7. සුභූතිසුත්තවණ්ණනා

57. සත්තමෙ සුභූතීති තස්ස ථෙරස්ස නාමං. සො හි ආයස්මා පදුමුත්තරස්ස භගවතො පාදමූලෙ කතාභිනීහාරො කප්පසතසහස්සං උපචිතපුඤ්ඤසම්භාරො ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ උළාරවිභවෙ ගහපතිකුලෙ උප්පන්නො භගවතො ධම්මදෙසනං සුත්වා සංවෙගජාතො ඝරා නික්ඛම්ම පබ්බජිත්වා කතාධිකාරත්තා ඝටෙන්තො වායමන්තො න චිරස්සෙව ඡළභිඤ්ඤො ජාතො, බ්‍රහ්මවිහාරභාවනාය පන උක්කංසපාරමිප්පත්තියා ‘‘එතදග්ගං, භික්ඛවෙ, මම සාවකානං භික්ඛූනං අරණවිහාරීනං යදිදං සුභූතී’’ති (අ. නි. 1.201) අරණවිහාරෙ භගවතා එතදග්ගෙ ඨපිතො. සො එකදිවසං සායන්හසමයං දිවාට්ඨානතො විහාරඞ්ගණං ඔතිණ්ණො චතුපරිසමජ්ඣෙ භගවන්තං ධම්මං දෙසෙන්තං දිස්වා ‘‘දෙසනාපරියොසානෙ වුට්ඨහිත්වා වන්දිස්සාමී’’ති කාලපරිච්ඡෙදං කත්වා භගවතො අවිදූරෙ අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසින්නො ඵලසමාපත්තිං සමාපජ්ජි. තෙන වුත්තං – ‘‘තෙන ඛො පන සමයෙන ආයස්මා සුභූති…පෙ… සමාපජ්ජිත්වා’’ති.

තත්ථ දුතියජ්ඣානතො පට්ඨාය රූපාවචරසමාධි සබ්බොපි අරූපාවචරසමාධි අවිතක්කසමාධි එව. ඉධ පන චතුත්ථජ්ඣානපාදකො අරහත්තඵලසමාධි ‘‘අවිතක්කසමාධී’’ති අධිප්පෙතො. දුතියජ්ඣානාදීහි පහීනා මිච්ඡාවිතක්කා න තාව සුප්පහීනා අච්චන්තපහානාභාවතො, අරියමග්ගෙන පන පහීනා එව පුන පහානකිච්චාභාවතො. තස්මා අග්ගමග්ගපරියොසානභූතො අරහත්තඵලසමාධි සබ්බෙසං මිච්ඡාවිතක්කානං පහානන්තෙ උප්පන්නත්තා විසෙසතො ‘‘අවිතක්කසමාධී’’ති වත්තබ්බතං අරහති, පගෙව චතුත්ථජ්ඣානපාදකො. තෙන වුත්තං – ‘‘ඉධ පන චතුත්ථජ්ඣානපාදකො අරහත්තඵලසමාධි ‘අවිතක්කසමාධී’ති අධිප්පෙතො’’ති.

එතමත්ථං විදිත්වාති එතං ආයස්මතො සුභූතිස්ස සබ්බමිච්ඡාවිතක්කසබ්බසංකිලෙසපහානසඞ්ඛාතං අත්ථං සබ්බාකාරතො ජානිත්වා තදත්ථදීපකං ඉමං උදානං උදානෙසි.

තත්ථ යස්ස විතක්කා විධූපිතාති යෙන අරියපුග්ගලෙන, යස්ස වා අරියපුග්ගලස්ස කාමවිතක්කාදයො සබ්බෙපි මිච්ඡාවිතක්කා විධූපිතා අරියමග්ගඤාණෙන සන්තාපිතා සමුච්ඡින්නා. අජ්ඣත්තං සුවිකප්පිතා අසෙසාති නියකජ්ඣත්තසඞ්ඛාතෙ අත්තනො සන්තානෙ උප්පජ්ජනාරහා සුවිකප්පිතා සුට්ඨු විකප්පිතා අසෙසතො, කිඤ්චිපි අසෙසෙත්වා සුසමුච්ඡින්නාති අත්ථො. තං සඞ්ගමතිච්ච අරූපසඤ්ඤීති එත්ථ න්ති නිපාතමත්තං. අථ වා හෙතුඅත්ථො තංසද්දො. යස්මා අනවසෙසෙන මිච්ඡාවිතක්කා සමුච්ඡින්නා, තස්මා රාගසඞ්ගාදිකං පඤ්චවිධං සඞ්ගං, සබ්බම්පි වා කිලෙසසඞ්ගං අතිච්ච අතික්කමිත්වා අතික්කමනහෙතු රූපසභාවාභාවතො රුප්පනසඞ්ඛාතස්ස ච විකාරස්ස තත්ථ අභාවතො නිබ්බිකාරහෙතුභාවතො වා ‘‘අරූප’’න්ති ලද්ධනාමං නිබ්බානං ආරම්මණං කත්වා පවත්තාහි මග්ගඵලසඤ්ඤාහි අරූපසඤ්ඤී. චතුයොගාතිගතොති කාමයොගො භවයොගො දිට්ඨියොගො අවිජ්ජායොගොති චත්තාරො යොගෙ යථාරහං චතූහිපි මග්ගෙහි අතික්කමිත්වා ගතො. න ජාතු මෙතීති මකාරො පදසන්ධිකරො, ජාතු එකංසෙනෙව පුනබ්භවාය න එති, ආයතිං පුනබ්භවාභිනිබ්බත්ති තස්ස නත්ථීති අත්ථො. ‘‘න ජාති මෙතී’’තිපි පඨන්ති, සො එවත්ථො. ඉති භගවා ආයස්මතො සුභූතිස්ස අරහත්තඵලසමාපත්තිවිහාරං අනුපාදිසෙසනිබ්බානඤ්ච ආරබ්භ පීතිවෙගවිස්සට්ඨං උදානං උදානෙසි.

සත්තමසුත්තවණ්ණනා නිට්ඨිතා.