1. පඨමවග්ගො

1. සුවීරසුත්තවණ්ණනා

247. සක්කසංයුත්තස්ස පඨමෙ අභියංසූති කදා අභියංසු? යදා බලවන්තො අහෙසුං, තදා. තත්‍රායං අනුපුබ්බිකථා – සක්කො කිර මගධරට්ඨෙ මචලගාමකෙ මඝො නාම මාණවො හුත්වා තෙත්තිංස පුරිසෙ ගහෙත්වා කල්‍යාණකම්මං කරොන්තො සත්ත වතපදානි පූරෙත්වා තත්ථ කාලඞ්කතො දෙවලොකෙ නිබ්බත්ති. තං බලවකම්මානුභාවෙන සපරිසං සෙසදෙවතා දසහි ඨානෙහි අධිගණ්හන්තං දිස්වා ‘‘ආගන්තුකදෙවපුත්තා ආගතා’’ති නෙවාසිකා ගන්ධපානං සජ්ජයිංසු. සක්කො සකපරිසාය සඤ්ඤං අදාසි – ‘‘මාරිසා මා ගන්ධපානං පිවිත්ථ, පිවනාකාරමත්තමෙව දස්සෙථා’’ති. තෙ තත්ථ අකංසු. නෙවාසිකදෙවතා සුවණ්ණසරකෙහි උපනීතං ගන්ධපානං යාවදත්ථං පිවිත්වා මත්තා තත්ථ තත්ථ සුවණ්ණපථවියං පතිත්වා සයිංසු. සක්කො ‘‘ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති තෙ පාදෙසු ගහෙත්වා සිනෙරුපාදෙ ඛිපාපෙසි. සක්කස්ස පුඤ්ඤතෙජෙන තදනුවත්තකාපි සබ්බෙ තත්ථෙව පතිංසු. තෙ සිනෙරුවෙමජ්ඣකාලෙ සඤ්ඤං ලභිත්වා, ‘‘තාතා න සුරං පිවිම්හ, න සුරං පිවිම්හා’’ති ආහංසු. තතො පට්ඨාය අසුරා නාම ජාතා. අථ නෙසං කම්මපච්චයඋතුසමුට්ඨානං සිනෙරුස්ස හෙට්ඨිමතලෙ දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං නිබ්බත්ති. සක්කො තෙසං නිවත්තෙත්වා අනාගමනත්ථාය ආරක්ඛං ඨපෙසි, යං සන්ධාය වුත්තං –

‘‘අන්තරා ද්වින්නං අයුජ්ඣපුරානං,

පඤ්චවිධා ඨපිතා අභිරක්ඛා;

උදකං කරොටි-පයස්ස ච හාරී,

මදනයුතා චතුරො ච මහත්ථා’’ති.

ද්වෙ නගරානි හි යුද්ධෙන ගහෙතුං අසක්කුණෙය්‍යතාය අයුජ්ඣපුරානි නාම ජාතානි දෙවනගරඤ්ච අසුරනගරඤ්ච. යදා හි අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ දෙවෙහි පලායිත්වා දෙවනගරං පවිසිත්වා ද්වාරෙ පිදහිතෙ අසුරානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. යදා දෙවා බලවන්තො හොන්ති, අථාසුරෙහි පලායිත්වා අසුරනගරස්ස ද්වාරෙ පිදහිතෙ සක්කානං සතසහස්සම්පි කිඤ්චි කාතුං න සක්කොති. ඉති ඉමානි ද්වෙ නගරානි අයුජ්ඣපුරානි නාම. නෙසං අන්තරා එතෙසු උදකාදීසු පඤ්චසු ඨානෙසු සක්කෙන ආරක්ඛා ඨපිතා. තත්ථ උදකසද්දෙන නාගා ගහිතා. තෙ හි උදකෙ බලවන්තො හොන්ති. තස්මා සිනෙරුස්ස පඨමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. කරොටිසද්දෙන සුපණ්ණා ගහිතා. තෙසං කිර කරොටි නාම පානභොජනං, තෙන තං නාමං ලභිංසු. දුතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. පයස්සහාරීසද්දෙන කුම්භණ්ඩා ගහිතා. දානවරක්ඛසා කිර තෙ. තතියාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. මදනයුතසද්දෙන යක්ඛා ගහිතා. විසමචාරිනො කිරතෙ යුජ්ඣසොණ්ඩා. චතුත්ථාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. චතුරො ච මහන්තාති චත්තාරො මහාරාජානො වුත්තා. පඤ්චමාලින්දෙ තෙසං ආරක්ඛා. තස්මා යදි අසුරා කුපිතාවිලචිත්තා දෙවපුරං උපයන්ති යුද්ධෙසූ, යං ගිරිනො පඨමං පරිභණ්ඩං, තං උරගා පටිබාහන්ති එවං සෙසෙසු සෙසා.

තෙ පන අසුරා ආයුවණ්ණරසඉස්සරියසම්පත්තීහි තාවතිංසසදිසාව. තස්මා අන්තරා අත්තානං අජානිත්වා පාටලියා පුප්ඵිතාය, ‘‘න ඉදං දෙවනගරං, තත්ථ පාරිච්ඡත්තකො පුප්ඵති, ඉධ පන චිත්තපාටලී, ජරසක්කෙනාම්හාකං සුරං පායෙත්වා වඤ්චිතා, දෙවනගරඤ්ච නො ගහිතං, ගච්ඡාම තෙන සද්ධිං යුජ්ඣිස්සාමා’’ති හත්ථිඅස්සරථෙ ආරුය්හ සුවණ්ණරජතමණිඵලකානි ගහෙත්වා, යුද්ධසජ්ජා හුත්වා, අසුරභෙරියො වාදෙන්තා මහාසමුද්දෙ උදකං ද්විධා භෙත්වා උට්ඨහන්ති. තෙ දෙවෙ වුට්ඨෙ වම්මිකමක්ඛිකා වම්මිකං විය සිනෙරුං අභිරුහිතු ආරභන්ති. අථ නෙසං පඨමං නාගෙහි සද්ධිං යුද්ධං හොති. තස්මිං ඛො පන යුද්ධෙ න කස්සචි ඡවි වා චම්මං වා ඡිජ්ජති, න ලොහිතං උප්පජ්ජති, කෙවලං කුමාරකානං දාරුමෙණ්ඩකයුද්ධං විය අඤ්ඤමඤ්ඤං සන්තාසනමත්තමෙව හොති. කොටිසතාපි කොටිසහස්සාපි නාගා තෙහි සද්ධිං යුජ්ඣිත්වා තෙ අසුරපුරංයෙව පවෙසෙත්වා නිවත්තන්ති.

යදා පන අසුරා බලවන්තො හොන්ති, අථ නාගා ඔසක්කිත්වා දුතියෙ ආලින්දෙ සුපණ්ණෙහි සද්ධිං එකතොව හුත්වා යුජ්ඣන්ති. එස නයො සුපණ්ණාදීසූපි. යදා පන තානි පඤ්චපි ඨානානි අසුරා මද්දන්ති, තදා එකතො සම්පිණ්ඩිතානිපි පඤ්ච බලානි ඔසක්කන්ති. අථ චත්තාරො මහාරාජානො ගන්ත්වා සක්කස්ස තං පවත්තිං ආරොචෙන්ති. සක්කො තෙසං වචනං සුත්වා දියඩ්ඪයොජනසතිකං වෙජයන්තරථං ආරුය්හ සයං වා නික්ඛමති, එකං වා පුත්තං පෙසෙති. ඉමස්මිං පන කාලෙ පුත්තං පෙසෙතුකාමො, තාත සුවීරාතිආදිමාහ.

එවං භද්දන්තවාති ඛොති එවං හොතු භද්දං තව ඉති ඛො. පමාදං ආපාදෙසීති පමාදං අකාසි. අච්ඡරාසඞ්ඝපරිවුතො සට්ඨියොජනං විත්ථාරෙන සුවණ්ණමහාවීථිං ඔතරිත්වා නක්ඛත්තං කීළන්තො නන්දනවනාදීසු විචරතීති අත්ථො.

අනුට්ඨහන්ති අනුට්ඨහන්තො. අවායාමන්ති අවායමන්තො. අලස්වස්සාති අලසො අස්ස. න ච කිච්චානි කාරයෙති කිඤ්චි කිච්චං නාම න කරෙය්‍ය. සබ්බකාමසමිද්ධස්සාති සබ්බකාමෙහි සමිද්ධො අස්ස. තං මෙ, සක්ක, වරං දිසාති, සක්ක දෙවසෙට්ඨ, තං මෙ වරං උත්තමං ඨානං ඔකාසං දිසං ආචික්ඛ කථෙහීති වදති. නිබ්බානස්ස හි සො මග්ගොති කම්මං අකත්වා ජීවිතට්ඨානං නාම නිබ්බානස්ස මග්ගො. පඨමං.

2. සුසීමසුත්තවණ්ණනා

248. දුතියෙ සුසීමන්ති අත්තනො පුත්තසහස්සස්ස අන්තරෙ එවංනාමකං එකං පුත්තමෙව. දුතියං.

3. ධජග්ගසුත්තවණ්ණනා

249. තතියෙ සමුපබ්‍යූළ්හොති සම්පිණ්ඩිතො රාසිභූතො. ධජග්ගංඋල්ලොකෙය්‍යථාති සක්කස්ස කිර දියඩ්ඪයොජනසතායාමො රථො. තස්ස හි පච්ඡිමන්තො පණ්ණාසයොජනො, මජ්ඣෙ රථපඤ්ජරො පණ්ණාසයොජනො, රථසන්ධිතො යාව රථසීසා පණ්ණාසයොජනානි. තදෙව පමාණං දිගුණං කත්වා තියොජනසතායාමොතිපි වදන්තියෙව. තස්මිං යොජනිකපල්ලඞ්කො අත්ථතො, තියොජනිකං සෙතච්ඡත්තං මත්ථකෙ ඨපිතං, එකස්මිංයෙව යුගෙ සහස්සආජඤ්ඤා යුත්තා, සෙසාලඞ්කාරස්ස පමාණං නත්ථි. ධජො පනස්ස අඩ්ඪතියානි යොජනසතානි උග්ගතො, යස්ස වාතාහතස්ස පඤ්චඞ්ගිකතූරියස්සෙව සද්දො නිච්ඡරති, තං උල්ලොකෙය්‍යාථාති වදති. කස්මා? තං පස්සන්තානඤ්හි රාජා නො ආගන්ත්වා පරිසපරියන්තෙ නිඛාතථම්භො විය ඨිතො, කස්ස මයං භායාමාති භයං න හොති. පජාපතිස්සාති සො කිර සක්කෙන සමානවණ්ණො සමානායුකො දුතියං ආසනං ලභති. තථා වරුණො ඊසානො ච. වරුණො පන තතියං ආසනං ලභති, ඊසානො චතුත්ථං. පලායීති අසුරෙහි පරාජිතො තස්මිං රථෙ ඨිතො අප්පමත්තකම්පි රජධජං දිස්වා පලායනධම්මො.

ඉතිපි සො භගවාතිආදීනි විසුද්ධිමග්ගෙ විත්ථාරිතානෙව. ඉදමවොචාති ඉදං ධජග්ගපරිත්තං නාම භගවා අවොච, යස්ස ආණාඛෙත්තෙ කොටිසතසහස්සචක්කවාළෙ ආනුභාවො වත්තති. ඉදං ආවජ්ජෙත්වා හි යක්ඛභයචොරභයාදීහි දුක්ඛෙහි මුත්තානං අන්තො නත්ථි. තිට්ඨතු අඤ්ඤදුක්ඛවූපසමො, ඉදං ආවජ්ජමානො හි පසන්නචිත්තො ආකාසෙපි පතිට්ඨං ලභති.

තත්‍රිදං වත්ථු – දීඝවාපිචෙතියම්හි කිර සුධාකම්මෙ කයිරමානෙ එකො දහරො මුද්ධවෙදිකාපාදතො පතිත්වා චෙතියකුච්ඡියා භස්සති. හෙට්ඨා ඨිතො භික්ඛුසඞ්ඝො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං, ආවුසො, ආවජ්ජාහී’’ති ආහ. සො මරණභයෙන තජ්ජිතො ‘‘ධජග්ගපරිත්තං මං රක්ඛතූ’’ති ආහ. තාවදෙවස්ස චෙතියකුච්ඡිතො ද්වෙ ඉට්ඨකා නික්ඛමිත්වා සොපානං හුත්වා අට්ඨංසු, උපරිට්ඨිතො වල්ලිනිස්සෙණිං ඔතාරෙසුං. තස්මිං නිස්සෙණියං ඨිතෙ ඉට්ඨකා යථාට්ඨානෙයෙව අට්ඨංසු. තතියං.

4. වෙපචිත්තිසුත්තවණ්ණනා

250. චතුත්ථෙ වෙපචිත්තීති සො කිර අසුරානං සබ්බජෙට්ඨකො. යෙනාති නිපාතමත්තං නන්ති ච. කණ්ඨපඤ්චමෙහීති ද්වීසු හත්ථෙසු පාදෙසු කණ්ඨෙ චාති එවං පඤ්චහි බන්ධනෙහි. තානි පන නළිනසුත්තං විය මක්කටකසුත්තං විය ච චක්ඛුස්සාපාථං ආගච්ඡන්ති, ඉරියාපථං රුජ්ඣන්ති. තෙහි පන චිත්තෙනෙව බජ්ඣති, චිත්තෙනෙව මුච්චති. අක්කොසතීති චොරොසි බාලොසි මූළ්හොසි ථෙනොසි ඔට්ඨොසි ගොණොසි ගද්‍රභොසි නෙරයිකොසි තිරච්ඡානගතොසි, නත්ථි තුය්හං සුගති, දුග්ගතියෙව තුය්හං පාටිකඞ්ඛාති ඉමෙහි දසහි අක්කොසවත්ථූහි අක්කොසති. පරිභාසතීති, ජරසක්ක, න ත්වං සබ්බකාලං ජිනිස්සසි, යදා අසුරානං ජයො භවිස්සති, තදා තම්පි එවං බන්ධිත්වා අසුරභවනස්ස ද්වාරෙ නිපජ්ජාපෙත්වා පොථාපෙස්සාමීති ආදීනි වත්වා තජ්ජෙති. සක්කො විජිතවිජයො න තං මනසි කරොති, මහාපටිග්ගහණං පනස්ස මත්ථකෙ විධුනන්තො සුධම්මදෙවසභං පවිසති චෙව නික්ඛමති ච. අජ්ඣභාසීති ‘‘කිං නු ඛො එස සක්කො ඉමානි ඵරුසවචනානි භයෙන තිතික්ඛති, උදාහු අධිවාසනඛන්තියා සමන්නාගතත්තා’’ති? වීමංසන්තො අභාසි.

දුබ්බල්‍යා නොති දුබ්බලභාවෙන නු. පටිසංයුජෙති පටිසංයුජෙය්‍ය පටිප්ඵරෙය්‍ය. පභිජ්ජෙය්‍යුන්ති විරජ්ජෙය්‍යුං. පකුජ්ඣෙය්‍යුන්තිපි පාඨො. පරන්ති පච්චත්ථිකං. යො සතො උපසම්මතීති යො සතිමා හුත්වා උපසම්මති, තස්ස උපසමංයෙවාහං බාලස්ස පටිසෙධනං මඤ්ඤෙති අත්ථො. යදා නං මඤ්ඤතීති යස්මා තං මඤ්ඤති. අජ්ඣාරුහතීති අජ්ඣොත්ථරති. ගොව භිය්‍යො පලායිනන්ති යථා ගොයුද්ධෙ තාවදෙව ද්වෙ ගාවො යුජ්ඣන්තෙ ගොගණො ඔලොකෙන්තො තිට්ඨති, යදා පන එකො පලායති, අථ නං පලායන්තං සබ්බො ගොගණො භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරති. එවං දුම්මෙධො ඛමන්තං භිය්‍යො අජ්ඣොත්ථරතීති අත්ථො.

සදත්ථපරමාති සකත්ථපරමා. ඛන්ත්‍යා භිය්‍යො න විජ්ජතීති තෙසු සකඅත්ථපරමෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අඤ්ඤො අත්ථො න විජ්ජති. තමාහු පරමං ඛන්තින්ති යො බලවා තිතික්ඛති, තස්ස තං ඛන්තිං පරමං ආහු. බාලබලං නාම අඤ්ඤාණබලං. තං යස්ස බලං, අබලමෙව තං බලන්ති ආහු කථෙන්තීති දීපෙති. ධම්මගුත්තස්සාති ධම්මෙන රක්ඛිතස්ස, ධම්මං වා රක්ඛන්තස්ස. පටිවත්තාති පටිප්ඵරිත්වා වත්තා, පටිප්ඵරිත්වා වා බාලබලන්ති වදෙය්‍යාපි, ධම්මට්ඨං පන චාලෙතුං සමත්ථො නාම නත්ථි. තස්සෙව තෙන පාපියොති තෙන කොධෙන තස්සෙව පුග්ගලස්ස පාපං. කතරස්ස? යො කුද්ධං පටිකුජ්ඣති. තිකිච්ඡන්තානන්ති එකවචනෙ බහුවචනං, තිකිච්ඡන්තන්ති අත්ථො. ජනා මඤ්ඤන්තීති එවරූපං අත්තනො ච පරස්ස චාති උභින්නං අත්ථං තිකිච්ඡන්තං නිප්ඵාදෙන්තං පුග්ගලං ‘‘අන්ධබාලො අය’’න්ති අන්ධබාලපුථුජ්ජනාව එවං මඤ්ඤන්ති. ධම්මස්ස අකොවිදාති චතුසච්චධම්මෙ අඡෙකා. ඉධාති ඉමස්මිං සාසනෙ. ඛොති නිපාතමත්තං. චතුත්ථං.

5. සුභාසිතජයසුත්තවණ්ණනා

251. පඤ්චමෙ අසුරින්දං එතදවොචාති ඡෙකතාය එතං අවොච. එවං කිරස්ස අහොසි ‘‘පරස්ස නාම ගාහං මොචෙත්වා පඨමං වත්තුං ගරු. පරස්ස වචනං අනුගන්ත්වා පන පච්ඡා සුඛං වත්තු’’න්ති. පුබ්බදෙවාති දෙවලොකෙ චිරනිවාසිනො පුබ්බසාමිකා, තුම්හාකං තාව පවෙණිආගතං භණථාති. අදණ්ඩාවචරාති දණ්ඩාවචරණරහිතා, දණ්ඩං වා සත්ථං වා ගහෙතබ්බන්ති එවමෙත්ථ නත්ථීති අත්ථො. පඤ්චමං.

6. කුලාවකසුත්තවණ්ණනා

252. ඡට්ඨෙ අජ්ඣභාසීති තස්ස කිර සිම්බලිවනාභිමුඛස්ස ජාතස්ස රථසද්දො ච ආජානීයසද්දො ධජසද්දො ච සමන්තා අසනිපාතසද්දො විය අහොසි. තං සුත්වා සිම්බලිවනෙ බලවසුපණ්ණා පලායිංසු, ජරාජිණ්ණා චෙව රොගදුබ්බලා ච අසඤ්ජාතපක්ඛපොතකා ච පලායිතුං අසක්කොන්තා, මරණභයෙන තජ්ජිතා එකප්පහාරෙනෙව මහාවිරවං විරවිංසු. සක්කො තං සුත්වා ‘‘කස්ස සද්දො, තාතා’’ති? මාතලිං පුච්ඡි. රථසද්දං, තෙ දෙව, සුත්වා සුපණ්ණා පලායිතුං අසක්කොන්තා විරවන්තීති. තං සුත්වා කරුණාසමාවජ්ජිතහදයො අභාසි. ඊසාමුඛෙනාති රථස්ස ඊසාමුඛෙන. යථා කුලාවකෙ ඊසාමුඛං න සඤ්චුණ්ණෙති, එවං ඉමිනා ඊසාමුඛෙන තෙ පරිවජ්ජය. සො හි රථො පුඤ්ඤපච්චයනිබ්බත්තො චක්කවාළපබ්බතෙපි සිනෙරුම්හිපි සම්මුඛීභූතෙ විනිවිජ්ඣිත්වාව ගච්ඡති න සජ්ජති, ආකාසගතසදිසෙනෙව ගච්ඡති. සචෙ තෙන සිම්බලිවනෙන ගතො භවෙය්‍ය, යථා මහාසකටෙ කදලිවනමජ්ඣෙන වා එරණ්ඩවනමජ්ඣෙන වා ගච්ඡන්තෙ සබ්බවනං විභග්ගං නිම්මථිතං හොති, එවං තම්පි සිම්බලිවනං භවෙය්‍ය. ඡට්ඨං.

7. නදුබ්භියසුත්තවණ්ණනා

253. සත්තමෙ උපසඞ්කමීති ‘‘අයං සක්කො ‘යොපි මෙ අස්ස සුපච්චත්ථිකො, තස්ස පාහං න දුබ්භෙය්‍ය’න්ති චින්තෙති, මයා තස්ස පච්චත්ථිකතරො නාම නත්ථි, වීමංසිස්සාමි තාව නං, කිං නු ඛො මං පස්සිත්වා දුබ්භති, න දුබ්භතී’’ති චින්තෙත්වා උපසඞ්කමි. තිට්ඨ වෙපචිත්ති ගහිතොසීති වෙපචිත්ති, එත්ථෙව තිට්ඨ, ගහිතො ත්වං මයාති වදති. සහ වචනෙනෙවස්ස සො කණ්ඨපඤ්චමෙහි බන්ධනෙහි බද්ධොව අහොසි. සපස්සු ච මෙති මයි අදුබ්භත්ථාය සපථං කරොහීති වදති. යං මුසාභණතො පාපන්ති ඉමස්මිං කප්පෙ පඨමකප්පිකෙසු චෙතියරඤ්ඤො පාපං සන්ධායාහ. අරියූපවාදිනොති කොකලිකස්ස විය පාපං. මිත්තද්දුනො ච යං පාපන්ති මහාකපිජාතකෙ මහාසත්තෙ දුට්ඨචිත්තස්ස පාපං. අකතඤ්ඤුනොති දෙවදත්තසදිසස්ස අකතඤ්ඤුනො පාපං. ඉමානි කිර ඉමස්මිං කප්පෙ චත්තාරි මහාපාපානි. සත්තමං.

8. වෙරොචනඅසුරින්දසුත්තවණ්ණනා

254. අට්ඨමෙ අට්ඨංසූති ද්වාරපාලරූපකානි විය ඨිතා. නිප්ඵදාති නිප්ඵත්ති, යාව අත්ථො නිප්ඵජ්ජති, තාව වායමෙථෙවාති වදති. දුතියගාථා සක්කස්ස. තත්ථ ඛන්ත්‍යා භිය්‍යොති නිප්ඵන්නසොභනෙසු අත්ථෙසු ඛන්තිතො උත්තරිතරො අත්ථො නාම නත්ථි. අත්ථජාතාති කිච්චජාතා. සොණසිඞ්ගාලාදයොපි හි උපාදාය අකිච්චජාතො සත්තො නාම නත්ථි. ඉතො එත්තො ගමනමත්තම්පි කිච්චමෙව හොති. සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණිනන්ති පාරිවාසිකඔදනාදීනි හි අසම්භොගාරහානි හොන්ති, තානි පුන උණ්හාපෙත්වා භජ්ජිත්වා සප්පිමධුඵාණිතාදීහි සංයොජිතානි සම්භොගාරහානි හොන්ති. තෙනාහ ‘‘සංයොගපරමා ත්වෙව, සම්භොගා සබ්බපාණින’’න්ති. නිප්ඵන්නසොභනො අත්ථොති ඉමෙ අත්ථා නාම නිප්ඵන්නාව සොභන්ති. පුන චතුත්ථගාථා සක්කස්ස. තත්ථාපි වුත්තනයෙනෙව අත්ථො වෙදිතබ්බො. අට්ඨමං.

9. අරඤ්ඤායතනඉසිසුත්තවණ්ණනා

255. නවමෙ පණ්ණකුටීසු සම්මන්තීති හිමවන්තපදෙසෙ රමණීයෙ අරඤ්ඤායතනෙ රත්තිට්ඨානදිවාට්ඨානචඞ්කමනාදීහි සම්පන්නාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සක්කො ච දෙවානමින්දො වෙපචිත්ති චාති ඉමෙ ද්වෙ ජනා ජාමාතිකසසුරා කාලෙන කලහං කරොන්ති, කාලෙන එකතො චරන්ති, ඉමස්මිං පන කාලෙ එකතො චරන්ති. පටලියොති ගණඞ්ගණූපාහනා. ඛග්ගං ඔලග්ගෙත්වාති ඛග්ගං අංසෙ ඔලග්ගෙත්වා. ඡත්තෙනාති දිබ්බසෙතච්ඡත්තෙන මත්ථකෙ ධාරයමානෙන. අපබ්‍යාමතො කරිත්වාති බ්‍යාමතො අකත්වා. චිරදික්ඛිතානන්ති චිරසමාදිණ්ණවතානං. ඉතො පටික්කම්මාති ‘‘ඉතො පක්කම පරිවජ්ජය, මා උපරිවාතෙ තිට්ඨා’’ති වදන්ති. න හෙත්ථ දෙවාති එතස්මිං සීලවන්තානං ගන්ධෙ දෙවා න පටික්කූලසඤ්ඤිනො, ඉට්ඨකන්තමනාපසඤ්ඤිනොයෙවාති දීපෙති. නවමං.

10. සමුද්දකසුත්තවණ්ණනා

256. දසමෙ සමුද්දතීරෙ පණ්ණකුටීසූති චක්කවාළමහාසමුද්දපිට්ඨියං රජතපට්ටවණ්ණෙ වාලුකපුළිනෙ වුත්තප්පකාරාසු පණ්ණසාලාසු වසන්ති. සියාපි නොති සියාපි අම්හාකං. අභයදක්ඛිණං යාචෙය්‍යාමාති අභයදානං යාචෙය්‍යාම. යෙභුය්‍යෙන කිර දෙවාසුරසඞ්ගාමො මහාසමුද්දපිට්ඨෙ හොති. අසුරානං න සබ්බකාලං ජයො හොති, බහුවාරෙ පරාජයොව හොති. තෙ දෙවෙහි පරාජිතා පලායන්තා ඉසීනං අස්සමපදෙන ගච්ඡන්තා ‘‘සක්කො ඉමෙහි සද්ධිං මන්තෙත්වා අම්හෙ නාසෙති, ගණ්හථ පුත්තහතාය පුත්තෙ’’ති කුපිතා අස්සමපදෙ පානීයඝටචඞ්කමනසාලාදීනි විද්ධංසෙන්ති. ඉසයො අරඤ්ඤතො ඵලාඵලං ආදාය ආගතා නං දිස්වා පුන දුක්ඛෙන පටිපාකතිකං කරොන්ති. තෙපි පුනප්පුනං තථෙව විනාසෙන්ති. තස්මා ‘‘ඉදානි තෙසං සඞ්ගාමො පච්චුපට්ඨිතො’’ති සුත්වා එවං චින්තයිංසු.

කාමංකරොති ඉච්ඡිතකරො. භයස්ස අභයස්ස වාති භයං වා අභයං වා. ඉදං වුත්තං හොති – සචෙ ත්වං අභයං දාතුකාමො, අභයං දාතුං පහොසි. සචෙ භයං දාතුකාමො. භයං දාතුං පහොසි. අම්හාකං පන අභයදානං දෙහීති. දුට්ඨානන්ති විරුද්ධානං. පවුත්තන්ති ඛෙත්තෙ පතිට්ඨාපිතං.

තික්ඛත්තුං උබ්බිජ්ජීති සායමාසභත්තං භුඤ්ජිත්වා සයනං අභිරුය්හ නිපන්නො නිද්දාය ඔක්කන්තමත්තාය සමන්තා ඨත්වා සත්තිසතෙන පහටො විය විරවන්තො උට්ඨහති, දසයොජනසහස්සං අසුරභවනං ‘‘කිමිද’’න්ති සඞ්ඛොභං ආපජ්ජති. අථ නං ආගන්ත්වා ‘‘කිමිද’’න්ති පුච්ඡන්ති. සො ‘‘න කිඤ්චී’’ති වදති. දුතියයාමාදීසුපි එසෙව නයො. ඉති අසුරානං ‘‘මා භායි, මහාරාජා’’ති තං අස්සාසෙන්තානංයෙව අරුණං උග්ගච්ඡති. එවමස්ස තතො පට්ඨාය ගෙලඤ්ඤජාතං චිත්තං වෙපති. තෙනෙව චස්ස ‘‘වෙපචිත්තී’’ති අපරං නාමං උදපාදීති. දසමං.

පඨමො වග්ගො.