3. පාරිච්ඡත්තකවග්ගො

1. උළාරවිමානවණ්ණනා

පාරිච්ඡත්තකවග්ගෙ උළාරො තෙ යසො වණ්ණොති උළාරවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා රාජගහෙ විහරති වෙළුවනෙ කලන්දකනිවාපෙ. තෙන සමයෙන රාජගහෙ ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස උපට්ඨාකකුලෙ එකා දාරිකා දානජ්ඣාසයා දානසංවිභාගරතා අහොසි. සා යං තස්මිං ගෙහෙ පුරෙභත්තං ඛාදනීයභොජනීයං උප්පජ්ජති, තත්ථ අත්තනා ලද්ධපටිවීසතො උපඩ්ඪං දෙති, උපඩ්ඪං අත්තනා පරිභුඤ්ජති, අදත්වා පන න භුඤ්ජති, දක්ඛිණෙය්‍යෙ අපස්සන්තීපි ඨපෙත්වා දිට්ඨකාලෙ දෙති, යාචකානම්පි දෙතියෙව. අථස්සා මාතා ‘‘මම ධීතා දානජ්ඣාසයා දානසංවිභාගරතා’’ති හට්ඨතුට්ඨා තස්සා දිගුණං භාගං දෙති. දෙන්තී ච එකස්මිං භාගෙ තාය සංවිභාගෙ කතෙ පුන අපරං දෙති, සා තතොපි සංවිභාගං කරොතියෙව.

එවං ගච්ඡන්තෙ කාලෙ තං වයප්පත්තං මාතාපිතරො තස්මිංයෙව නගරෙ අඤ්ඤතරස්මිං කුලෙ කුමාරස්ස අදංසු. තං පන කුලං මිච්ඡාදිට්ඨිකං හොති අස්සද්ධං අප්පසන්නං. අථායස්මා මහාමොග්ගල්ලානො රාජගහෙ සපදානං පිණ්ඩාය චරමානො තස්සා දාරිකාය සසුරස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි. තං දිස්වා සා දාරිකා පසන්නචිත්තා ‘‘පවිසථ භන්තෙ’’ති පවෙසෙත්වා වන්දිත්වා සස්සුයා ඨපිතං පූවං තං අපස්සන්තී ‘‘තස්සා කථෙත්වා අනුමොදාපෙස්සාමී’’ති විස්සාසෙන ගහෙත්වා ථෙරස්ස අදාසි, ථෙරො අනුමොදනං කත්වා පක්කාමි. දාරිකා ‘‘තුම්හෙහි ඨපිතං පූවං මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරස්ස අදාසි’’න්ති සස්සුයා කථෙසි. සා තං සුත්වා ‘‘කින්නාමිදං පාගබ්භියං, අයං මම සන්තකං අනාපුච්ඡිත්වාව සමණස්ස අදාසී’’ති තං කටතටායමානා කොධාභිභූතා යුත්තායුත්තං අචින්තෙන්තී පුරතො ඨිතං මුසලඛණ්ඩං ගහෙත්වා අංසකූටෙ පහරි. සා සුඛුමාලතාය පරික්ඛීණායුකතාය ච තෙනෙව පහාරෙන බලවදුක්ඛාභිභූතා හුත්වා කතිපාහෙනෙව කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු නිබ්බත්ති. තස්සා සතිපි අඤ්ඤස්මිං සුචරිතකම්මෙ ථෙරස්ස කතදානමෙව සාතිසයං හුත්වා උපට්ඨාසි. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව ගන්ත්වා –

286. ‘‘උළාරො තෙ යසො වණ්ණො, සබ්බා ඔභාසතෙ දිසා;

නාරියො නච්චන්ති ගායන්ති, දෙවපුත්තා අලඞ්කතා.

287. ‘‘මොදෙන්ති පරිවාරෙන්ති, තව පූජාය දෙවතෙ;

සොවණ්ණානි විමානානි, තවිමානි සුදස්සනෙ.

288. ‘‘තුවංසි ඉස්සරා තෙසං, සබ්බකාමසමිද්ධිනී;

අභිජාතා මහන්තාසි, දෙවකායෙ පමොදසි;

දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ, කිස්ස කම්මස්සිදං ඵල’’න්ති. –

තීහි ගාථාහි පුච්ඡි.

286. තත්ථ යසොති පරිවාරො. වණ්ණොති වණ්ණනිභා සරීරොභාසො. ‘‘උළාරො’’ති පන විසෙසෙත්වා වුත්තත්තා තස්සා දෙවතාය පරිවාරසම්පත්ති ච වණ්ණසම්පත්ති ච වුත්තා හොති. තාසු ‘‘උළාරො තෙ වණ්ණො’’ති සඞ්ඛෙපතො වුත්තං වණ්ණසම්පත්තිං විසයවසෙන විත්ථාරතො දස්සෙතුං ‘‘සබ්බා ඔභාසතෙ දිසා’’ති වත්වා ‘‘උළාරො තෙ යසො’’ති වුත්තං පරිවාරසම්පත්තිං වත්ථුවසෙන විත්ථාරතො දස්සෙතුං ‘‘නාරියො නච්චන්තී’’තිආදි වුත්තං. තත්ථ සබ්බා ඔභාසතෙ දිසාති සබ්බාසු දිසාසු විජ්ජොතතෙ, සබ්බා වා දිසා ඔභාසයතෙ, විජ්ජොතයතීති අත්ථො. ‘‘ඔභාසතෙ’’ති පදස්ස ‘‘ඔභාසන්තෙ’’ති කෙචි වචනවිපල්ලාසෙන අත්ථං වදන්ති, තෙහි ‘‘වණ්ණෙනා’’ති විභත්ති විපරිණාමෙතබ්බා. වණ්ණෙනාති ච හෙතුම්හි කරණවචනං, වණ්ණෙන හෙතුභූතෙනාති අත්ථො. ‘‘සබ්බා දිසා’’ති ච ජාතිවසෙන දිසාසාමඤ්ඤෙ අපෙක්ඛිතෙ වචනවිපල්ලාසෙනපි පයොජනං නත්ථි. නාරියොති එත්ථාපි ‘‘අලඞ්කතා’’ති පදං ආනෙත්වා සම්බන්ධිතබ්බං. දෙවපුත්තාති එත්ථ ච-සද්දො ලුත්තනිද්දිට්ඨො. තෙන නාරියො දෙවපුත්තා චාති සමුච්චයො වෙදිතබ්බො.

287. මොදෙන්තීති පමොදයන්ති. පූජායාති පූජනත්ථං පූජානිමිත්තං වා, නච්චන්ති ගායන්තීති යොජනා. තවිමානීති තව ඉමානි.

288. සබ්බකාමසමිද්ධිනීති සබ්බෙහි පඤ්චහි කාමගුණෙහි, සබ්බෙහි වා තයා කාමිතෙහි ඉච්ඡිතෙහි වත්ථූහි සමිද්ධා. අභිජාතාති සුජාතා. මහන්තාසීති මහතී මහානුභාවා අසි. දෙවකායෙ පමොදසීති ඉමස්මිං දෙවනිකායෙ දිබ්බසම්පත්තිහෙතුකෙන පරමෙන පමොදනෙන පමොදසි.

එවං ථෙරෙන පුච්ඡිතා සා දෙවතා තමත්ථං විස්සජ්ජෙසි –

289. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, පුරිමාය ජාතියා මනුස්සලොකෙ;

දුස්සීලකුලෙ සුණිසා අහොසිං, අස්සද්ධෙසු කදරියෙසු අහං.

290. ‘‘සද්ධා සීලෙන සම්පන්නා, සංවිභාගරතා සදා;

පිණ්ඩාය චරමානස්ස, අපූවං තෙ අදාසහං.

291. ‘‘තදාහං සස්සුයාචික්ඛිං, ‘සමණො ආගතො ඉධ;

තස්ස අදාසහං පූවං, පසන්නා සෙහි පාණිභි’.

292. ‘‘ඉතිස්සා සස්සු පරිභාසි, අවිනීතාසි ත්වං වධු;

න මං සම්පුච්ඡිතුං ඉච්ඡි, ‘සමණස්ස දදාමහං’.

293. ‘‘තතො මෙ සස්සු කුපිතා, පහාසි මුසලෙන මං;

කූටඞ්ගච්ඡි අවධි මං, නාසක්ඛිං ජීවිතුං චිරං.

294. ‘‘අහං කායස්ස භෙදා, විප්පමුත්තා තතො චුතා;

දෙවානං තාවතිංසානං, උපපන්නා සහබ්‍යතං.

295. ‘‘තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…

වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති.

289. තත්ථ අස්සද්ධෙසූති රතනත්තයසද්ධාය කම්මඵලසද්ධාය ච අභාවෙන අස්සද්ධෙසු, ථද්ධමච්ඡරියතාය කදරියෙසු සස්සුආදීසු අහං සද්ධා සීලෙන සම්පන්නා අහොසින්ති යොජනා.

290-1. අපූවන්ති කපල්ලපූවං. තෙති නිපාතමත්තං. සස්සුයා ආචික්ඛිං ගහිතභාවඤාපනත්ථඤ්ච අනුමොදනත්ථඤ්චාති අධිප්පායො.

292. ඉතිස්සාති එත්ථ අස්සාති නිපාතමත්තං. සමණස්ස දදාමහන්ති අහං සමණස්ස අපූවං දදාමීති. යස්මා න මං සම්පුච්ඡිතුං ඉච්ඡි, තස්මා ත්වං වධු අවිනීතාසීති සස්සු පරිභාසීති යොජනා.

293. පහාසීති පහරි. කූටඞ්ගච්ඡි අවධි මන්ති එත්ථ කූටන්ති අංසකූටං වුත්තං පුරිමපදලොපෙන, කූටමෙව අඞ්ගන්ති කූටඞ්ගං, තං ඡින්දතීති කූටඞ්ගච්ඡි. එවං කොධාභිභූතා හුත්වා මං අවධි, මම අංසකූටං ඡින්දි, තෙනෙව උපක්කමෙන මතත්තා මං මාරෙසීති අත්ථො. තෙනාහ ‘‘නාසක්ඛිං ජීවිතුං චිර’’න්ති.

294. විප්පමුත්තාති තතො දුක්ඛතො සුට්ඨු මුත්තා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

උළාරවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

2. උච්ඡුදායිකාවිමානවණ්ණනා

ඔභාසයිත්වා පථවිං සදෙවකන්ති උච්ඡුදායිකාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා රාජගහෙ විහරතීතිආදි සබ්බං අනන්තරවිමානෙ වුත්තසදිසං. අයං පන විසෙසො – ඉධ උච්ඡු දින්නා, සස්සුයා ච පීඨකෙන පහටා, තඞ්ඛණඤ්ඤෙව මතා තාවතිංසෙසු උප්පන්නා, තස්සංයෙව රත්තියං ථෙරස්ස උපට්ඨානං ආගතා, කෙවලකප්පං ගිජ්ඣකූටං චන්දො විය සූරියො විය ච ඔභාසෙන්තී ථෙරං වන්දිත්වා පඤ්ජලිකා නමස්සමානා එකමන්තං අට්ඨාසි. අථ නං ථෙරො –

296. ‘‘ඔභාසයිත්වා පථවිං සදෙවකං, අතිරොචසි චන්දිමසූරියා විය;

සිරියා ච වණ්ණෙන යසෙන තෙජසා, බ්‍රහ්මාව දෙවෙ තිදසෙ සහින්දකෙ.

297. ‘‘පුච්ඡාමි තං උප්පලමාලධාරිනී, ආවෙළිනී කඤ්චනසන්නිභත්තචෙ;

අලඞ්කතෙ උත්තමවත්ථධාරිනී, කා ත්වං සුභෙ දෙවතෙ වන්දසෙ මමං.

298. ‘‘කිං ත්වං පුරෙ කම්මමකාසි අත්තනා, මනුස්සභූතා පුරිමාය ජාතියා;

දානං සුචිණ්ණං අථ සීලසංයමං, කෙනූපපන්නා සුගතිං යසස්සිනී;

දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ, කිස්ස කම්මස්සිදං ඵල’’න්ති. –

ඉමාහි ගාථාහි පුච්ඡි.

296-7. තත්ථ ඔභාසයිත්වා පථවිං සදෙවකන්ති චන්දිමසූරියරස්මිසම්මිස්සෙහි සිනෙරුපස්සවිනිග්ගතෙහි පභාවිසරෙහි විජ්ජොතයමානතාය දෙවෙන ආකාසෙන සහාති සදෙවකං උපගතභූමිභාගභූතං ඉමං පථවිං විජ්ජොතෙත්වා, එකොභාසං එකපජ්ජොතං කත්වාති අත්ථො. ඔභාසයිත්වා පථවිං චන්දිමසූරියා වියාති යොජනා. අතිරොචසීති අතික්කමිත්වා රොචසි. තං පන අතිරොචනං කෙන කිං විය කෙන වාති ආහ ‘‘සිරියා’’තිආදි. තත්ථ සිරියාති සොභග්ගාදිසොභාවිසෙසෙන. තෙජසාති අත්තනො ආනුභාවෙන. ආවෙළිනීති රතනමයපුප්ඵාවෙළවතී.

එවං ථෙරෙන පුච්ඡිතා දෙවතා ඉමාහි ගාථාහි විස්සජ්ජෙසි –

299. ‘‘ඉදානි භන්තෙ ඉමමෙව ගාමං, පිණ්ඩාය අම්හාකං ඝරං උපාගමි;

තතො තෙ උච්ඡුස්ස අදාසි ඛණ්ඩිකං, පසන්නචිත්තා අතුලාය පීතියා.

300. ‘‘සස්සු ච පච්ඡා අනුයුඤ්ජතෙ මමං, කහං නු උච්ඡුං වධුකෙ අවාකිරි;

න ඡඩ්ඩිතං නො පන ඛාදිතං මයා, සන්තස්ස භික්ඛුස්ස සයං අදාසහං.

301. ‘‘තුය්හං න්විදං ඉස්සරියං අථො මම, ඉතිස්සා සස්සු පරිභාසතෙ මමං;

පීඨං ගහෙත්වා පහාරං අදාසි මෙ, තතො චුතා කාලකතාම්හි දෙවතා.

302. ‘‘තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයා, සුඛඤ්ච කම්මං අනුභොමි අත්තනා;

දෙවෙහි සද්ධිං පරිචාරයාමහං, මොදාමහං කාමගුණෙහි පඤ්චහි.

303. ‘‘තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයා, සුඛඤ්ච කම්මං අනුභොමි අත්තනා;

දෙවින්දගුත්තා තිදසෙහි රක්ඛිතා, සමප්පිතා කාමගුණෙහි පඤ්චහි.

304. ‘‘එතාදිසං පුඤ්ඤඵලං අනප්පකං, මහාවිපාකා මම උච්ඡුදක්ඛිණා;

දෙවෙහි සද්ධිං පරිචාරයාමහං, මොදාමහං කාමගුණෙහි පඤ්චහි.

305. ‘‘එතාදිසං පුඤ්ඤඵලං අනප්පකං, මහාජුතිකා මම උච්ඡුදක්ඛිණා;

දෙවින්දගුත්තා තිදසෙහි රක්ඛිතා, සහස්සනෙත්තොරිව නන්දනෙ වනෙ.

306. ‘‘තුවඤ්ච භන්තෙ අනුකම්පකං විදුං, උපෙච්ච වන්දිං කුසලඤ්ච පුච්ඡිසං;

තතො තෙ උච්ඡුස්ස අදාසි ඛණ්ඩිකං, පසන්නචිත්තා අතුලාය පීතියා’’ති.

299. තත්ථ ඉදානීති අනන්තරාතීතදිවසත්තා ආහ, අධුනාති අත්ථො. ඉමමෙව ගාමන්ති ඉමස්මිංයෙව ගාමෙ, රාජගහං සන්ධාය වදති. වුත්තඤ්හි ‘‘ගාමොපි නිගමොපි නගරම්පි ‘ගාමො’ ඉච්චෙව වුච්චතී’’ති. භුම්මත්ථෙ චෙතං උපයොගවචනං. උපාගමීති උපගතො අහොසි. අතුලායාති අනුපමාය, අප්පමාණාය වා.

300. අවාකිරීති අපනෙසි ඡඩ්ඩෙසි, විනාසෙසි වා. සන්තස්සාති සාධුරූපස්ස සන්තකිලෙසස්ස පරිස්සමමප්පත්තස්ස වා.

301. තුය්හං නූති නු-සද්දො අනත්තමනතාසූචනෙ නිපාතො, සො ‘‘මමා’’ති එත්ථාපි ආනෙත්වා යොජෙතබ්බො ‘‘මම නූ’’ති. ඉදං ඉස්සරියන්ති ගෙහෙ ආධිපච්චං සන්ධායාහ. තතො චුතාති තතො මනුස්සලොකතො චුතා. යස්මා ඨිතට්ඨානතො අපගතාපි ‘‘චුතා’’ති වුච්චති, තස්මා චුතිං විසෙසෙතුං ‘‘කාලකතා’’ති වුත්තං. කාලකතාපි ච න යත්ථ කත්ථචි නිබ්බත්තා, අපිච ඛො දෙවත්තං උපගතාති දස්සෙන්තී ආහ ‘‘අම්හි දෙවතා’’ති.

302. තදෙව කම්මං කුසලං කතං මයාති තදෙව උච්ඡුඛණ්ඩදානමත්තං කුසලං කම්මං කතං මයා, අඤ්ඤං න ජානාමීති අත්ථො. සුඛඤ්ච කම්මන්ති සුඛඤ්ච කම්මඵලං. කම්මඵලඤ්හි ඉධ ‘‘කම්ම’’න්ති වුත්තං උත්තරපදලොපෙන, කාරණොපචාරෙන වා ‘‘කුසලානං, භික්ඛවෙ, ධම්මානං සමාදානහෙතු එවමිදං පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති (දී. නි. 3.80). අනුභොමි සකං පුඤ්ඤ’’න්ති (වි. ව. 133) ච ආදීසු විය. කම්මන්ති වා කරණත්ථෙ උපයොගවචනං, කම්මෙනාති අත්ථො. කම්මෙ වා භවං කම්මං යථා කම්මන්ති. අථ වා කාමෙතබ්බතාය කම්මං. තඤ්හි සුඛරජනීයභාවතො කාමූපසංහිතං කාමෙතබ්බන්ති කමනීයං. අත්තනාති අත්තනා එව, සයංවසිතාය සෙරිභාවෙන සයමෙවාති අත්ථො. පරිචාරයාමහං අත්තානන්ති පුරිමගාථාය ‘‘අත්තනා’’ති වුත්තං පදං විභත්තිවිපරිණාමෙන ‘‘අත්තාන’’න්ති යොජෙතබ්බං.

303-5. දෙවින්දගුත්තාති දෙවින්දෙන සක්කෙන ගුත්තා, දෙවින්දො විය වා ගුත්තා මහාපරිවාරතාය. සමප්පිතාති සුට්ඨු අප්පිතා සමන්නාගතා. මහාවිපාකාති විපුලඵලා. මහාජුතිකාති මහාතෙජා, මහානුභාවාති අත්ථො.

306. තුවන්ති තං. අනුකම්පකන්ති කාරුණිකං. විදුන්ති සප්පඤ්ඤං, සාවකපාරමියා මත්ථකං පත්තන්ති අත්ථො. උපෙච්චාති උපගන්ත්වා. වන්දින්ති පඤ්චපතිට්ඨිතෙන අභිවාදයිං. කුසලඤ්ච ආරොග්‍ය පුච්ඡිසං අපුච්ඡිං, අතුලාය පීතියා ඉදඤ්ච කුසලං අනුස්සරාමීති අධිප්පායො. සෙසං හෙට්ඨා වුත්තනයමෙව.

උච්ඡුදායිකාවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

3. පල්ලඞ්කවිමානවණ්ණනා

පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ මණිසොණ්ණචිත්තෙති පල්ලඞ්කවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථියං අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස ධීතා කුලපදෙසාදිනා සදිසස්ස තත්ථෙව අඤ්ඤතරස්ස කුලපුත්තස්ස දින්නා, සා ච හොති අක්කොධනා සීලාචාරසම්පන්නා පතිදෙවතා සමාදින්නපඤ්චසීලා, උපොසථෙ සක්කච්චං උපොසථසීලානි ච රක්ඛති. සා අපරභාගෙ කාලං කත්වා තාවතිංසෙසු උප්පජ්ජි. තං ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානත්ථෙරො හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව ගන්ත්වා –

307. ‘‘පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ මණිසොණ්ණචිත්තෙ, පුප්ඵාභිකිණ්ණෙ සයනෙ උළාරෙ;

තත්ථච්ඡසි දෙවි මහානුභාවෙ, උච්චාවචා ඉද්ධි විකුබ්බමානා.

308. ‘‘ඉමා ච තෙ අච්ඡරායො සමන්තතො, නච්චන්ති ගායන්ති පමොදයන්ති;

දෙවිද්ධිපත්තාසි මහානුභාවෙ, මනුස්සභූතා කිමකාසි පුඤ්ඤං;

කෙනාසි එවං ජලිතානුභාවා, වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. –

ගාථාහි පුච්ඡි.

සාපිස්ස ඉමාහි ගාථාහි බ්‍යාකාසි –

309. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, අඩ්ඪෙ කුලෙ සුණිසා අහොසිං;

අක්කොධනා භත්තු වසානුවත්තිනී, උපොසථෙ අප්පමත්තා අහොසිං.

310. ‘‘මනුස්සභූතා දහරා අපාපිකා, පසන්නචිත්තා පතිමාභිරාධයිං;

දිවා ච රත්තො ච මනාපචාරිනී, අහං පුරෙ සීලවතී අහොසිං.

311. ‘‘පාණාතිපාතා විරතා අචොරිකා, සංසුද්ධකායා සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී;

අමජ්ජපා නො ච මුසා අභාණිං, සික්ඛාපදෙසු පරිපූරකාරිනී.

312. ‘‘චාතුද්දසිං පඤ්චදසිං, යා ච පක්ඛස්ස අට්ඨමී;

පාටිහාරියපක්ඛඤ්ච, පසන්නමානසා අහං.

313. ‘‘අට්ඨඞ්ගුපෙතං අනුධම්මචාරිනී, උපොසථං පීතිමනා උපාවසිං;

ඉමඤ්ච අරියං අට්ඨඞ්ගවරෙහුපෙතං, සමාදියිත්වා කුසලං සුඛුද්‍රයං;

පතිම්හි කල්‍යාණී වසානුවත්තිනී, අහොසිං පුබ්බෙ සුගතස්ස සාවිකා.

314. ‘‘එතාදිසං කුසලං ජීවලොකෙ, කම්මං කරිත්වාන විසෙසභාගිනී;

කායස්ස භෙදා අභිසම්පරායං, දෙවිද්ධිපත්තා සුගතිම්හි ආගතා.

315. ‘‘විමානපාසාදවරෙ මනොරමෙ, පරිවාරිතා අච්ඡරාසඞ්ගණෙන;

සයංපභා දෙවගණා රමෙන්ති මං, දීඝායුකිං දෙවවිමානමාගත’’න්ති.

307. තත්ථ පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙති පල්ලඞ්කවරෙ උත්තමපල්ලඞ්කෙ. තංයෙවස්ස සෙට්ඨතං දස්සෙතුං ‘‘මණිසොණ්ණචිත්තෙ’’ති වුත්තං, විවිධරතනරංසිජාලසමුජ්ජලෙහි මණීහි චෙව සුවණ්ණෙන ච විචිත්තෙ ‘‘තත්ථා’’ති ‘‘සයනෙ’’ති ච වුත්තෙ සයිතබ්බට්ඨානභූතෙ පල්ලඞ්කසෙට්ඨෙ.

308. තෙති තුය්හං සමන්තතො. ‘‘පමොදයන්තී’’ති පදං පන අපෙක්ඛිත්වා ‘‘ත’’න්ති විභත්ති විපරිණාමෙතබ්බා. පමොදයන්තීති වා පමොදනං කරොන්ති, පමොදනං තුය්හං උප්පාදෙන්තීති අත්ථො.

310. දහරා අපාපිකාති දහරාපි අපාපිකා. ‘‘දහරාසු පාපිකා’’ති වා පාඨො, සොයෙවත්ථො. ‘‘දහරස්සාපාපිකා’’තිපි පඨන්ති, දහරස්ස සාමිකස්ස අපාපිකා, සක්කච්චං උපට්ඨානෙන අනතිචරියාය ච භද්දිකාති අත්ථො. තෙන වුත්තං ‘‘පසන්නචිත්තා’’තිආදි. අභිරාධයින්ති ආරාධෙසිං. රත්තොති රත්තියං.

311. අචොරිකාති චොරියරහිතා, අදින්නාදානා පටිවිරතාති අත්ථො. ‘‘විරතා ච චොරියා’’තිපි පාඨො, ථෙය්‍යතො ච විරතාති අත්ථො. සංසුද්ධකායාති පරිසුද්ධකායකම්මන්තතාය සම්මදෙව සුද්ධකායා, තතො එව සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී සාමිකතො අඤ්ඤත්ථ අබ්‍රහ්මචරියාසම්භවතො. තථා හි වුත්තං –

‘‘මයඤ්ච භරියා නාතික්කමාම,

අම්හෙපි භරියා නාතික්කමන්ති;

අඤ්ඤත්‍ර තාහි බ්‍රහ්මචරියං චරාම,

තස්මා හි අම්හං දහරා නි මිය්‍යරෙ’’ති. (ජා. 1.10.97);

අථ වා සුචිබ්‍රහ්මචාරිනීති සුචිනො සුද්ධස්ස බ්‍රහ්මස්ස සෙට්ඨස්ස උපොසථසීලස්ස, මග්ගබ්‍රහ්මචරියස්ස වා අනුරූපස්ස පුබ්බභාගබ්‍රහ්මචරියස්ස වසෙන සුචිබ්‍රහ්මචාරිනී.

313. අනුධම්මචාරිනීති අරියානං ධම්මස්ස අනුධම්මං චරණසීලා. ඉමඤ්ච අනන්තරං වුත්තං නිද්දොසතාය අරියං, අට්ඨඞ්ගවරෙහි අට්ඨහි උත්තමඞ්ගෙහි අරියත්තා එව වා අරියට්ඨඞ්ගවරෙහි උපෙතං ආරොග්‍යට්ඨෙන අනවජ්ජට්ඨෙන ච කුසලං සුඛවිපාකතාය සුඛානිසංසතාය ච සුඛුද්‍රයං උපාවසින්ති යොජනා.

314. විසෙසභාගිනීති විසෙසස්ස දිබ්බස්ස සම්පත්තිභවස්ස භාගිනී. සුගතිම්හි ආගතාති සුගතිං ආගතා උපගතා, සුගතිම්හි වා සුගතියං දිබ්බසම්පත්තියං ආගතා. ‘‘සුගතිඤ්හි ආගතා’’තිපි පාඨො. තත්ථ හීති නිපාතමත්තං, හෙතුඅත්ථො වා, යස්මා සුගතිං ආගතා, තස්මා විසෙසභාගිනීති යොජනා.

315. විමානපාසාදවරෙති විමානෙසු උත්තමපාසාදෙ, විමානසඞ්ඛාතෙ වා අග්ගපාසාදෙ, විමානෙ වා විගතමානෙ අප්පමාණෙ මහන්තෙ වරපාසාදෙ පරිවාරිතා අච්ඡරාසඞ්ගණෙන සයංපභා පමොදාමි, ‘‘අම්හී’’ති වා පදං ආනෙත්වා යොජෙතබ්බං. දීඝායුකින්ති හෙට්ඨිමෙහි දෙවෙහි දීඝතරායුකතාය තත්‍රූපපන්නෙහි අනප්පායුකතාය ච දීඝායුකිං මං යථාවුත්තං දෙවවිමානමාගතං උපගතං දෙවගණා රමෙන්තීති යොජනා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

පල්ලඞ්කවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

4. ලතාවිමානවණ්ණනා

ලතා ච සජ්ජා පවරා ච දෙවතාති ලතාවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවා සාවත්ථියං විහරති ජෙතවනෙ. තෙන ච සමයෙන සාවත්ථිවාසිනො අඤ්ඤතරස්ස උපාසකස්ස ධීතා ලතා නාම පණ්ඩිතා බ්‍යත්තා මෙධාවිනී පතිකුලං ගතා භත්තු සස්සුසසුරානඤ්ච මනාපචාරිනී පියවාදිනී පරිජනස්ස සඞ්ගහකුසලා ගෙහෙ කුටුම්බභාරස්ස නිත්ථරණසමත්ථා අක්කොධනා සීලාචාරසම්පන්නා දානසංවිභාගරතා අඛණ්ඩපඤ්චසීලා උපොසථරක්ඛණෙ ච අප්පමත්තා අහොසි. සා අපරභාගෙ කාලං කත්වා වෙස්සවණස්ස මහාරාජස්ස ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති ලතාත්වෙව නාමෙන. අඤ්ඤාපි තස්සා සජ්ජා, පවරා, අච්චිමතී, සුතාති චතස්සො භගිනියො අහෙසුං. තා පඤ්චපි සක්කෙන දෙවරාජෙන ආනෙත්වා නාටකිත්ථිභාවෙන පරිචාරිකට්ඨානෙ ඨපිතා. ලතා පනස්ස නච්චගීතාදීසු ඡෙකතාය ඉට්ඨතරා අහොසි.

තාසං එකතො සමාගන්ත්වා සුඛනිසජ්ජාය නිසින්නානං සඞ්ගීතනෙපුඤ්ඤං පටිච්ච විවාදො උප්පන්නො. තා සබ්බාපි වෙස්සවණස්ස මහාරාජස්ස සන්තිකං ගන්ත්වා පුච්ඡිංසු ‘‘තාත, කතමා අම්හාකං නච්චාදීසු කුසලා’’ති? සො එවමාහ ‘‘ගච්ඡථ ධීතරො අනොතත්තදහතීරෙ දෙවසමාගමෙ සඞ්ගීතං පවත්තෙථ, තත්ථ වො විසෙසො පාකටො භවිස්සතී’’ති. තා තථා අකංසු. තත්ථ දෙවපුත්තා ලතාය නච්චමානාය අත්තනො සභාවෙන ඨාතුං නාසක්ඛිංසු, සඤ්ජාතපහාසා අච්ඡරියබ්භුතචිත්තජාතා නිරන්තරං සාධුකාරං දෙන්තා උක්කුට්ඨිසද්දෙ චෙලුක්ඛෙපෙ ච පවත්තෙන්තා හිමවන්තං කම්පයමානා විය මහන්තං කොලාහලමකංසු. ඉතරාසු පන නච්චන්තීසු සිසිරකාලෙ කොකිලා විය තුණ්හීභූතා නිසීදිංසු. එවං තත්ථ සඞ්ගීතෙ ලතාය විසෙසො පාකටො අහොසි.

අථ තාසං දෙවධීතානං සුතාය දෙවධීතාය එතදහොසි ‘‘කිං නු ඛො කම්මං කත්වා අයං ලතා අම්හෙ අභිභුය්‍ය තිට්ඨති වණ්ණෙන චෙව යසසා ච, යංනූනාහං ලතාය කතකම්මං පුච්ඡෙය්‍ය’’න්ති. සා තං පුච්ඡි. ඉතරාපි තස්සා එතමත්ථං විස්සජ්ජෙසි. තයිදං සබ්බං වෙස්සවණමහාරාජා දෙවචාරිකවසෙන උපගතස්ස ආයස්මතො මහාමොග්ගල්ලානස්ස ආචික්ඛි. ථෙරො තමත්ථං පුච්ඡාය මූලකාරණතො පට්ඨාය භගවතො ආරොචෙන්තො –

316. ‘‘ලතා ච සජ්ජා පවරා ච දෙවතා, අච්චිමතී රාජවරස්ස සිරීමතො;

සුතා ච රඤ්ඤො වෙස්සවණස්ස ධීතා, රාජීමතී ධම්මගුණෙහි සොභථ.

317. ‘‘පඤ්චෙත්ථ නාරියො ආගමංසු න්හායිතුං, සීතොදකං උප්පලිනිං සිවං නදිං;

තා තත්ථ න්හායිත්වා රමෙත්වා දෙවතා, නච්චිත්වා ගායිත්වා සුතා ලතං බ්‍රවි.

318. ‘‘පුච්ඡාමි තං උප්පලමාලධාරිනි, ආවෙළිනි කඤ්චනසන්නිභත්තචෙ;

තිමිරතම්බක්ඛි නභෙව සොභනෙ, දීඝායුකී කෙන කතො යසො තව.

319. ‘‘කෙනාසි භද්දෙ පතිනො පියතරා, විසිට්ඨකල්‍යාණිතරස්සු රූපතො;

පදක්ඛිණා නච්චනගීතවාදිතෙ, ආචික්ඛ නො ත්වං නරනාරිපුච්ඡිතා’’ති. –

සුතාය පුච්ඡා.

320. ‘‘අහං මනුස්සෙසු මනුස්සභූතා, උළාරභොගෙ කුලෙ සුණිසා අහොසිං;

අක්කොධනා භත්තු වසානුවත්තිනී, උපොසථෙ අප්පමත්තා අහොසිං.

321. ‘‘මනුස්සභූතා දහරා අපාපිකා, පසන්නචිත්තා පතිමාභිරාධයිං;

සදෙවරං සස්සසුරං සදාසකං, අභිරාධයිං තම්හි කතො යසො මම.

322. ‘‘සාහං තෙන කුසලෙන කම්මුනා, චතුබ්භි ඨානෙහි විසෙසමජ්ඣගා;

ආයුඤ්ච වණ්ණඤ්ච සුඛං බලඤ්ච, ඛිඩ්ඩාරතිං පච්චනුභොමනප්පකං.

323. ‘‘සුතං නු තං භාසති යං අයං ලතා, යං නො අපුච්ඡිම්හ අකිත්තයී නො;

පතිනො කිරම්හාකං විසිට්ඨ නාරීනං, ගතී ච තාසං පවරා ච දෙවතා.

324. ‘‘පතීසු ධම්මං පචරාම සබ්බා, පතිබ්බතා යත්ථ භවන්ති ඉත්ථියො;

පතීසු ධම්මං පචරිත්වා සබ්බා, ලච්ඡාමසෙ භාසති යං අයං ලතා.

325. ‘‘සීහො යථා පබ්බතසානුගොචරො, මහින්ධරං පබ්බතමාවසිත්වා;

පසය්හ හන්ත්වා ඉතරෙ චතුප්පදෙ, ඛුද්දෙ මිගෙ ඛාදති මංසභොජනො.

326. ‘‘තථෙව සද්ධා ඉධ අරියසාවිකා, භත්තාරං නිස්සාය පතිං අනුබ්බතා;

කොධං වධිත්වා අභිභුය්‍ය මච්ඡරං, සග්ගම්හි සා මොදති ධම්මචාරිනී’’ති. –

ලතාය විස්සජ්ජනන්ති ආහ.

316. තත්ථ ලතා ච සජ්ජා පවරා අච්චිමතී සුතාති තාසං නාමං. ච-සද්දො සමුච්චයත්ථො. රාජවරස්සාති චතුන්නං මහාරාජානං වරස්ස සෙට්ඨස්ස දෙවරාජස්ස. සක්කස්ස පරිචාරිකාති අධිප්පායො. රඤ්ඤොති මහාරාජස්ස. තෙනාහ ‘‘වෙස්සවණස්ස ධීතා’’ති, ඉදං පච්චෙකං යොජෙතබ්බං, වචනවිපල්ලාසො වා, ධීතරොති අත්ථො. රාජති විජ්ජොතතීති රාජී, රාජීති මතා පඤ්ඤාතා රාජීමතී, ඉදං තාසං සබ්බාසං විසෙසනං. නාමමෙව එතං එකිස්සා දෙවතායාති කෙචි, තෙසං මතෙන ‘‘පවරා’’ති සබ්බාසං විසෙසනමෙව. ධම්මගුණෙහීති ධම්මියෙහි ධම්මතො අනපෙතෙහි ගුණෙහි, යථාභුච්චගුණෙහීති අත්ථො. සොභථාති විරොචථ.

317. පඤ්චෙත්ථ නාරියොති පඤ්ච යථාවුත්තනාමා දෙවධීතරො එත්ථ ඉමස්මිං හිමවන්තපදෙසෙ. සීතොදකං උප්පලිනිං සිවං නදින්ති අනොතත්තදහතො නික්ඛන්තනදිමුඛං සන්ධාය වදති. නච්චිත්වා ගායිත්වාති පිතු වෙස්සවණස්ස ආණාය දෙවසමාගමෙ තාහි කතස්ස නච්චගීතස්ස වසෙන වුත්තං. සුතා ලතං බ්‍රවීති සුතා දෙවධීතා ලතං අත්තනො භගිනිං කථෙසි. ‘‘සුතා ලතං බ්‍රවු’’න්තිපි පඨන්ති, සුතා ධීතරො වෙස්සවණස්ස මහාරාජස්ස ලතං කථෙසුන්ති අත්ථො.

318. තිමිරතම්බක්ඛීති නිචුලකෙසරභාසසදිසෙහි තම්බරාජීහි සමන්නාගතක්ඛි. නභෙව සොභනෙති නභං විය සොභමානෙ, සරදසමයෙ අබ්භමහිකාදිඋපක්කිලෙසවිමුත්තං නභං විය සුවිසුද්ධඞ්ගපච්චඞ්ගතාය විරාජමානෙති අත්ථො. අථ වා නභෙවාති නභෙ එව, සමුච්චයත්ථො එව-සද්දො, ආකාසට්ඨවිමානෙසු හිමවන්තයුගන්ධරාදිභූමිපටිබද්ධට්ඨානෙසු චාති සබ්බත්ථෙව සොභමානෙති අත්ථො. කෙන කතොති කෙන කීදිසෙන පුඤ්ඤෙන නිබ්බත්තිතො. යසොති පරිවාරසම්පත්ති කිත්තිසද්දො ච. කිත්තිසද්දග්ගහණෙන ච කිත්තිසද්දහෙතුභූතා ගුණා ගය්හන්ති.

319. පතිනො පියතරාති සාමිනො පියතරා සාමිවල්ලභා. තෙනස්සා සුභගතං දස්සෙති. විසිට්ඨකල්‍යාණිතරස්සූ රූපතොති රූපසම්පත්තියා විසිට්ඨා උත්තමා කල්‍යාණිතරා සුන්දරතරා, අස්සූති නිපාතමත්තං. ‘‘විසිට්ඨකල්‍යාණිතරාසි රූපතො’’ති ච පඨන්ති. පදක්ඛිණාති පකාරෙහි, විසෙසෙන වා දක්ඛිණා කුසලා. නච්චනගීතවාදිතෙති එත්ථ නච්චනාති විභත්තිලොපො කතො, නච්චෙ ච ගීතෙ ච වාදිතෙ චාති අත්ථො. නරනාරිපුච්ඡිතාති දෙවපුත්තෙහි දෙවධීතාහි ච ‘‘කහං ලතා, කිං කරොති ලතා’’ති රූපදස්සනත්ථඤ්චෙව සිප්පදස්සනත්ථඤ්ච පුච්ඡිතා.

321. නිච්චං කායෙන අසංසට්ඨතාය දෙවො විය රමෙති, දුතියො වරොති වා දෙවරො, භත්තු කනිට්ඨභාතා, සහ දෙවරෙනාති සදෙවරං. සස්සු ච සසුරො ච සසුරා, සහ සසුරෙහීති සස්සසුරං. සහ දාසෙහි දාසීහි චාති සදාසකං පතිමාභිරාධයින්ති සම්බන්ධො. තම්හි කතොති තම්හි කුලෙ, කාලෙ වා සුණිසාකාලෙ කතො යසො තන්නිබ්බත්තකපුඤ්ඤස්ස නිබ්බත්තනෙනාති අධිප්පායො. මමාති ඉදං ‘‘කතො’’ති පදං අපෙක්ඛිත්වා ‘‘මයා’’ති පරිණාමෙතබ්බං.

322. චතුබ්භි ඨානෙහීති චතූහි කාරණෙහි, චතූසු වා ඨානෙසු නිමිත්තභූතෙසු. විසෙසමජ්ඣගාති අඤ්ඤාහි අතිසයං අධිගතා. ආයුඤ්ච වණ්ණඤ්ච සුඛං බලඤ්චාති ‘‘චතූහි ඨානෙහී’’ති වුත්තානං සරූපතො දස්සනං. ආයුආදයො එව හිස්සා අඤ්ඤාහි විසිට්ඨසභාවතාය විසෙසා තස්සා තථා සම්භාවනාවසෙන ගහෙතබ්බතාය හෙතුභාවතො ‘‘ඨාන’’න්ති ච වුත්තං. විසෙසමජ්ඣගා. කීදිසං? ආයුඤ්ච වණ්ණඤ්ච සුඛඤ්ච බලඤ්චාති යොජනා.

323. සුතං නු තං භාසති යං අයං ලතාති අයං ලතා අම්හාකං ජෙට්ඨභගිනී යං භාසති, තං තුම්හෙහි සුතං නු කිං අසුත’’න්ති ඉතරා තිස්සො භගිනියො පුච්ඡති. යං නොති යං අම්හාකං සංසයිතං. නොති නිපාතමත්තං, පුන නොති අම්හාකං, අවධාරණෙ වා ‘‘න නො සමං අත්ථී’’තිආදීසු (ඛු. පා. 6.3; සු. නි. 226) විය, තෙන අකිත්තයියෙව, අවිපරීතං බ්‍යාකාසියෙවාති අත්ථො. පතිනො කිරම්හාකං විසිට්ඨ නාරීනං, ගතී ච තාසං පවරා ච දෙවතාති අනත්ථතො පාලනතො පතිනො සාමිකා නා අම්හාකං නාරීනං ඉත්ථීනං විසිට්ඨා ගති ච තාසං පටිසරණඤ්ච, තාසං මාතුගාමානං සරණතො පවරා උත්තමා දෙවතා ච සම්මදෙව ආරාධිතා සම්පති ආයතිඤ්ච හිතසුඛාවහාති අත්ථො.

324. පතීසු ධම්මං පචරාම සබ්බාති සබ්බාව මයං පතීසු අත්තනො සාමිකෙසු පුබ්බුට්ඨානාදිකං චරිතබ්බධම්මං පචරාම. යත්ථාති යං නිමිත්තං, යස්මිං වා පතීසු චරිතබ්බධම්මෙ චරියමානෙ ඉත්ථියො පතිබ්බතා නාම භවන්ති. ලච්ඡාමසෙ භාසති යං අයං ලතාති අයං ලතා යං සම්පත්තිං එතරහි ලභතීති භාසති, තං සම්පත්තිං පතීසු ධම්මං පචරිත්වාති ලභිස්සාම.

325. පබ්බතසානුගොචරොති පබ්බතවනසණ්ඩචාරී. මහින්ධරං පබ්බතමාවසිත්වාති මහිං ධාරෙතීති මහින්ධරනාමකං පබ්බතං අචලං ආවසිත්වා අධිවසිත්වා, තත්ථ වසන්තොති අත්ථො. ‘‘ආවසිත්වා’’ති හි පදං අපෙක්ඛිත්වා භුම්මත්ථෙ චෙතං උපයොගවචනං. පසය්හාති අභිභවිත්වා. ඛුද්දෙති බලවසෙනනිහීනෙ පමාණතො පන මහන්තෙ හත්ථිආදිකෙපි මිගෙ සො හන්තියෙව.

326. තථෙවාති ගාථාය අයං උපමාසංසන්දනෙන සද්ධිං අත්ථයොජනා – යථා සීහො අත්තනො නිවාසගොචරට්ඨානභූතං පබ්බතං නිස්සාය වසන්තො අත්තනො යථිච්ඡිතමත්ථං සාධෙති, එවමෙව සා සද්ධා පසන්නා අරියසාවිකා ඝාසච්ඡාදනාදීහි භරණතො පොසනතො භත්තාරං පතිං සාමිකං නිස්සාය වසන්තී සබ්බත්ථාපි පතිඅනුකූලතාසඞ්ඛාතෙන වතෙන තං අනුබ්බතා පරිජනාදීසු උප්පජ්ජනකං කොධං වධිත්වා පජහිත්වා පරිග්ගහවත්ථූසු උප්පජ්ජනකං මච්ඡෙරං අභිභුය්‍ය අභිභවිත්වා අනුප්පාදෙත්වා පතිබ්බතාධම්මස්ස ච උපාසිකාධම්මස්ස ච සම්මදෙව චරණතො ධම්මචාරිනී සා සග්ගම්හි දෙවලොකෙ මොදති, පමොදං ආපජ්ජතීති. සෙසං වුත්තනයමෙව.

ලතාවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.

5. ගුත්තිලවිමානවණ්ණනා

සත්තතන්තිං සුමධුරන්ති ගුත්තිලවිමානං. තස්ස කා උප්පත්ති? භගවති රාජගහෙ විහරන්තෙ ආයස්මා මහාමොග්ගල්ලානො හෙට්ඨා වුත්තනයෙනෙව දෙවචාරිකං චරන්තො තාවතිංසභවනං ගන්ත්වා තත්ථ පටිපාටියා ඨිතෙසු ඡත්තිංසාය විමානෙසු ඡත්තිංස දෙවධීතරො පච්චෙකං අච්ඡරාසහස්සපරිවාරා මහතිං දිබ්බසම්පත්තිං අනුභවන්තියො දිස්වා තාහි පුබ්බෙ කතකම්මං ‘‘අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනා’’තිආදීහි තීහි ගාථාහි පටිපාටියා පුච්ඡි. තාපි තස්ස පුච්ඡානන්තරං ‘‘වත්ථුත්තමදායිකා නාරී’’තිආදිනා බ්‍යාකරිංසු. අථ ථෙරො තතො මනුස්සලොකං ආගන්ත්වා භගවතො එතමත්ථං ආරොචෙසි. තං සුත්වා භගවා ‘‘මොග්ගල්ලාන, තා දෙවතා න කෙවලං තයා එව පුච්ඡිතා එවං බ්‍යාකරිංසු, අථ ඛො පුබ්බෙ මයාපි පුච්ඡිතා එවමෙව බ්‍යාකරිංසූ’’ති වත්වා ථෙරෙන යාචිතො අතීතං අත්තනො ගුත්තිලාචරියං කථෙසි.

අතීතෙ බාරාණසියං බ්‍රහ්මදත්තෙ රජ්ජං කාරෙන්තෙ බොධිසත්තො ගන්ධබ්බකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා ගන්ධබ්බසිප්පෙ පරියොදාතසිප්පතාය තිම්බරුනාරදසදිසො සබ්බදිසාසු පාකටො පඤ්ඤාතා ආචරියො අහොසි නාමෙන ගුත්තිලො නාම. සො අන්ධෙ ජිණ්ණෙ මාතාපිතරො පොසෙසි. තස්ස සිප්පනිප්ඵත්තිං සුත්වා උජ්ජෙනිවාසී මුසිලො නාම ගන්ධබ්බො උපගන්ත්වා තං වන්දිත්වා එකමන්තං ඨිතො ‘‘කස්මා ආගතොසී’’ති ච වුත්තෙ ‘‘තුම්හාකං සන්තිකෙ සිප්පං උග්ගණ්හිතු’’න්ති ආහ. ගුත්තිලාචරියො තං ඔලොකෙත්වා ලක්ඛණකුසලතාය ‘‘අයං පුරිසො විසමජ්ඣාසයො කක්ඛළො ඵරුසො අකතඤ්ඤූ භවිස්සති, න සඞ්ගහෙතබ්බො’’ති සිප්පුග්ගහණත්ථං ඔකාසං නාකාසි. සො තස්ස මාතාපිතරො පයිරුපාසිත්වා තෙහි යාචාපෙසි. ගුත්තිලාචරියො මාතාපිතූහි නිප්පීළියමානො ‘‘ගරුවචනං අලඞ්ඝනීය’’න්ති තස්ස සිප්පං පට්ඨපෙත්වා විගතමච්ඡරියතාය කාරුණිකතාය ච ආචරියමුට්ඨිං අකත්වා අනවසෙසතො සිප්පං සික්ඛාපෙසි.