජස්ස රජ්ජෙ චතුන්නං අමච්චානං වත්ථු, අභයචොරවත්ථූති එවමාදීනි බහූනි වත්ථූනි මහාඅට්ඨකථායං විත්ථාරතො වුත්තානි.

තත්‍රායං එකවත්ථුදීපනා – සීහළදීපෙ කිර අභයො නාම චොරො පඤ්චසතපරිවාරො එකස්මිං ඨානෙ ඛන්ධාවාරං බන්ධිත්වා සමන්තා තියොජනං උබ්බාසෙත්වා වසති. අනුරාධපුරවාසිනො කදම්බනදිං න උත්තරන්ති, චෙතියගිරිමග්ගෙ ජනසඤ්චාරො උපච්ඡින්නො. අථෙකදිවසං චොරො ‘‘චෙතියගිරිං විලුම්පිස්සාමී’’ති අගමාසි. ආරාමිකා දිස්වා දීඝභාණකඅභයත්ථෙරස්ස ආරොචෙසුං. ථෙරො ‘‘සප්පිඵාණිතාදීනි අත්ථී’’ති පුච්ඡි. ‘‘අත්ථි, භන්තෙ’’ති. ‘‘චොරානං දෙථ, තණ්ඩුලා අත්ථී’’ති? ‘‘අත්ථි, භන්තෙ, සඞ්ඝස්සත්ථාය ආහටා තණ්ඩුලා ච පත්තසාකඤ්ච ගොරසො චා’’ති. ‘‘භත්තං සම්පාදෙත්වා චොරානං දෙථා’’ති. ආරාමිකා තථා කරිංසු. චොරා භත්තං භුඤ්ජිත්වා ‘‘කෙනායං පටිසන්ථාරො කතො’’ති පුච්ඡිංසු. ‘‘අම්හාකං අය්‍යෙන අභයත්ථෙරෙනා’’ති. චොරා ථෙරස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා වන්දිත්වා ආහංසු – ‘‘මයං සඞ්ඝස්ස ච චෙතියස්ස ච සන්තකං අච්ඡින්දිත්වා ගහෙස්සාමාති ආගතා, තුම්හාකං පන ඉමිනා පටිසන්ථාරෙනම්හ පසන්නා, අජ්ජ පට්ඨාය විහාරෙ ධම්මිකා රක්ඛා අම්හාකං ආයත්තා හොතු, නාගරා ආගන්ත්වා දානං දෙන්තු, චෙතියං වන්දන්තූ’’ති. තතො පට්ඨාය ච නාගරෙ දානං දාතුං ආගච්ඡන්තෙ නදීතීරෙයෙව පච්චුග්ගන්ත්වා රක්ඛන්තා විහාරං නෙන්ති, විහාරෙපි දානං දෙන්තානං රක්ඛං කත්වා තිට්ඨන්ති. තෙපි භික්ඛූනං භුත්තාවසෙසං චොරානං දෙන්ති. ගමනකාලෙපි තෙ චොරා නදීතීරං පාපෙත්වා නිවත්තන්ති.

අථෙකදිවසං භික්ඛුසඞ්ඝෙ ඛීයනකකථා උප්පන්නා ‘‘ථෙරො ඉස්සරවතාය සඞ්ඝස්ස සන්තකං චොරානං අදාසී’’ති. ථෙරො සන්නිපාතං කාරාපෙත්වා ආහ – ‘‘චොරා සඞ්ඝස්ස පකතිවට්ටඤ්ච චෙතියසන්තකඤ්ච අච්ඡින්දිත්වා ගණ්හිස්සාමා’’ති ආගමිංසු. අථ නෙසං මයා එවං න හරිස්සන්තීති එත්තකො නාම පටිසන්ථාරො කතො, තං සබ්බම්පි එකතො සම්පිණ්ඩෙත්වා අග්ඝාපෙථ. තෙන කාරණෙන අවිලුත්තං භණ්ඩං එකතො සම්පිණ්ඩෙත්වා අග්ඝාපෙථාති. තතො සබ්බම්පි ථෙරෙන දින්නකං චෙතියඝරෙ එකං වරපොත්ථකචිත්තත්ථරණං න අග්ඝති. තතො ආහංසු – ‘‘ථෙරෙන කතපටිසන්ථාරො සුකතො චොදෙතුං වා සාරෙතුං වා න ලබ්භා, ගීවා වා අවහාරො වා නත්ථී’’ති. එවං මහානිසංසො පටිසන්ථාරොති සල්ලක්ඛෙත්වා කත්තබ්බො පණ්ඩිතෙන භික්ඛුනාති.

187. අඞ්ගුලිපතොදකවත්ථුස්මිං – උත්තන්තොති කිලමන්තො. අනස්සාසකොති නිරස්සාසො. ඉමස්මිං පන වත්ථුස්මිං යාය ආපත්තියා භවිතබ්බං සා ‘‘ඛුද්දකෙසු නිදිට්ඨා’’ති ඉධ න වුත්තා.

තදනන්තරෙ වත්ථුස්මිං – ඔත්ථරිත්වාති අක්කමිත්වා. සො කිර තෙහි ආකඩ්ඪියමානො පතිතො. එකො තස්ස උදරං අභිරුහිත්වා නිසීදි. සෙසාපි පන්නරස ජනා පථවියං අජ්ඣොත්ථරිත්වා අදූහලපාසාණා විය මිගං මාරෙසුං. යස්මා පන තෙ කම්මාධිප්පායා, න මරණාධිප්පායා; තස්මා පාරාජිකං න වුත්තං.

භූතවෙජ්ජකවත්ථුස්මිං – යක්ඛං මාරෙසීති භූතවිජ්ජාකපාඨකා යක්ඛගහිතං මොචෙතුකාමා යක්ඛං ආවාහෙත්වා මුඤ්චාති වදන්ති. නො චෙ මුඤ්චති, පිට්ඨෙන වා මත්තිකාය වා රූපං කත්වා හත්ථපාදාදීනි ඡින්දන්ති, යං යං තස්ස ඡිජ්ජති තං තං යක්ඛස්ස ඡින්නමෙව හොති. සීසෙ ඡින්නෙ යක්ඛොපි මරති. එවං සොපි මාරෙසි; තස්මා ථුල්ලච්චයං වුත්තං. න කෙවලඤ්ච යක්ඛමෙව, යොපි හි සක්කං දෙවරාජං මාරෙය්‍ය, සොපි ථුල්ලච්චයමෙව ආපජ්ජති.

වාළයක්ඛවත්ථුස්මිං – වාළයක්ඛවිහාරන්ති යස්මිං විහාරෙ වාළො චණ්ඩො යක්ඛො වසති, තං විහාරං. යො හි එවරූපං විහාරං අජානන්තො කෙවලං වසනත්ථාය පෙසෙති, අනාපත්ති. යො මරණාධිප්පායො පෙසෙති, සො ඉතරස්ස මරණෙන පාරාජිකං, අමරණෙන ථුල්ලච්චයං ආපජ්ජති. යථා ච වාළයක්ඛවිහාරං; එවං යත්ථ වාළසීහබ්‍යග්ඝාදිමිගා වා අජගරකණ්හසප්පාදයො දීඝජාතිකා වා වසන්ති, තං වාළවිහාරං පෙසෙන්තස්සාපි ආපත්තානාපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො. අයං පාළිමුත්තකනයො. යථා ච භික්ඛුං වාළයක්ඛවිහාරං පෙසෙන්තස්ස; එවං වාළයක්ඛම්පි භික්ඛුසන්තිකං පෙසෙන්තස්ස ආපත්තානාපත්තිභෙදො වෙදිතබ්බො. එසෙව නයො වාළකන්තාරාදිවත්ථූසුපි. කෙවලඤ්හෙත්ථ යස්මිං කන්තාරෙ වාළමිගා වා දීඝජාතිකා වා අත්ථි, සො වාළකන්තාරො. යස්මිං චොරා අත්ථි, සො චොරකන්තාරොති එවං පදත්ථමත්තමෙව නානං. මනුස්සවිග්ගහපාරාජිකඤ්ච නාමෙතං සණ්හං, පරියායකථාය න මුච්චති; තස්මා යො වදෙය්‍ය ‘‘අසුකස්මිං නාම ඔකාසෙ චොරො නිසින්නො, යො තස්ස සීසං ඡින්දිත්වා ආහරති, සො රාජතො සක්කාරවිසෙසං ලභතී’’ති. තස්ස චෙතං වචනං සුත්වා කොචි නං ගන්ත්වා මාරෙති, අයං පාරාජිකො හොතීති.

188. තං මඤ්ඤමානොති ආදීසු සො කිර භික්ඛු අත්තනො වෙරිභික්ඛුං මාරෙතුකාමො චින්තෙසි – ‘‘ඉමං මෙ දිවා මාරෙන්තස්ස න සුකරං භවෙය්‍ය සොත්ථිනා ගන්තුං, රත්තිං නං මාරෙස්සාමී’’ති සල්ලක්ඛෙත්වා රත්තිං ආගම්ම බහූනං සයිතට්ඨානෙ තං මඤ්ඤමානො තමෙව ජීවිතා වොරොපෙසි. අපරො තං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං, අපරො අඤ්ඤං තස්සෙව සහායං මඤ්ඤමානො තං, අපරො අඤ්ඤං තස්සෙව සහායං මඤ්ඤමානො අඤ්ඤං තස්ස සහායමෙව ජීවිතා වොරොපෙසි. සබ්බෙසම්පි පාරාජිකමෙව.

අමනුස්සගහිතවත්ථූසු පඨමෙ වත්ථුස්මිං ‘‘යක්ඛං පලාපෙස්සාමී’’ති පහාරං අදාසි, ඉතරො ‘‘න දානායං විරජ්ඣිතුං සමත්ථො, මාරෙස්සාමි න’’න්ති. එත්ථ ච නමරණාධිප්පායස්ස අනාපත්ති වුත්තාති. න එත්තකෙනෙව අමනුස්සගහිතස්ස පහාරො දාතබ්බො, තාලපණ්ණං පන පරිත්තසුත්තං වා හත්ථෙ වා පාදෙ වා බන්ධිතබ්බං, රතනසුත්තාදීනි පරිත්තානි භණිතබ්බානි, ‘‘මා සීලවන්තං භික්ඛුං විහෙඨෙහී’’ති ධම්මකථා කාතබ්බාති. සග්ගකථාදීනි උත්තානත්ථානි. යඤ්හෙත්ථ වත්තබ්බං තං වුත්තමෙව.

189. රුක්ඛච්ඡෙදනවත්ථු අට්ටබන්ධනවත්ථුසදිසං. අයං පන විසෙසො – යො රුක්ඛෙන ඔත්ථතොපි න මරති, සක්කා ච හොති එකෙන පස්සෙන රුක්ඛං ඡෙත්වා පථවිං වා ඛනිත්වා නික්ඛමිතුං, හත්ථෙ චස්ස වාසි වා කුඨාරී වා අත්ථි, තෙන අපි ජීවිතං පරිච්චජිතබ්බං, න ච රුක්ඛො වා ඡින්දිතබ්බො, න පථවී වා ඛණිතබ්බා. කස්මා? එවං කරොන්තො හි පාචිත්තියං ආපජ්ජති, බුද්ධස්ස ආණං භඤ්ජති, න ජීවිතපරියන්තං සීලං කරොති. තස්මා අපි ජීවිතං පරිච්චජිතබ්බං, න ච සීලන්ති පරිග්ගහෙත්වා න එවං කාතබ්බං. අඤ්ඤස්ස පන භික්ඛුනො රුක්ඛං වා ඡින්දිත්වා පථවිං වා ඛනිත්වා තං නීහරිතුං වට්ටති. සචෙ උදුක්ඛලයන්තකෙන රුක්ඛං පවට්ටෙත්වා නීහරිතබ්බො හොති, තංයෙව රුක්ඛං ඡින්දිත්වා උදුක්ඛලං ගහෙතබ්බන්ති මහාසුමත්ථෙරො ආහ. අඤ්ඤම්පි ඡින්දිත්වා ගහෙතුං වට්ටතීති මහාපදුමත්ථෙරො. සොබ්භාදීසු පතිතස්සාපි නිස්සෙණිං බන්ධිත්වා උත්තාරණෙ එසෙව නයො. අත්තනා භූතගාමං ඡින්දිත්වා නිස්සෙණී න කාතබ්බා, අඤ්ඤෙසං කත්වා උද්ධරිතුං වට්ටතීති.

190. දායාලිම්පනවත්ථූසු – දායං ආලිම්පෙසුන්ති වනෙ අග්ගිං අදංසු. එත්ථ පන උද්දිස්සානුද්දිස්සවසෙන පාරාජිකානන්තරියථුල්ලච්චයපාචිත්තිවත්ථූනං අනුරූපතො පාරාජිකාදීනි අකුසලරාසිභාවො ච පුබ්බෙ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බො. ‘‘අල්ලතිණවනප්පගුම්බාදයො ඩය්හන්තූ’’ති ආලිම්පෙන්තස්ස ච පාචිත්තියං. ‘‘දබ්බූපකරණානි විනස්සන්තූ’’ති ආලිම්පෙන්තස්ස දුක්කටං. ඛිඩ්ඩාධිප්පායෙනාපි දුක්කටන්ති සඞ්ඛෙපට්ඨකථායං වුත්තං. ‘‘යංකිඤ්චි අල්ලසුක්ඛං සඉන්ද්‍රියානින්ද්‍රියං ඩය්හතූ’’ති ආලිම්පෙන්තස්ස වත්ථුවසෙන පාරාජිකථුල්ලච්චයපාචිත්තියදුක්කටානි වෙදිතබ්බානි.

පටග්ගිදානං පන පරිත්තකරණඤ්ච භගවතා අනුඤ්ඤාතං, තස්මා අරඤ්ඤෙ වනකම්මිකෙහි වා දින්නං සයං වා උට්ඨිතං අග්ගිං ආගච්ඡන්තං දිස්වා ‘‘තිණකුටියො මා විනස්සන්තූ’’ති තස්ස අග්ගිනො පටිඅග්ගිං දාතුං වට්ටති, යෙන සද්ධිං ආගච්ඡන්තො අග්ගි එකතො හුත්වා නිරුපාදානො නිබ්බාති. පරිත්තම්පි කාතුං වට්ටති තිණකුටිකානං සමන්තා භූමිතච්ඡනං පරිඛාඛණනං වා, යථා ආගතො අග්ගි උපාදානං අලභිත්වා නිබ්බාති. එතඤ්ච සබ්බං උට්ඨිතෙයෙව අග්ගිස්මිං කාතුං වට්ටති. අනුට්ඨිතෙ අනුපසම්පන්නෙහි කප්පියවොහාරෙන කාරෙතබ්බං. උදකෙන පන නිබ්බාපෙන්තෙහි අප්පාණකමෙව උදකං ආසිඤ්චිතබ්බං.

191. ආඝාතනවත්ථුස්මිං – යථා එකප්පහාරවචනෙ; එවං ‘‘ද්වීහි පහාරෙහී’’ති ආදිවචනෙසුපි පාරාජිකං වෙදිතබ්බං. ‘‘ද්වීහී’’ති වුත්තෙ ච එකෙන පහාරෙන මාරිතෙපි ඛෙත්තමෙව ඔතිණ්ණත්තා පාරාජිකං, තීහි මාරිතෙ පන විසඞ්කෙතං. ඉති යථාපරිච්ඡෙදෙ වා පරිච්ඡෙදබ්භන්තරෙ වා අවිසඞ්කෙතං, පරිච්ඡෙදාතික්කමෙ පන සබ්බත්ථ විසඞ්කෙතං හොති, ආණාපකො මුච්චති, වධකස්සෙව දොසො. යථා ච පහාරෙසු; එවං පුරිසෙසුපි ‘‘එකො මාරෙතූ’’ති වුත්තෙ එකෙනෙව මාරිතෙ පාරාජිකං, ද්වීහි මාරිතෙ විසඞ්කෙතං. ‘‘ද්වෙ මාරෙන්තූ’’ති වුත්තෙ එකෙන වා ද්වීහි වා මාරිතෙ පාරාජිකං, තීහි මාරිතෙ විසඞ්කෙතන්ති වෙදිතබ්බං. එකො සඞ්ගාමෙ වෙගෙන ධාවතො පුරිසස්ස සීසං අසිනා ඡින්දති, අසීසකං කබන්ධං ධාවති, තමඤ්ඤො පහරිත්වා පාතෙසි, කස්ස පාරාජිකන්ති වුත්තෙ උපඩ්ඪා ථෙරා ‘‘ගමනූපච්ඡෙදකස්සා’’ති ආහංසු. ආභිධම්මිකගොදත්තත්ථෙරො ‘‘සීසච්ඡෙදකස්සා’’ති. එවරූපානිපි වත්ථූනි ඉමස්ස වත්ථුස්ස අත්ථදීපනෙ වත්තබ්බානීති.

192. තක්කවත්ථුස්මිං – අනියමෙත්වා ‘‘තක්කං පායෙථා’’ති වුත්තෙ යං වා තං වා තක්කං පායෙත්වා මාරිතෙ පාරාජිකං. නියමෙත්වා පන ‘‘ගොතක්කං මහිංසතක්කං අජිකාතක්ක’’න්ති වා, ‘‘සීතං උණ්හං ධූපිතං අධූපිත’’න්ති වා වුත්තෙ යං වුත්තං, තතො අඤ්ඤං පායෙත්වා මාරිතෙ විසඞ්කෙතං.

ලොණසොවීරකවත්ථුස්මිං – ලොණසොවීරකං නාම සබ්බරසාභිසඞ්ඛතං එකං භෙසජ්ජං. තං කිර කරොන්තා හරීතකාමලකවිභීතකකසාවෙ සබ්බධඤ්ඤානි සබ්බඅපරණ්ණානි සත්තන්නම්පි ධඤ්ඤානං ඔදනං කදලිඵලාදීනි සබ්බඵලානි වෙත්තකෙතකඛජ්ජූරිකළීරාදයො සබ්බකළීරෙ මච්ඡමංසඛණ්ඩානි අනෙකානි ච මධුඵාණිතසින්ධවලොණනිකටුකාදීනි භෙසජ්ජානි පක්ඛිපිත්වා කුම්භිමුඛං ලිම්පිත්වා එකං වා ද්වෙ වා තීණි වා සංවච්ඡරානි ඨපෙන්ති, තං පරිපච්චිත්වා ජම්බුරසවණ්ණං හොති. වාතකාසකුට්ඨපණ්ඩුභගන්දරාදීනං සිනිද්ධභොජනං භුත්තානඤ්ච උත්තරපානං භත්තජීරණකභෙසජ්ජං තාදිසං නත්ථි. තං පනෙතං භික්ඛූනං පච්ඡාභත්තම්පි වට්ටති, ගිලානානං පාකතිකමෙව, අගිලානානං පන උදකසම්භින්නං පානපරිභොගෙනාති.

සමන්තපාසාදිකාය විනයසංවණ්ණනාය

තතියපාරාජිකවණ්ණනා නිට්ඨිතා.