3. සප්පුරිසධම්මසුත්තවණ්ණනා

105. එවං මෙ සුතන්ති සප්පුරිසධම්මසුත්තං. තත්ථ සප්පුරිසධම්මන්ති සප්පුරිසානං ධම්මං. අසප්පුරිසධම්මන්ති පාපපුරිසානං ධම්මං. එවං මාතිකං ඨපෙත්වාපි පුන යථා නාම මග්ගකුසලො පුරිසො වාමං මුඤ්චිත්වා දක්ඛිණං ගණ්හාති. පඨමං මුඤ්චිතබ්බං කථෙති, එවං පහාතබ්බං ධම්මං පඨමං දෙසෙන්තො කතමො ච, භික්ඛවෙ, අසප්පුරිසධම්මොතිආදිමාහ. තත්ථ උච්චාකුලාති ඛත්තියකුලා වා බ්‍රාහ්මණකුලා වා. එතදෙව හි කුලද්වයං ‘‘උච්චාකුල’’න්ති වුච්චති. සො තත්ථ පුජ්ජොති සො භික්ඛු තෙසු භික්ඛූසු පූජාරහො. අන්තරං කරිත්වාති අබ්භන්තරං කත්වා.

මහාකුලාති ඛත්තියකුලා වා බ්‍රාහ්මණකුලා වා වෙස්සකුලා වා. ඉදමෙව හි කුලත්තයං ‘‘මහාකුල’’න්ති වුච්චති. මහාභොගකුලාති මහන්තෙහි භොගෙහි සමන්නාගතා කුලා. උළාරභොගකුලාති උළාරෙහි පණීතෙහි භොගෙහි සම්පන්නකුලා. ඉමස්මිං පදද්වයෙ චත්තාරිපි කුලානි ලබ්භන්ති. යත්ථ කත්ථචි කුලෙ ජාතො හි පුඤ්ඤබලෙහි මහාභොගොපි උළාරභොගොපි හොතියෙව.

106. යසස්සීති පරිවාරසම්පන්නො. අප්පඤ්ඤාතාති රත්තිං ඛිත්තසරා විය සඞ්ඝමජ්ඣාදීසු න පඤ්ඤායන්ති. අප්පෙසක්ඛාති අප්පපරිවාරා.

107. ආරඤ්ඤිකොති සමාදින්නආරඤ්ඤිකධුතඞ්ගො. සෙසධුතඞ්ගෙසුපි එසෙව නයො. ඉමස්මිඤ්ච සුත්තෙ පාළියං නවෙව ධුතඞ්ගානි ආගතානි, විත්ථාරෙන පනෙතානි තෙරස හොන්ති. තෙසු යං වත්තබ්බං, තං සබ්බං සබ්බාකාරෙන විසුද්ධිමග්ගෙ ධුතඞ්ගනිද්දෙසෙ වුත්තමෙව.

108. අතම්මයතාති තම්මයතා වුච්චති තණ්හා, නිත්තණ්හාති අත්ථො. අතම්මයතඤ්ඤෙව අන්තරං කරිත්වාති නිත්තණ්හතංයෙව කාරණං කත්වා අබ්භන්තරං වා කත්වා, චිත්තෙ උප්පාදෙත්වාති අත්ථො.

නිරොධවාරෙ යස්මා අනාගාමිඛීණාසවාව තං සමාපත්තිං සමාපජ්ජන්ති, පුථුජ්ජනස්ස සා නත්ථි, තස්මා අසප්පුරිසවාරො පරිහීනො. න කඤ්චි මඤ්ඤතීති කඤ්චි පුග්ගලං තීහි මඤ්ඤනාහි න මඤ්ඤති. න කුහිඤ්චි මඤ්ඤතීති කිස්මිඤ්චි ඔකාසෙ න මඤ්ඤති. න කෙනචි මඤ්ඤතීති කෙනචි වත්ථුනාපි තං පුග්ගලං න මඤ්ඤති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.

පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය

සප්පුරිසධම්මසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.