2. පභස්සරවිමානවණ්ණනා

පභස්සරවරවණ්ණනිභෙති පභස්සරවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා රාජගහෙ විහරති. තෙන ච සමයෙන රාජගහෙ අඤ්ඤතරො උපාසකො මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරෙ අභිප්පසන්නො හොති. තස්සෙකා ධීතා සද්ධා පසන්නා, සාපි ථෙරෙ ගරුචිත්තීකාරබහුලා හොති. අථෙකදිවසං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරන්තො තං කුලං උපසඞ්කමි. සා ථෙරං දිස්වා සොමනස්සජාතා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා ථෙරෙ තත්ථ නිසින්නෙ සුමනමාලාය පූජෙත්වා මධුරං ගුළඵාණිතං ථෙරස්ස පත්තෙ ආකිරි, ථෙරො අනුමොදිතුකාමො නිසීදි. සා ඝරාවාසස්ස බහුකිච්චතාය අනොකාසතං පවෙදෙත්වා ‘‘අඤ්ඤස්මිං දිවසෙ ධම්මං සොස්සාමී’’ති ථෙරං වන්දිත්වා උය්‍යොජෙසි. තදහෙව ච සා කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු නිබ්බත්ති. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො උපසඞ්කමිත්වා ඉමාහි ගාථාහි පුච්ඡි –

697. ‘‘පභස්සරවරවණ්ණනිභෙ, සුරත්තවත්ථවසනෙ;

මහිද්ධිකෙ චන්දනරුචිරගත්තෙ,

කා ත්වං සුභෙ දෙවතෙ වන්දසෙ මමං.

698. ‘‘පල්ලඞ්කො ච තෙ මහග්ඝො, නානාරතනචිත්තිතො රුචිරො;

යත්ථ ත්වං නිසින්නා විරොචසි, දෙවරාජාරිව නන්දනෙ වනෙ.

699. ‘‘කිං ත්වං පුරෙ සුචරිතමාචරී භද්දෙ, කිස්ස කම්මස්ස විපාකං;

අනුභොසි දෙවලොකස්මිං, දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ;

කිස්ස කම්මස්සිදං ඵල’’න්ති.

697. තත්ථ පභස්සරවරවණ්ණනිභෙති නිභාති දිබ්බතීති නිභා, වණ්ණොව නිභා වණ්ණනිභා, අතිවිය ඔභාසනතො පභස්සරා ඡවිදොසාභාවෙන වරා උත්තමා වණ්ණනිභා එතිස්සාති පභස්සරවරවණ්ණනිභා. ආමන්තනවසෙන ‘‘පභස්සරවරවණ්ණනිභෙ’’ති වුත්තං. සුරත්තවත්ථවසනෙති සුට්ඨු රත්තවත්ථනිවත්ථෙ. චන්දනරුචිරගත්තෙති චන්දනානුලිත්තං විය රුචිරගත්තෙ, ගොසීතචන්දනෙන බහලතරානුලිත්තං විය සුරත්තමනුඤ්ඤසරීරාවයවෙති අත්ථො, චන්දනානුලෙපෙන වා රුචිරගත්තෙ.

එවං ථෙරෙන පුට්ඨා දෙවතා ඉමාහි ගාථාහි බ්‍යාකාසි –

700. ‘‘පිණ්ඩාය තෙ චරන්තස්ස, මාලං ඵාණිතඤ්ච අදදං භන්තෙ;

තස්ස කම්මස්සිදං විපාකං, අනුභොමි දෙවලොකස්මිං.

701. ‘‘හොති ච මෙ අනුතාපො, අපරද්ධං දුක්ඛිතඤ්ච මෙ භන්තෙ;

සාහං ධම්මං නාස්සොසිං, සුදෙසිතං ධම්මරාජෙන.

702. ‘‘තං තං වදාමි භද්දන්තෙ, යස්ස මෙ අනුකම්පියො කොචි;

ධම්මෙසු තං සමාදපෙථ, සුදෙසිතං ධම්මරාජෙන.

703. ‘‘යෙසං අත්ථි සද්ධා බුද්ධෙ, ධම්මෙ ච සඞ්ඝරතනෙ;

තෙ මං අතිවිරොචන්ති, ආයුනා යසසා සිරියා.

704. ‘‘පතාපෙන වණ්ණෙන උත්තරිතරා, අඤ්ඤෙ මහිද්ධිකතරා මයා දෙවා’’ති.

700. තත්ථ මාලන්ති සුමනපුප්ඵං. ඵාණිතන්ති උච්ඡුරසං ගහෙත්වා කතඵාණිතං.

701. අනුතාපොති විප්පටිසාරො. තස්ස කාරණමාහ ‘‘අපරද්ධං දුක්ඛතඤ්ච මෙ භන්තෙ’’ති. ඉදානි තං සරූපතො දස්සෙති ‘‘සාහං ධම්මං නාස්සොසි’’න්ති, සා අහං තදා තව දෙසෙතුකාමස්ස ධම්මං න සුණිං. කීදිසං? සුදෙසිතං ධම්මරාජෙනාති, සම්මාසම්බුද්ධෙන ආදිකල්‍යාණාදිතාය එකන්තනිය්‍යානිකතාය ච ස්වාඛාතන්ති අත්ථො.

702. තන්ති තස්මා ධම්මරාජෙන සුදෙසිතත්තා අසවනස්ස ච මාදිසානං අනුතාපහෙතුභාවතො. තන්ති තුවං, තුය්හන්ති අත්ථො. යස්සාති යො අස්ස. අනුකම්පියොති අනුකම්පිතබ්බො. කොචීති යො කොචි. ධම්මෙසූති සීලාදිධම්මෙසු. ‘‘ධම්මෙ හී’’ති වා පාඨො, සාසනධම්මෙති අත්ථො. හීති නිපාතමත්තං, වචනවිපල්ලාසො වා. තන්ති අනුකම්පිතබ්බපුග්ගලං. සුදෙසිතන්ති සුට්ඨු දෙසිතං.

703-4. තෙ මං අතිවිරොචන්තීති තෙ රතනත්තයෙ පසන්නා දෙවපුත්තා මං අතික්කමිත්වා විරොචන්ති. පතාපෙනාති තෙජසා ආනුභාවෙන. අඤ්ඤෙති යෙ අඤ්ඤෙ. මයාති නිස්සක්කෙ කරණවචනං. වණ්ණෙන උත්තරිතරා මහිද්ධිකතරා ච දෙවා, තෙ රතනත්තයෙ අභිප්පසන්නායෙවාති දස්සෙති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

පභස්සරවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.