4. සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තවණ්ණනා
109. එවං මෙ සුතන්ති සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තං. තත්ථ තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤං කායසමාචාරන්ති අඤ්ඤං සෙවිතබ්බං කායසමාචාරං, අඤ්ඤං අසෙවිතබ්බං වදාමි, සෙවිතබ්බමෙව කෙනචි පරියායෙන අසෙවිතබ්බන්ති, අසෙවිතබ්බං වා සෙවිතබ්බන්ති ච න වදාමීති අත්ථො. වචීසමාචාරාදීසු එසෙව නයො. ඉති භගවා සත්තහි පදෙහි මාතිකං ඨපෙත්වා විත්ථාරතො අවිභජිත්වාව දෙසනං නිට්ඨාපෙසි. කස්මා? සාරිපුත්තත්ථෙරස්ස ඔකාසකරණත්ථං.
113. මනොසමාචාරෙ මිච්ඡාදිට්ඨිසම්මාදිට්ඨියො දිට්ඨිපටිලාභවසෙන විසුං අඞ්ගං හුත්වා ඨිතාති න ගහිතා.
114. චිත්තුප්පාදෙ අකම්මපථප්පත්තා අභිජ්ඣාදයො වෙදිතබ්බා.
115. සඤ්ඤාපටිලාභවාරෙ අභිජ්ඣාසහගතාය සඤ්ඤායාතිආදීනි කාමසඤ්ඤාදීනං දස්සනත්ථං වුත්තානි.
117. සබ්‍යාබජ්ඣන්ති සදුක්ඛං. අපරිනිට්ඨිතභාවායාති භවානං අපරිනිට්ඨිතභාවාය. එත්ථ ච සබ්‍යාබජ්ඣත්තභාවා නාම චත්තාරො හොන්ති. පුථුජ්ජනොපි හි යො තෙනත්තභාවෙන භවං පරිනිට්ඨාපෙතුං න සක්කොති, තස්ස පටිසන්ධිතො පට්ඨාය අකුසලා ධම්මා වඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා ච පරිහායන්ති, සදුක්ඛමෙව අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති නාම. තථා සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො. පුථුජ්ජනාදයො තාව හොන්තු, අනාගාමී කථං සබ්‍යාබජ්ඣං අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති, කථඤ්චස්ස අකුසලා ධම්මා අභිවඩ්ඪන්ති, කුසලා ධම්මා පරිහායන්තීති. අනාගාමීපි හි සුද්ධාවාසෙ නිබ්බත්තො උය්‍යානවිමානකප්පරුක්ඛෙ ඔලොකෙත්වා ‘‘අහො සුඛං අහො සුඛ’’න්ති උදානං උදානෙති, අනාගාමිනො භවලොභො භවතණ්හා අප්පහීනාව හොන්ති, තස්ස අප්පහීනතණ්හතාය අකුසලා වඩ්ඪන්ති නාම, කුසලා පරිහායන්ති නාම, සදුක්ඛමෙව අත්තභාවං අභිනිබ්බත්තෙති, අපරිනිට්ඨිතභවොයෙව හොතීති වෙදිතබ්බො.
අබ්‍යාබජ්ඣන්ති අදුක්ඛං. අයම්පි චතුන්නං ජනානං වසෙන වෙදිතබ්බො. යො හි පුථුජ්ජනොපි තෙනත්තභාවෙන භවං පරිනිට්ඨාපෙතුං සක්කොති, පුන පටිසන්ධිං න ගණ්හාති, තස්ස පටිසන්ධිග්ගහණතො පට්ඨාය අකුසලා පරිහායන්ති, කුසලායෙව වඩ්ඪන්ති, අදුක්ඛමෙව අත්තභාවං නිබ්බත්තෙති, පරිනිට්ඨිතභවොයෙව නාම හොති. තථා සොතාපන්නසකදාගාමිඅනාගාමිනො. සොතාපන්නාදයො තාව හොන්තු, පුථුජ්ජනො කථං අබ්‍යාබජ්ඣඅත්තභාවං නිබ්බත්තෙති, කථඤ්චස්ස අකුසලපරිහානිආදීනි හොන්තීති. පුථුජ්ජනොපි පච්ඡිමභවිකො තෙනත්තභාවෙන භවං පරිනිට්ඨාපෙතුං සමත්ථො හොති. තස්ස අඞ්ගුලිමාලස්ස විය එකෙනූනපාණසහස්සං ඝාතෙන්තස්සාපි අත්තභාවො අබ්‍යාබජ්ඣොයෙව නාම, භවං පරිනිට්ඨාපෙතියෙව නාම. අකුසලමෙව හායති, විපස්සනමෙව ගබ්භං ගණ්හාපෙති නාම.
119. චක්ඛුවිඤ්ඤෙය්‍යන්තිආදීසු යස්මා එකච්චස්ස තස්මිංයෙව රූපෙ රාගාදයො උප්පජ්ජන්ති, අභිනන්දති අස්සාදෙති, අභිනන්දන්තො අස්සාදෙන්තො අනයබ්‍යසනං පාපුණාති, එකච්චස්ස නුප්පජ්ජන්ති, නිබ්බින්දති විරජ්ජති, නිබ්බින්දන්තො විරජ්ජන්තො නිබ්බුතිං පාපුණාති, තස්මා ‘‘තඤ්ච අඤ්ඤමඤ්ඤ’’න්ති න වුත්තං. එස නයො සබ්බත්ථ.
එවං විත්ථාරෙන අත්ථං ආජානෙය්‍යුන්ති එත්ථ කෙ භගවතො ඉමස්ස භාසිතස්ස අත්ථං ආජානන්ති, කෙ න ආජානන්තීති? යෙ තාව ඉමස්ස සුත්තස්ස පාළිඤ්ච අට්ඨකථඤ්ච උග්ගණ්හිත්වා තක්කරා න හොන්ති, යථාවුත්තං අනුලොමපටිපදං න පටිපජ්ජන්ති, තෙ න ආජානන්ති නාම. යෙ පන තක්කරා හොන්ති, යථාවුත්තං අනුලොමපටිපදං පටිපජ්ජන්ති, තෙ ආජානන්ති නාම. එවං සන්තෙපි සපටිසන්ධිකානං තාව දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොතු, අප්පටිසන්ධිකානං කථං හොතීති. අප්පටිසන්ධිකා අනුපාදානා විය ජාතවෙදා පරිනිබ්බායන්ති, කප්පසතසහස්සානම්පි අච්චයෙන තෙසං පුන දුක්ඛං නාම නත්ථි. ඉති එකංසෙන තෙසංයෙව දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය හොති. සෙසං සබ්බත්ථ උත්තානමෙවාති.
පපඤ්චසූදනියා මජ්ඣිමනිකායට්ඨකථාය
සෙවිතබ්බාසෙවිතබ්බසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.