7.උපොසථාවිමානවණ්ණනා

අභික්කන්තෙන වණ්ණෙනාති උපොසථාවිමානං. ඉධ අට්ඨුප්පත්තියං සාකෙතෙ උපොසථා නාම එකා උපාසිකාති අයමෙව විසෙසො, සෙසං අනන්තරවිමානසදිසං. තෙන වුත්තං –

229-231. ‘‘අභික්කන්තෙන වණ්ණෙන…පෙ…

වණ්ණො ච තෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති.

232. ‘‘සා දෙවතා අත්තමනා…පෙ… යස්ස කම්මස්සිදං ඵලං’’.

233-238. ‘‘උපොසථාති මං අඤ්ඤංසු, සාකෙතායං උපාසිකා…පෙ…

උපාසිකා චක්ඛුමතො, ගොතමස්ස යසස්සිනො.

239. ‘‘තෙන මෙතාදිසො වණ්ණො…පෙ…

වණ්ණො ච මෙ සබ්බදිසා පභාසතී’’ති. –

දෙවතා බ්‍යාකාසි. පුන අත්තනො එකං දොසං දස්සෙන්තී –

241. ‘‘අභික්ඛණං නන්දනං සුත්වා, ඡන්දො මෙ උදපජ්ජථ;

තත්ථ චිත්තං පණිධාය, උපපන්නාම්හි නන්දනං.

242. ‘‘නාකාසිං සත්ථු වචනං, බුද්ධස්සාදිච්චබන්ධුනො;

හීනෙ චිත්තං පණිධාය, සාම්හි පච්ඡානුතාපිනී’’ති. – ද්වෙ ගාථා අභාසි;

233. තත්ථ උපොසථාති මං අඤ්ඤංසූති ‘‘උපොසථා’’ති ඉමිනා නාමෙන මං මනුස්සා ජානිංසු. සාකෙතායන්ති සාකෙතනගරෙ.

241. අභික්ඛණන්ති අභිණ්හං. නන්දනං සුත්වාති ‘‘තාවතිංසභවනෙ නන්දනවනං නාම එදිසඤ්ච එදිසඤ්චා’’ති තත්ථ නානාවිධං දිබ්බසම්පත්තිං සුත්වා. ඡන්දොති තන්නිබ්බත්තකපුඤ්ඤකම්මස්ස කාරණභූතො කුසලච්ඡන්දො, තත්‍රූපපත්තියා පත්ථනාභූතො තණ්හාඡන්දො වා. උදපජ්ජථාති උප්පජ්ජිත්ථ. තත්ථාති තාවතිංසභවනෙ, නන්දනාපදෙසෙනපි හි තං දෙවලොකං වදති. උපපන්නාම්හීති උප්පන්නා නිබ්බත්තා අම්හි.

242. නාකාසිං සත්ථු වචනන්ති ‘‘නාහං, භික්ඛවෙ, අප්පමත්තකම්පි භවං වණ්ණෙමී’’තිආදිනා (අ. නි. 1.320-321) සත්ථාරා වුත්තවචනං න කරිං, භවෙසු ඡන්දරාගං න පජහින්ති අත්ථො. ආදිච්චො ගොතමගොත්තො, භගවාපි ගොතමගොත්තොති සගොත්තතාය වුත්තං ‘‘බුද්ධස්සාදිච්චබන්ධුනො’’ති. අථ වා ආදිච්චස්ස බන්ධු ආදිච්චබන්ධු, භගවා. තං පටිච්ච තස්ස අරියාය ජාතියා ජාතත්තා ආදිච්චො වා බන්ධු එතස්ස ඔරසපුත්තභාවතොති ආදිච්චබන්ධු, භගවා. තථා හි වුත්තං –

‘‘යො අන්ධකාරෙ තමසී පභඞ්කරො, වෙරොචනො මණ්ඩලී උග්ගතෙජො;

මා රාහු ගිලී චරමන්තලික්ඛෙ, පජං මමං රාහු පමුඤ්ච සූරිය’’න්ති. (සං. නි. 1.91);

හීනෙති ලාමකෙ. අත්තනො භවාභිරතිං සන්ධාය වදති. සාම්හීති සා අම්හි.

එවං තාය දෙවතාය භවාභිරතිනිමිත්තෙ උප්පන්නවිප්පටිසාරෙ පවෙදිතෙ ථෙරො භවස්ස පරිච්ඡින්නායුභාවවිභාවනමුඛෙන ආයතිං මනුස්සත්තභාවෙ ඨත්වා වට්ටදුක්ඛස්ස සමතික්කමො කාතුං සුකරො, සබ්බසො ඛීණාසවභාවො නාම මහානිසංසොති ච සමස්සාසෙතුං –

243. ‘‘කීව චිරං විමානම්හි, ඉධ වච්ඡසුපොසථෙ;

දෙවතෙ පුච්ඡිතාචික්ඛ, යදි ජානාසි ආයුනො’’ති. –

ගාථමාහ. පුන සා –

244. ‘‘සට්ඨි වස්සසහස්සානි, තිස්සො ච වස්සකොටියො;

ඉධ ඨත්වා මහාමුනි, ඉතො චුතා ගමිස්සාමි;

මනුස්සානං සහබ්‍යත’’න්ති. – ආහ;

පුන ථෙරො –

245. ‘‘මා ත්වං උපොසථෙ භායි, සම්බුද්ධෙනාසි බ්‍යාකතා;

සොතාපන්නා විසෙසයි, පහීනා තව දුග්ගතී’’ති. –

ඉමාය ගාථාය සමුත්තෙජෙසි.

243-4. තත්ථ කීව චිරන්ති කිත්තකං අද්ධානං. ඉධාති ඉමස්මිං දෙවලොකෙ, ඉධ වා විමානස්මිං. ආයු නොති ආයු, නොති නිපාතමත්තං. ආයුනො වා චිරාචිරභාවං, අථ වා යදි ජානාසි ආයුනොති අත්ථො. මහාමුනීති ථෙරං ආලපති.

245. මා ත්වං උපොසථෙ භායීති භද්දෙ උපොසථෙ ත්වං මා භායි. කස්මා? යස්මා සම්බුද්ධෙනාසි බ්‍යාකතා. කින්ති? සොතාපන්නා විසෙසයීති. මග්ගඵලසඤ්ඤිතං විසෙසං යාතා අධිගතා, තස්මා පහීනා තව සබ්බාපි දුග්ගතීති ඉමම්පි විසෙසං යාතාති විසෙසයි. සෙසං වුත්තනයමෙව.

උපොසථාවිමානවණ්ණනා නිට්ඨිතා.