11. යවකලාපිසුත්තවණ්ණනා
248. එකාදසමෙ යවකලාපීති ලායිත්වා ඨපිතයවපුඤ්ජො. බ්‍යාභඞ්ගිහත්ථාති කාජහත්ථා. ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හනෙය්‍යුන්ති ඡහි පුථුලකාජදණ්ඩකෙහි පොථෙය්‍යුං. සත්තමොති තෙසු ඡසු ජනෙසු යවෙ පොථෙත්වා පසිබ්බකෙ පූරෙත්වා ආදාය ගතෙසු අඤ්ඤො සත්තමො ආගච්ඡෙය්‍ය. සුහතතරා අස්සාති යං තත්ථ අවසිට්ඨං අත්ථි භුසපලාපමත්තම්පි, තස්ස ගහණත්ථං සුට්ඨුතරං හතා.
එවමෙව ඛොති එත්ථ චතුමහාපථො විය ඡ ආයතනානි දට්ඨබ්බානි, චතුමහාපථෙ නික්ඛිත්තයවකලාපී විය සත්තො, ඡ බ්‍යාභඞ්ගියො විය ඉට්ඨානිට්ඨමජ්ඣත්තවසෙන අට්ඨාරස ආරම්මණානි, සත්තමා බ්‍යාභඞ්ගී විය භවපත්ථනා කිලෙසා. යථා චතුමහාපථෙ ඨපිතා යවකලාපී ඡහි බ්‍යාභඞ්ගීහි හඤ්ඤති, එවමිමෙ සත්තා අට්ඨාරසහි ආරම්මණදණ්ඩකෙහි ඡසු ආයතනෙසු හඤ්ඤන්ති. යථා සත්තමෙන සුහතතරා හොන්ති, එවං සත්තා භවපත්ථනකිලෙසෙහි සුහතතරා හොන්ති භවෙමූලකං දුක්ඛං අනුභවමානා.
ඉදානි නෙසං තං භවපත්ථනකිලෙසං දස්සෙතුං භූතපුබ්බං, භික්ඛවෙතිආදිමාහ. තත්‍රාති සුධම්මායං භුම්මං, සුධම්මාය දෙවසභාය ද්වාරෙති අත්ථො. ධම්මිකා ඛො දෙවාති ධම්මිකා එතෙ දෙවා නාම, යෙහි මාදිසං අසුරාධිපතිං ගහෙත්වා මය්හං භෙදනමත්තම්පි න කතන්ති සන්ධාය වදති. අධම්මිකා දෙවාති අධම්මිකා එතෙ දෙවා නාම, යෙ මාදිසං අසුරාධිපතිං නවගූථසූකරං විය කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බන්ධිත්වා නිසීදාපෙන්ති. එවං සුඛුමං ඛො, භික්ඛවෙ, වෙපචිත්තිබන්ධනන්ති තං කිර පදුමනාළසුත්තං විය මක්කටජාලසුත්තං විය ච සුඛුමං හොති, ඡෙත්තුං පන නෙව වාසියා න ඵරසුනා සක්කා. යස්මා පන චිත්තෙනෙව බජ්ඣති, චිත්තෙන මුච්චති, තස්මා ‘‘වෙපචිත්තිබන්ධන’’න්ති වුත්තං.
තතො සුඛුමතරං මාරබන්ධනන්ති කිලෙසබන්ධනං පනෙසං තතොපි සුඛුමතරං, නෙව චක්ඛුස්ස ආපාථං ගච්ඡති, න ඉරියාපථං නිවාරෙති. තෙන හි බද්ධා සත්තා පථවිතලෙපි ආකාසෙපි යොජනසතම්පි යොජනසහස්සම්පි ගච්ඡන්තිපි ආගච්ඡන්තිපි. ඡිජ්ජමානං පනෙතං ඤාණෙනෙව ඡිජ්ජති, න අඤ්ඤෙනාති ‘‘ඤාණමොක්ඛං බන්ධන’’න්තිපි වුච්චති.
මඤ්ඤමානොති තණ්හාදිට්ඨිමානානං වසෙන ඛන්ධෙ මඤ්ඤන්තො. බද්ධො මාරස්සාති මාරබන්ධනෙන බද්ධො. කරණත්ථෙ වා එතං සාමිවචනං, කිලෙසමාරෙන බද්ධොති අත්ථො. මුත්තො පාපිමතොති මාරස්ස බන්ධනෙන මුත්තො. කරණත්ථෙයෙව වා ඉදං සාමිවචනං, පාපිමතා කිලෙසබන්ධනෙන මුත්තොති අත්ථො.
අස්මීති පදෙන තණ්හාමඤ්ඤිතං වුත්තං. අයමහස්මීති දිට්ඨිමඤ්ඤිතං. භවිස්සන්ති සස්සතවසෙන දිට්ඨිමඤ්ඤිතමෙව. න භවිස්සන්ති උච්ඡෙදවසෙන. රූපීතිආදීනි සස්සතස්සෙව පභෙදදීපනානි. තස්මාති යස්මා මඤ්ඤිතං ආබාධං අන්තොදොසනිකන්තනවසෙන රොගො චෙව ගණ්ඩො ච සල්ලඤ්ච, තස්මා. ඉඤ්ජිතන්තිආදීනි යස්මා ඉමෙහි කිලෙසෙහි සත්තා ඉඤ්ජන්ති චෙව ඵන්දන්ති ච පපඤ්චිතා ච හොන්ති පමත්තාකාරපත්තා, තස්මා තෙසං ආකාරදස්සනත්ථං වුත්තානි.
මානගතවාරෙ පන මානස්ස ගතං මානගතං, මානපවත්තීති අත්ථො. මානොයෙව මානගතං ගූථගතං මුත්තගතං විය. තත්ථ අස්මීති ඉදං තණ්හාය සම්පයුත්තමානවසෙන වුත්තං. අයමහමස්මීති දිට්ඨිවසෙන. නනු ච දිට්ඨිසම්පයුත්තො නාම මානො නත්ථීති? ආම නත්ථි, මානස්ස පන අප්පහීනත්තා දිට්ඨි නාම හොති. මානමූලකං දිට්ඨිං සන්ධායෙතං වුත්තං. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.
ආසීවිසවග්ගො.
චතුත්ථො පණ්ණාසකො.
සළායතනසංයුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.