5. කඤ්ජිකදායිකාවිමානවණ්ණනා

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනාති කඤ්ජිකදායිකාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා අන්ධකවින්දෙ විහරති. තෙන ච සමයෙන භගවතො කුච්ඡියං වාතරොගො උප්පජ්ජි. භගවා ආයස්මන්තං ආනන්දං ආමන්තෙසි ‘‘ගච්ඡ ත්වං ආනන්ද, පිණ්ඩාය චරිත්වා මය්හං භෙසජ්ජත්ථං කඤ්ජිකං ආහරා’’ති. ‘‘එවං භන්තෙ’’ති ඛො ආයස්මා ආනන්දො භගවතො පටිස්සුණිත්වා මහාරාජදත්තියං පත්තං ගහෙත්වා අත්තනො උපට්ඨාකවෙජ්ජස්ස නිවෙසනද්වාරෙ අට්ඨාසි. තං දිස්වා වෙජ්ජස්ස භරියා පච්චුග්ගන්ත්වා වන්දිත්වා පත්තං ගහෙත්වා ථෙරං පුච්ඡි ‘‘කීදිසෙන වො, භන්තෙ, භෙසජ්ජෙන අත්ථො’’ති. සා කිර බුද්ධිසම්පන්නා ‘‘භෙසජ්ජෙන පයොජනෙ සති ථෙරො ඉධාගච්ඡති, න භික්ඛත්ථ’’න්ති සල්ලක්ඛෙසි. ‘‘කඤ්ජිකෙනා’’ති ච වුත්තෙ ‘‘න යිදං භෙසජ්ජං මය්හං අය්‍යස්ස, තථා හෙස භගවතො පත්තො, හන්දාහං ලොකනාථස්ස අනුච්ඡවිකං කඤ්ජිකං සම්පාදෙමී’’ති සොමනස්සජාතා සඤ්ජාතබහුමානා බදරයූසෙන යාගුං සම්පාදෙත්වා පත්තං පූරෙත්වා තස්ස පරිවාරභාවෙන අඤ්ඤඤ්ච භොජනං පටියාදෙත්වා පෙසෙසි. තං පරිභුත්තමත්තස්සෙව භගවතො සො ආබාධො වූපසමි. සා අපරෙන සමයෙන කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු උප්පජ්ජිත්වා මහතිං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවන්තී මොදති. අථායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො දෙවචාරිකං චරන්තො තං අච්ඡරාසහස්සපරිවාරෙන විචරන්තිං දිස්වා තාය කතකම්මං ඉමාහි ගාථාහි පුච්ඡි –

719. ‘‘අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන …පෙ… වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. –

සාපි බ්‍යාකාසි.

721. ‘‘සා දෙවතා අත්තමනා…පෙ… යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං’’.

723. ‘‘අහං අන්ධකවින්දම්හි, බුද්ධස්සාදිච්චබන්ධුනො;

අදාසිං කොලසම්පාකං, කඤ්ජිකං තෙලධූපිතං.

724. ‘‘පිප්ඵල්‍යා ලසුණෙන ච, මිස්සං ලාමඤ්ජකෙන ච;

අදාසිං උජුභූතස්මිං, විප්පසන්නෙන චෙතසා.

725. ‘‘යා මහෙසිත්තං කාරෙය්‍ය, චක්කවත්තිස්ස රාජිනො;

නාරී සබ්බඞ්ගකල්‍යාණී, භත්තු චානොමදස්සිකා;

එකස්ස කඤ්ජිකදානස්ස, කලං නාග්ඝති සොළසිං.

726. ‘‘සතං නික්ඛා සතං අස්සා, සතං අස්සතරීරථා;

සතං කඤ්ඤාසහස්සානි, ආමුත්තමණිකුණ්ඩලා;

එකස්ස කඤ්ජිකදානස්ස, කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

727. ‘‘සතං හෙමවතා නාගා, ඊසාදන්තා උරූළ්හවා;

සුවණ්ණකච්ඡා මාතඞ්ගා, හෙමකප්පනවාසසා,

එකස්ස කඤ්ජිකදානස්ස, කලං නාග්ඝන්ති සොළසිං.

728. ‘‘චතුන්නමපි දීපානං, ඉස්සරං යොධ කාරයෙ;

එකස්ස කඤ්ජිකදානස්ස, කලං නාග්ඝති සොළසි’’න්ති.

723-4. තත්ථ අදාසිං කොලසම්පාපකං, කඤ්ජිකං තෙලධූපිතන්ති බදරමොදකකසාවෙ චතුගුණොදකසමොදිතෙ පාකෙන චතුත්ථභාගාවසිට්ඨං යාගුං පචිත්වා තං තිකටුකඅජමොදහිඞ්ගුජීරකලසුණාදීහි කටුකභණ්ඩෙහි අභිසඞ්ඛරිත්වා සුධූපිතං කත්වා ලාමඤ්ජගන්ධං ගාහාපෙත්වා පසන්නචිත්තෙන භගවතො පත්තෙ ආකිරිත්වා සත්ථාරං උද්දිසිත්වා අදාසිං, ථෙරස්ස හත්ථෙ පතිට්ඨපෙසින්ති දස්සෙති. තෙනාහ –

‘‘පිප්ඵල්‍යා ලසුණෙන ච, මිස්සං ලාමඤ්ජකෙන ච;

අදාසිං උජුභූතස්මිං, විප්පසන්නෙන චෙතසා’’ති.

සෙසං වුත්තනයමෙව.

එවං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො තාය දෙවතාය අත්තනා සමුපචිතසුචරිතකම්මෙ ආවිකතෙ සපරිවාරාය තස්සා ධම්මං දෙසෙත්වා මනුස්සලොකං ආගන්ත්වා තං පවත්තිං භගවතො ආරොචෙසි. භගවා තමත්ථං අට්ඨුප්පත්තිං කත්වා චතුපරිසමජ්ඣෙ ධම්මං දෙසෙසි. සා දෙසනා මහාජනස්ස සාත්ථිකා අහොසීති.

කඤ්ජිකදායිකාවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.