3. පල්ලඞ්කවිමානවණ්ණනා

පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ මණිසොණ්ණචිත්තෙති පල්ලඞ්කවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථියං අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස ධීතා කුලපදෙසාදිනා සදිසස්ස තත්ථෙව අඤ්ඤතරස්ස කුලපුත්තස්ස දින්නා, සා ච හොති අක්කොධනා සීලාචාරසම්පන්නා පතිදෙවතා සමාදින්නපඤ්චසීලා, උපොසථෙ සක්කච්චං උපොසථසීලානි ච රක්ඛති. සා අපරභාගෙ කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු උප්පජ්ජි. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව ගන්ත්වා –

307. ‘‘පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ මණිසොණ්ණචිත්තෙ, පුප්ඵාභිකිණ්ණෙ සයනෙ උළාරෙ;

තත්ථච්ඡසි දෙවි මහානුභාවෙ, උච්චාවචා ඉද්ධි විකුබ්බමානා.

308. ‘‘ඉමා ච තෙ අච්ඡරායො සමන්තතො, නච්චන්ති ගායන්ති පමොදයන්ති;

දෙවිද්ධිපත්තාසි මහානුභාවෙ, මනුස්සභූතා කිමකාසි පුඤ්ඤං;

කෙනාසි එවං ජලිතානුභාවා, වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. –

ගාථාහි පුච්ඡි.

සාපිස්ස ඉමාහි ගාථාහි බ්‍යාකාසි –

309. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, අඩ්ඪෙ කුලෙ සුණිසා අහොසිං;

අක්කොධනා භත්තු වසානුවත්තිනී, උපොසථෙ අප්පමත්තා අහොසිං.

310. ‘‘මනුස්සභූතා දහරා අපාපිකා, පසන්නචිත්තා පතිමාභිරාධයිං;

දිවා ච රත්තො ච මනාපචාරිනී, අහං පුරෙ සීලවතී අහොසිං.

311. ‘‘පාණාතිපාතා විරතා අචොරිකා, සංසුද්ධකායා සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී;

අමජ්ජපා නො ච මුසා අභාණිං, සික්ඛාපදෙසු පරිපූරකාරිනී.

312. ‘‘චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී;

පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච, පසන්නමානසා අහං.

313. ‘‘අට්ඨඞ්ගුපෙතං අනුධම්මචාරිනී, උපොසථං පීතිමනා උපාවසිං;

ඉමඤ්ච අරියං අට්ඨඞ්ගවරෙහුපෙතං, සමාදියිත්වා කුසලං සුඛුද්‍රයං;

පතිම්හි කල්‍යාණී වසානුවත්තිනී, අහොසිං පුබ්බෙ සුගතස්ස සාවිකා.

314. ‘‘එතාදිසං කුසලං ජීවලොකෙ, කම්මං කරිත්වාන විසෙසභාගිනී;

කායස්ස භෙදා අභිසම්පරායං, දෙවිද්ධිපත්තා සුගතිම්හි ආගතා.

315. ‘‘විමානපාසාදවරෙ මනොරමෙ, පරිවාරිතා අච්ඡරාසඞ්ගණෙන;

සයංපභා දෙවගණා රමෙන්ති මං, දීඝායුකිං දෙවවිමානමාගත’’න්ති.

307. තත්ථ පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙති පල්ලඞ්කවරෙ උත්තමපල්ලඞ්කෙ. තංයෙවස්ස සෙට්ඨතං දස්සෙතුං ‘‘මණිසොණ්ණචිත්තෙ’’ති වුත්තං, විවිධරතනරංසිජාලසමුජ්ජලෙහි මණීහි චෙව සුවණ්ණෙන ච විචිත්තෙ ‘‘තත්ථා’’ති ‘‘සයනෙ’’ති ච වුත්තෙ සයිතබ්බට්ඨානභූතෙ පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ.

308. තෙති තුය්හං සමන්තතො. ‘‘පමොදයන්තී’’ති පදං පන අපෙක්ඛිත්වා ‘‘ත’’න්ති විභත්ති විපරිණාමෙතබ්බා. පමොදයන්තීති වා පමොදනං කරොන්ති, පමොදනං තුය්හං උප්පාදෙන්තීති අත්ථො.

310. දහරා අපාපිකාති දහරාපි අපාපිකා. ‘‘දහරාසු පාපිකා’’ති වා පාඨො, සොයෙවත්ථො. ‘‘දහරස්සාපාපිකා’’තිපි පඨන්ති, දහරස්ස සාමිකස්ස අපාපිකා, සක්කච්චං උපට්ඨානෙන අනතිචරියාය ච භද්දිකාති අත්ථො. තෙන වුත්තං ‘‘පසන්නචිත්තා’’තිආදි. අභිරාධයින්ති ආරාධෙසිං. රත්තොති රත්තියං.

311. අචොරිකාති චොරියරහිතා, අදින්නාදානා පටිවිරතාති අත්ථො. ‘‘විරතා ච චොරියා’’තිපි පාඨො, ථෙය්‍යතො ච විරතාති අත්ථො. සංසුද්ධකායාති පරිසුද්ධකායකම්මන්තතාය සම්මදෙව සුද්ධකායා, තතො එව සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී සාමිකතො අඤ්ඤත්ථ අබ්‍රහ්මචරියාසම්භවතො. තථා හි වුත්තං –

‘‘මයඤ්ච භරියා නාතික්කමාම,

අම්හෙපි භරියා නාතික්කමන්ති;

අඤ්ඤත්‍ර තාහි බ්‍රහ්මචරියං චරාම,

තස්මා හි අම්හං දහරා නි මිය්‍යරෙ’’ති. (ජා. 1.10.97);

අථ වා සුචිබ්‍රහ්මචාරිනීති සුචිනො සුද්ධස්ස බ්‍රහ්මස්ස සෙට්ඨස්ස උපොසථසීලස්ස, මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස වා අනුරූපස්ස පුබ්බභාගබ්‍රහ්මචරියස්ස වසෙන සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී.

313. අනුධම්මචාරිනීති අරියානං ධම්මස්ස අනුධම්මං චරණසීලා. ඉමඤ්ච අනන්තරං වුත්තං නිද්දොසතාය අරියං, අට්ඨඞ්ගවරෙහි අට්ඨහි උත්තමඞ්ගෙහි අරියත්තා එව වා අරියට්ඨඞ්ගවරෙහි උපෙතං ආරොග්‍යට්ඨෙන අනවජ්ජට්ඨෙන ච කුසලං සුඛවිපාකතාය සුඛානිසංසතාය ච සුඛුද්‍රයං උපාවසින්ති යොජනා.

314. විසෙසභාගිනීති විසෙසස්ස දිබ්බස්ස සම්පත්තිභවස්ස භාගිනී. සුගතිම්හි ආගතාති සුගතිං ආගතා උපගතා, සුගතිම්හි වා සුගතියං දිබ්බසම්පත්තියං ආගතා. ‘‘සුගතිඤ්හි ආගතා’’තිපි පාඨො. තත්ථ හීති නිපාතමත්තං, හෙතුඅත්ථො වා, යස්මා සුගතිං ආගතා, තස්මා විසෙසභාගිනීති යොජනා.

315. විමානපාසාදවරෙති විමානෙසු උත්තමපාසාදෙ, විමානසඞ්ඛාතෙ වා අග්ගපාසාදෙ, විමානෙ වා විගතමානෙ අප්පමාණෙ මහන්තෙ වරපාසාදෙ පරිවාරිතා අච්ඡරාසඞ්ගණෙන සයංපභා පමොදාමි, ‘‘අම්හී’’ති වා පදං ආනෙත්වා යොජෙතබ්බං. දීඝායුකින්ති හෙට්ඨිමෙහි දෙවෙහි දීඝතරායුකතාය තත්‍රූපපන්නෙහි අනප්පායුකතාය ච දීඝායුකිං මං යථාවුත්තං දෙවවිමානමාගතං උපගතං දෙවගණා රමෙන්තීති යොජනා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

පල්ලඞ්කවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.