2. අඤ්ඤවාදකසික්ඛාපදවණ්ණනා

94. දුතියසික්ඛාපදෙ – අනාචාරං ආචරිත්වාති අකාතබ්බං කත්වා; කායවචීද්වාරෙසු ආපත්තිං ආපජ්ජිත්වාති වුත්තං හොති. අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති අඤ්ඤෙන වචනෙන අඤ්ඤං වචනං පටිචරති පටිච්ඡාදෙති අජ්ඣොත්ථරති; ඉදානි තං පටිචරණවිධිං දස්සෙන්තො ‘‘කො ආපන්නො’’තිආදිමාහ. තත්‍රායං වචනසම්බන්ධො – සො කිර කිඤ්චි වීතික්කමං දිස්වා ‘‘ආවුසො, ආපත්තිං ආපන්නොසී’’ති සඞ්ඝමජ්ඣෙ ආපත්තියා අනුයුඤ්ජියමානො ‘‘කො ආපන්නො’’ති වදති. ‘‘තතො ත්ව’’න්ති වුත්තෙ ‘‘අහං කිං ආපන්නො’’ති වදති. අථ ‘‘පාචිත්තියං වා දුක්කටං වා’’ති වුත්තෙ වත්ථුං පුච්ඡන්තො ‘‘අහං කිස්මිං ආපන්නො’’ති වදති. තතො ‘‘අසුකස්මිං නාම වත්ථුස්මි’’න්ති වුත්තෙ ‘‘අහං කථං ආපන්නො, කිං කරොන්තො ආපන්නොම්හී’’ති පුච්ඡති. අථ ‘‘ඉදං නාම කරොන්තො ආපන්නො’’ති වුත්තෙ ‘‘කං භණථා’’ති වදති. තතො ‘‘තං භණාමා’’ති වුත්තෙ ‘‘කිං භණථා’’ති වදති.

අපිචෙත්ථ අයං පාළිමුත්තකොපි අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරණවිධි – භික්ඛූහි ‘‘තව සිපාටිකාය කහාපණො දිට්ඨො, කිස්සෙවමසාරුප්පං කරොසී’’ති වුත්තො ‘‘සුදිට්ඨං, භන්තෙ, න පනෙසො කහාපණො; තිපුමණ්ඩලං එත’’න්ති භණන්තො වා ‘‘ත්වං සුරං පිවන්තො දිට්ඨො, කිස්සෙවං කරොසී’’ති වුත්තො ‘‘සුදිට්ඨො, භන්තෙ, න පනෙසා සුරා, භෙසජ්ජත්ථාය සම්පාදිතං අරිට්ඨ’’න්ති භණන්තො වා ‘‘ත්වං පටිච්ඡන්නෙ ආසනෙ මාතුගාමෙන සද්ධිං නිසින්නො දිට්ඨො, කිස්සෙවමසාරුප්පං කරොසී’’ති වුත්තො ‘‘යෙන දිට්ඨං සුදිට්ඨං, විඤ්ඤූ පනෙත්ථ දුතියො අත්ථි, සො කිස්ස න දිට්ඨො’’ති භණන්තො වා, ‘‘ඊදිසං තයා කිඤ්චි දිට්ඨ’’න්ති පුට්ඨො ‘‘න සුණාමී’’ති සොතමුපනෙන්තො වා, සොතද්වාරෙ පුච්ඡන්තානං චක්ඛුං උපනෙන්තො වා, අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරතීති වෙදිතබ්බො. අඤ්ඤවාදකං රොපෙතූති අඤ්ඤවාදකං ආරොපෙතු; පතිට්ඨාපෙතූති අත්ථො. විහෙසකං රොපෙතූති එතස්මිම්පි එසෙව නයො.

98. අඤ්ඤවාදකෙ විහෙසකෙ පාචිත්තියන්ති එත්ථ අඤ්ඤං වදතීති අඤ්ඤවාදකං; අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරණස්සෙතං නාමං. විහෙසෙතීති විහෙසකං; තුණ්හීභූතස්සෙතං නාමං, තස්මිං අඤ්ඤවාදකෙ විහෙසකෙ. පාචිත්තියන්ති වත්ථුද්වයෙ පාචිත්තියද්වයං වුත්තං.

100. අරොපිතෙ අඤ්ඤවාදකෙති කම්මවාචාය අනාරොපිතෙ අඤ්ඤවාදකෙ. අරොපිතෙ විහෙසකෙති එතස්මිම්පි එසෙව නයො.

101. ධම්මකම්මෙ ධම්මකම්මසඤ්ඤීතිආදීසු යං තං අඤ්ඤවාදකවිහෙසකරොපනකම්මං කතං, තඤ්චෙ ධම්මකම්මං හොති, සො ච භික්ඛු තස්මිං ධම්මකම්මසඤ්ඤී අඤ්ඤවාදකඤ්ච විහෙසකඤ්ච කරොති, අථස්ස තස්මිං අඤ්ඤවාදකෙ ච විහෙසකෙ ච ආපත්ති පාචිත්තියස්සාති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො.

102. අජානන්තො පුච්ඡතීති ආපත්තිං වා ආපන්නභාවං අජානන්තොයෙව ‘‘කිං තුම්හෙ භණථ, අහං න ජානාමී’’ති පුච්ඡති. ගිලානො වා න කථෙතීති මුඛෙ තාදිසො බ්‍යාධි හොති, යෙන කථෙතුං න සක්කොති. සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං වාතිආදීසු සඞ්ඝමජ්ඣෙ කථිතෙ තප්පච්චයා සඞ්ඝස්ස භණ්ඩනං වා කලහො වා විවාදො වා භවිස්සති, සො මා අහොසීති මඤ්ඤමානො න කථෙතීති ඉමිනා නයෙන අත්ථො වෙදිතබ්බො. සෙසං උත්තානමෙවාති.

තිසමුට්ඨානං – කායචිත්තතො වාචාචිත්තතො කායවාචාචිත්තතො ච සමුට්ඨාති, සියා කිරියං, සියා අකිරියං, අඤ්ඤෙනඤ්ඤං පටිචරන්තස්ස හි කිරියං හොති, තුණ්හීභාවෙන විහෙසන්තස්ස අකිරියං, සඤ්ඤාවිමොක්ඛං, සචිත්තකං, ලොකවජ්ජං, කායකම්මං, වචීකම්මං, අකුසලචිත්තං, දුක්ඛවෙදනන්ති.

අඤ්ඤවාදකසික්ඛාපදං දුතියං.