15. නවපුරාණවග්ගො
1. කම්මනිරොධසුත්තවණ්ණනා
146. නවපුරාණවග්ගස්ස පඨමෙ නවපුරාණානීති නවානි ච පුරාණානි ච. චක්ඛු, භික්ඛවෙ, පුරාණකම්මන්ති න චක්ඛු පුරාණං, කම්මමෙව පුරාණං, කම්මතො පන නිබ්බත්තත්තා පච්චයනාමෙන එවං වුත්තං. අභිසඞ්ඛතන්ති පච්චයෙහි අභිසමාගන්ත්වා කතං. අභිසඤ්චෙතයිතන්ති චෙතනාය පකප්පිතං. වෙදනියං දට්ඨබ්බන්ති වෙදනාය වත්ථූති පස්සිතබ්බං. නිරොධා විමුත්තිං ඵුසතීති ඉමස්ස තිවිධස්ස කම්මස්ස නිරොධෙන විමුත්තිං ඵුසති. අයං වුච්චතීති අයං තස්සා විමුත්තියා ආරම්මණභූතො නිරොධො කම්මනිරොධොති වුච්චති. ඉති ඉමස්මිං සුත්තෙ පුබ්බභාගවිපස්සනා කථිතා.
2-5. අනිච්චනිබ්බානසප්පායසුත්තාදිවණ්ණනා
147-150. දුතියෙ නිබ්බානසප්පායන්ති නිබ්බානස්ස සප්පායං උපකාරපටිපදං. තතියාදීසුපි එසෙව නයො. පටිපාටියා පන චතූසුපි එතෙසු සුත්තෙසු සහ විපස්සනාය චත්තාරො මග්ගා කථිතා.
6-7. අන්තෙවාසිකසුත්තාදිවණ්ණනා
151-152. ඡට්ඨෙ අනන්තෙවාසිකන්ති අන්තො වසනකකිලෙසවිරහිතං. අනාචරියකන්ති ආචරණකකිලෙසවිරහිතං. අන්තස්ස වසන්තීති අන්තො අස්ස වසන්ති. තෙ නං සමුදාචරන්තීති තෙ එතං අධිභවන්ති අජ්ඣොත්ථරන්ති සික්ඛාපෙන්ති වා. ‘‘එවං වෙජ්ජකම්මං කරොහි, එවං දූතකම්ම’’න්ති ඉති සික්ඛාපනසඞ්ඛාතෙන සමුදාචරණත්ථෙනස්ස තෙ ආචරියා නාම හොන්ති, තෙහි ආචරියෙහි සාචරියකොති වුච්චති. සෙසමෙත්ථ වුත්තනයෙනෙව වෙදිතබ්බං. සත්තමං හෙට්ඨා කථිතනයමෙව.
8. අත්ථිනුඛොපරියායසුත්තවණ්ණනා
153. අට්ඨමෙ යං පරියායං ආගම්මාති යං කාරණං ආගම්ම. අඤ්ඤත්‍රෙව සද්ධායාති විනා සද්ධාය සද්ධං අපනෙත්වා. එත්ථ ච සද්ධාති න පච්චක්ඛා සද්ධා. යො පන පරස්ස එවං කිර එවං කිරාති කථෙන්තස්ස සුත්වා උප්පන්නො සද්දහනාකාරො, තං සන්ධායෙතං වුත්තං. රුචිආදීසුපි රුචාපෙත්වා ඛමාපෙත්වා අත්ථෙතන්ති ගහණාකාරො රුචි නාම, එවං කිර භවිස්සතීති අනුස්සවනං අනුස්සවො, නිසීදිත්වා එකං කාරණං චින්තෙන්තස්ස කාරණං උපට්ඨාති, එවං උපට්ඨිතස්ස අත්ථෙතන්ති ගහණං ආකාරපරිවිතක්කො නාම, කාරණවිතක්කොති අත්ථො. කාරණං චින්තෙන්තස්ස පාපිකා ලද්ධි උප්පජ්ජති, තං අත්ථෙසාති ගහණාකාරො දිට්ඨිනිජ්ඣානක්ඛන්ති නාම. අඤ්ඤං බ්‍යාකරෙය්‍යාති ඉමානි පඤ්ච ඨානානි මුඤ්චිත්වා අරහත්තං බ්‍යාකරෙය්‍ය. ඉමස්මිං සුත්තෙ සෙඛාසෙඛානං පච්චවෙක්ඛණා කථිතා.
9-10. ඉන්ද්‍රියසම්පන්නසුත්තාදිවණ්ණනා
154-155. නවමෙ ඉන්ද්‍රියසම්පන්නොති පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො. තත්ථ යෙන ඡ ඉන්ද්‍රියානි සම්මසිත්වා අරහත්තං පත්තං, සො තෙහි නිබ්බිසෙවනෙහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතත්තා, චක්ඛාදීනි වා ඡ ඉන්ද්‍රියානි සම්මසන්තස්ස උප්පන්නෙහි සද්ධාදීහි ඉන්ද්‍රියෙහි සමන්නාගතත්තා පරිපුණ්ණින්ද්‍රියො නාම හොති, තං සන්ධාය භගවා චක්ඛුන්ද්‍රියෙ චෙතිආදිනා නයෙන දෙසනං විත්ථාරෙත්වා එත්තාවතා ඛො භික්ඛු ඉන්ද්‍රියසම්පන්නො හොතීති ආහ. දසමං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙවාති.
නවපුරාණවග්ගො පඤ්චදසමො.
තතියො පණ්ණාසකො.