6. ගොපාලවිමානවණ්ණනා

දිස්වාන දෙවං පටිපුච්ඡි භික්ඛූති ගොපාලවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ. තෙන සමයෙන රාජගහවාසී අඤ්ඤතරො ගොපාලකො පාතරාසත්ථාය පිලොතිකාය පුටබද්ධං කුම්මාසං ගහෙත්වා නගරතො නික්ඛමිත්වා ගාවීනං චරණට්ඨානභූතං ගොචරභූමිං සම්පාපුණි. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො ‘‘අයං ඉදානෙව කාලං කරිස්සති, මය්හඤ්ච කුම්මාසං දත්වා තාවතිංසෙසු උප්පජ්ජිස්සතී’’ති ච ඤත්වා තස්ස සමීපං අගමාසි. සො වෙලං ඔලොකෙත්වා ථෙරස්ස කුම්මාසං දාතුකාමො අහොසි. තෙන ච සමයෙන ගාවියො මාසක්ඛෙත්තං පවිසන්ති. අථ සො ගොපාලො චින්තෙසි ‘‘කිං නු ඛො ථෙරස්ස කුම්මාසං දදෙය්‍යං, උදාහු ගාවියො මාසක්ඛෙත්තතො නීහරෙය්‍ය’’න්ති. අථස්ස එතදහොසි ‘‘මාසසාමිකා මං යං ඉච්ඡන්ති, තං කරොන්තු, ථෙරෙ පන ගතෙ කුම්මාසදානන්තරායො මෙ සියා, හන්දාහං පඨමං අය්‍යස්ස කුම්මාසං දස්සාමී’’ති තං ථෙරස්ස උපනෙසි. පටිග්ගහෙසි ථෙරො අනුකම්පං උපාදාය.

අථ නං ගාවියො නිවත්තෙතුං පරිස්සයං අනොලොකෙත්වා වෙගෙන උපධාවන්තං පාදෙන ඵුට්ඨො ආසීවිසො ඩංසි. ථෙරොපි තං අනුකම්පමානො තං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජිතුං ආරභි. ගොපාලකොපි ගාවියො නිවත්තෙත්වා ආගතො ථෙරං කුම්මාසං පරිභුඤ්ජන්තං දිස්වා පසන්නචිත්තො උළාරං පීතිසොමනස්සං පටිසංවෙදෙන්තො නිසීදි. තාවදෙවස්ස සකලසරීරං විසං අජ්ඣොත්ථරි. මුහුත්තමෙව වෙගෙ මුද්ධපත්තෙ කාලමකාසි, කාලකතො ච තාවතිංසෙසු ද්වාදසයොජනිකෙ කනකවිමානෙ නිබ්බත්ති. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො දිස්වා ඉමාහි ගාථාහි පටිපුච්ඡි –

1159. ‘‘දිස්වාන දෙවං පටිපුච්ඡි භික්ඛු, උච්චෙ විමානම්හි චිරට්ඨිතිකෙ;

ආමුත්තහත්ථාභරණං යසස්සිං, දිබ්බෙ විමානම්හි යථාපි චන්දිමා.

1160. ‘‘අලඞ්කතො මල්‍යධරො සුවත්ථො, සුකුණ්ඩලී කප්පිතකෙසමස්සු;

ආමුත්තහත්ථාභරණො යසස්සී, දිබ්බෙ විමානම්හි යථාපි චන්දිමා.

1161. ‘‘දිබ්බා ච වීණා පවදන්ති වග්ගුං; අට්ඨට්ඨකා සික්ඛිතා සාධුරූපා;

දිබ්බා ච කඤ්ඤා තිදසචරා උළාරා, නච්චන්ති ගායන්ති පමොදයන්ති.

1162. ‘‘දෙවිද්ධිපත්තොසි මහානුභාවො…පෙ…

වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති.

සොපි තස්ස බ්‍යාකාසි –

1163. ‘‘සො දෙවපුත්තො අත්තමනො…පෙ…යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං’’.

1164. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතො, සඞ්ගම්ම රක්ඛිස්සං පරෙසං ධෙනුයො;

තතො ච ආගා සමණො මමන්තිකෙ, ගාවො ච මාසෙ අගමංසු ඛාදිතුං.

1165. ‘‘ද්වයජ්ජ කිච්චං උභයඤ්ච කාරියං, ඉච්චෙවහං භන්තෙ තදා විචින්තයිං;

තතො ච සඤ්ඤං පටිලද්ධ යොනිසො, ‘දදාමි භන්තෙ’ති ඛිපිං අනන්තකං.

1166. ‘‘සො මාසඛෙත්තං තුරිතො අවාසරිං, පුරා අයං භඤ්ජති යස්සිදං ධනං;

තතො ච කණ්හො උරගො මහාවිසො, අඩංසි පාදෙ තුරිතස්ස මෙ සතො.

1167. ‘‘ස්වාහං අට්ටොම්හි දුක්ඛෙන පීළිතො, භික්ඛු ච තං සාමං මුඤ්චිත්වානන්තකං;

අහාසි කුම්මාසං මමානුකම්පයා, තතො චුතො කාලකතොම්හි දෙවතා.

1168. ‘‘තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයා, සුඛඤ්ච කම්මං අනුභොමි අත්තනා;

තයා හි භන්තෙ අනුකම්පිතො භුසං, කතඤ්ඤුතාය අභිවාදයාමි තං.

1169. ‘‘සදෙවකෙ ලොකෙ සමාරකෙ ච, අඤ්ඤො මුනි නත්ථි තයානුකම්පකො;

තයා හි භන්තෙ අනුකම්පිතො භුසං, කතඤ්ඤුතාය අභිවාදයාමි තං.

1170. ‘‘ඉමස්මිං ලොකෙ පරස්මිං වා පන, අඤ්ඤො මුනී නත්ථි තයානුකම්පකො;

තයා හි භන්තෙ අනුකම්පිතො භුසං, කතඤ්ඤුතාය අභිවාදයාමි ත’’න්ති.

අථායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො අත්තනා ච දෙවතාය ච කථිතනියාමෙනෙව තං භගවතො ආරොචෙසි. සත්ථා තමත්ථං පච්චනුභාසිත්වා තං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා සම්පත්තපරිසාය ධම්මං දෙසෙතුං ‘‘දිස්වාන දෙවං පටිපුච්ඡි භික්ඛූ’’තිආදිමාහ.

1159. තත්ථ දෙවන්ති ගොපාලදෙවපුත්තං. භික්ඛූති ආයස්මන්තං මහාමොග්ගල්ලානං සන්ධාය සත්ථා වදති. සො හි සබ්බසො භින්නකිලෙසතාය භික්ඛු. විමානස්ස බහුකාලාවට්ඨායිතාය කප්පට්ඨිතිකතාය එව වා ‘‘චිරට්ඨිතිකෙ’’ති වුත්තං, ‘‘චිරට්ඨිතික’’න්තිපි කෙචි පඨන්ති. තඤ්හි ‘‘දෙව’’න්ති ඉමිනා සම්බන්ධිතබ්බං. සොපි හි සට්ඨිසතසහස්සාධිකා තිස්සො වස්සකොටියො තත්ථ අවට්ඨානතො ‘‘චිරට්ඨිතිකෙ’’ති වත්තබ්බතං ලභති. යථාපි චන්දිමාති යථා චන්දිමා දෙවපුත්තො කන්තසීතලමනොහරකිරණජාලසමුජ්ජලෙ අත්තනො දිබ්බෙ විමානම්හි විරොචති, එවං විරොචමානන්ති වචනසෙසා.

1160. අලඞ්කතොතිආදි තස්ස දෙවපුත්තස්ස ථෙරෙන පුච්ඡිතාකාරදස්සනං, තං හෙට්ඨා වුත්තත්ථමෙව.

1164. සඞ්ගම්මාති සඞ්ගමෙත්වා, සඞ්ගම්මාති වා සඞ්ගහෙත්වා. හෙත්වත්ථොපි හි ඉධ අන්තොනීතො, බහූ එකතො හුත්වාති අත්ථො. ආගාති ආගඤ්ඡි. මාසෙති මාසසස්සානි.

1165. ද්වයජ්ජාති ද්වයං අජ්ජ එතරහි කිච්චං කාතබ්බං. උභයඤ්ච කාරියන්ති වුත්තස්සෙවත්ථස්ස පරියායවචනං. සඤ්ඤන්ති ධම්මසඤ්ඤං. තෙනාහ ‘‘යොනිසො’’ති පටිලද්ධාති පටිලභිත්වා. ඛිපින්ති පනිග්ගාහාපනවසෙන හත්ථෙ ඛිපිං. අනන්තකන්ති නන්තකං කුම්මාසං පක්ඛිපිත්වා බන්ධිත්වා ඨපිතං පිලොතිකං. අ-කාරො චෙත්ථ නිපාතමත්තං.

1166. සොති සො අහං. තුරිතොති තුරිතො සම්භමන්තො. අවාසරින්ති උපගච්ඡි, පාවිසිං වා. පුරා අයං භඤ්ජති යස්සිදං ධනන්ති යස්ස ඛෙත්තසාමිකස්ස ඉදං මාසසස්සං ධනං, තං අයං ගොගණො භඤ්ජති පුරා තස්ස භඤ්ජනතො, ආමද්දනතො පුරෙතරමෙවාති අත්ථො. තතොති තත්ථ. තුරිතස්ස මෙ සතොති සම්භමන්තස්ස මෙ සමානස්ස, සහසා ගමනෙන මග්ගෙ කණ්හසප්පං අනොලොකෙත්වා ගතස්සාති අධිප්පායො.

1167. අට්ටොම්හි දුක්ඛෙන පීළිතොති තෙන ආසීවිසඩංසනෙන අට්ටො අට්ටිතො උපද්දුතො මරණදුක්ඛෙන බාධිතො භවාමි. අහාසීති අජ්ඣොහරි, පරිභුඤ්ජීති අත්ථො. තතො චුතො කාලකතොම්හි දෙවතාති තතො මනුස්සත්තභාවතො චුතො මරණකාලප්පත්තියා, තත්ථ වා ආයුසඞ්ඛාරස්ස ඛෙපනසඞ්ඛාතස්ස කාලස්ස කතත්තා කාලකතො, තදනන්තරමෙව ච අම්හි දෙවතා දෙවත්තභාවප්පත්තියා දෙවතා හොමීති අත්ථො.

1169. තයාති තයා සදිසො අඤ්ඤො මුනි මොනෙය්‍යගුණයුත්තො ඉසි නත්ථි. තයාති වා නිස්සක්කෙ ඉදං කරණවචනං. සෙසං වුත්තනයමෙව.

ගොපාලවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.