6. සුක්කාථෙරීගාථාවණ්ණනා

කිංමෙ කතා රාජගහෙතිආදිකා සුක්කාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනන්තී විපස්සිස්ස භගවතො කාලෙ බන්ධුමතීනගරෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තා උපාසිකාහි සද්ධිං විහාරං ගන්ත්වා සත්ථු සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධා පබ්බජිත්වා බහුස්සුතා ධම්මධරා පටිභානවතී අහොසි. සා තත්ථ බහූනි වස්සසහස්සානි බ්‍රහ්මචරියං චරිත්වා පුථුජ්ජනකාලකිරියමෙව කත්වා තුසිතෙ නිබ්බත්ති. තථා සිඛිස්ස භගවතො, වෙස්සභුස්ස භගවතො කාලෙති එවං තිණ්ණං සම්මාසම්බුද්ධානං සාසනෙ සීලං රක්ඛිත්වා බහුස්සුතා ධම්මධරා අහොසි, තථා කකුසන්ධස්ස, කොණාගමනස්ස, කස්සපස්ස ච භගවතො සාසනෙ පබ්බජිත්වා විසුද්ධසීලා බහුස්සුතා ධම්මකථිකා අහොසි.

එවං සා තත්ථ තත්ථ බහුං පුඤ්ඤං උපචිනිත්වා සුගතීසුයෙව සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ රාජගහනගරෙ ගහපතිමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්ති, සුක්කාතිස්සා නාමං අහොසි. සා විඤ්ඤුතං පත්තා සත්ථු රාජගහපවෙසනෙ ලද්ධප්පසාදා උපාසිකා හුත්වා අපරභාගෙ ධම්මදින්නාය ථෙරියා සන්තිකෙ ධම්මං සුත්වා සඤ්ජාතසංවෙගා තස්සා එව සන්තිකෙ පබ්බජිත්වා විපස්සනාය කම්මං කරොන්තී නචිරස්සෙව සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.4.111-142) –

‘‘එකනවුතිතො කප්පෙ, විපස්සී නාම නායකො;

උප්පජ්ජි චාරුදස්සනො, සබ්බධම්මවිපස්සකො.

‘‘තදාහං බන්ධුමතියං, ජාතා අඤ්ඤතරෙ කුලෙ;

ධම්මං සුත්වාන මුනිනො, පබ්බජිං අනගාරියං.

‘‘බහුස්සුතා ධම්මධරා, පටිභානවතී තථා;

විචිත්තකථිකා චාපි, ජිනසාසනකාරිකා.

‘‘තදා ධම්මකථං කත්වා, හිතාය ජනතං බහුං;

තතො චුතාහං තුසිතං, උපපන්නා යසස්සිනී.

‘‘එකත්තිංසෙ ඉතො කප්පෙ, සිඛී විය සිඛී ජිනො;

තපන්තො යසසා ලොකෙ, උප්පජ්ජි වදතං වරො.

‘‘තදාපි පබ්බජිත්වාන, බුද්ධසාසනකොවිදා;

ජොතෙත්වා ජිනවාක්‍යානි, තතොපි තිදිවං ගතා.

‘‘එකත්තිංසෙව කප්පම්හි, වෙස්සභූ නාම නායකො;

උප්පජ්ජිත්ථ මහාඤාණී, තදාපි ච තථෙවහං.

‘‘පබ්බජිත්වා ධම්මධරා, ජොතයිං ජිනසාසනං;

ගන්ත්වා මරුපුරං රම්මං, අනුභොසිං මහාසුඛං.

‘‘ඉමම්හි භද්දකෙ කප්පෙ, කකුසන්ධො ජිනුත්තමො;

උප්පජ්ජි නරසරණො, තදාපි ච තථෙවහං.

‘‘පබ්බජිත්වා මුනිමතං, ජොතයිත්වා යථායුකං;

තතො චුතාහං තිදිවං, අගං සභවනං යථා.

‘‘ඉමස්මිංයෙව කප්පම්හි, කොණාගමනනායකො;

උප්පජ්ජි ලොකසරණො, අරණො අමතඞ්ගතො.

‘‘තදාපි පබ්බජිත්වාන, සාසනෙ තස්ස තාදිනො;

බහුස්සුතා ධම්මධරා, ජොතයිං ජිනසාසනං.

‘‘ඉමස්මිංයෙව කප්පම්හි, කස්සපො මුනිමුත්තමො;

උප්පජ්ජි ලොකසරණො, අරණො මරණන්තගූ.

‘‘තස්සාපි නරවීරස්ස, පබ්බජිත්වාන සාසනෙ;

පරියාපුටසද්ධම්මා, පරිපුච්ඡා විසාරදා.

‘‘සුසීලා ලජ්ජිනී චෙව, තීසු සික්ඛාසු කොවිදා;

බහුං ධම්මකථං කත්වා, යාවජීවං මහාමුනෙ.

‘‘තෙන කම්මවිපාකෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

‘‘පච්ඡිමෙ ච භවෙ දානි, ගිරිබ්බජපුරුත්තමෙ;

ජාතා සෙට්ඨිකුලෙ ඵීතෙ, මහාරතනසඤ්චයෙ.

‘‘යදා භික්ඛුසහස්සෙන, පරිවුතො ලොකනායකො;

උපාගමි රාජගහං, සහස්සක්ඛෙන වණ්ණිතො.

‘‘දන්තො දන්තෙහි සහ පුරාණජටිලෙහි, විප්පමුත්තො විප්පමුත්තෙහි;

සිඞ්ගීනික්ඛසවණ්ණො, රාජගහං පාවිසි භගවා.

‘‘දිස්වා බුද්ධානුභාවං තං, සුත්වාව ගුණසඤ්චයං;

බුද්ධෙ චිත්තං පසාදෙත්වා, පූජයිං තං යථාබලං.

‘‘අපරෙන ච කාලෙන, ධම්මදින්නාය සන්තිකෙ;

අගාරා නික්ඛමිත්වාන, පබ්බජිං අනගාරියං.

‘‘කෙසෙසු ඡිජ්ජමානෙසු, කිලෙසෙ ඣාපයිං අහං;

උග්ගහිං සාසනං සබ්බං, පබ්බජිත්වා චිරෙනහං.

‘‘තතො ධම්මමදෙසෙසිං, මහාජනසමාගමෙ;

ධම්මෙ දෙසියමානම්හි, ධම්මාභිසමයො අහු.

‘‘නෙකපාණසහස්සානං, තං විදිත්වාතිවිම්හිතො;

අභිප්පසන්නො මෙ යක්ඛො, භමිත්වාන ගිරිබ්බජං.

‘‘කිංමෙ කතා රාජගහෙ මනුස්සා, මධුං පීතාව අච්ඡරෙ;

යෙ සුක්කං න උපාසන්ති, දෙසෙන්තිං අමතං පදං.

‘‘තඤ්ච අප්පටිවානීයං, අසෙචනකමොජවං;

පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤා, වලාහකමිවද්ධගූ.

‘‘ඉද්ධීසු ච වසී හොමි, දිබ්බාය සොතධාතුයා;

චෙතොපරියඤාණස්ස, වසී හොමි මහාමුනෙ.

‘‘පුබ්බෙනිවාසං ජානාමි, දිබ්බචක්ඛු විසොධිතං;

සබ්බාසවපරික්ඛීණා, නත්ථි දානි පුනබ්භවො.

‘‘අත්ථධම්මනිරුත්තීසු, පටිභානෙ තථෙව ච;

ඤාණං මම මහාවීර, උප්පන්නං තව සන්තිකෙ.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

අරහත්තං පන පත්වා පඤ්චසතභික්ඛුනිපරිවාරා මහාධම්මකථිකා අහොසි. සා එකදිවසං රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරිත්වා කතභත්තකිච්චා භික්ඛුනුපස්සයං පවිසිත්වා සන්නිසින්නාය මහතියා පරිසාය මධුභණ්ඩං පීළෙත්වා සුමධුරං පායෙන්තී විය අමතෙන අභිසිඤ්චන්තී විය ධම්මං දෙසෙති. පරිසා චස්සා ධම්මකථං ඔහිතසොතා අවික්ඛිත්තචිත්තා සක්කච්චං සුණාති. තස්මිං ඛණෙ ථෙරියා චඞ්කමනකොටියං රුක්ඛෙ අධිවත්ථා දෙවතා ධම්මදෙසනාය පසන්නා රාජගහං පවිසිත්වා රථියාය රථියං සිඞ්ඝාටකෙන සිඞ්ඝාටකං විචරිත්වා තස්සා ගුණං විභාවෙන්තී –

54. ‘‘කිංමෙ කතා රාජගහෙ මනුස්සා, මධුං පීතාව අච්ඡරෙ;

යෙ සුක්කං න උපාසන්ති, දෙසෙන්තිං බුද්ධසාසනං.

55. ‘‘තඤ්ච අප්පටිවානීයං, අසෙචනකමොජවං;

පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤා, වලාහකමිවද්ධගූ’’ති. –

ඉමා ද්වෙ ගාථා අභාසි.

තත්ථ කිංමෙ කතා රාජගහෙ මනුස්සාති ඉමෙ රාජගහෙ මනුස්සා කිං කතා, කිස්මිං නාම කිච්චෙ බ්‍යාවටා. මධුං පීතාව අච්ඡරෙති යථා භණ්ඩමධුං ගහෙත්වා මධුං පීතවන්තො විසඤ්ඤිනො හුත්වා සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොන්ති, එවං ඉමෙපි ධම්මසඤ්ඤාය විසඤ්ඤිනො හුත්වා මඤ්ඤෙ සීසං උක්ඛිපිතුං න සක්කොන්ති, කෙවලං අච්ඡන්තියෙවාති අත්ථො. යෙ සුක්කං න උපාසන්ති, දෙසෙන්තිං බුද්ධසාසනන්ති බුද්ධස්ස භගවතො සාසනං යාථාවතො දෙසෙන්තිං පකාසෙන්තිං සුක්කං ථෙරිං යෙ න උපාසන්ති න පයිරුපාසන්ති. තෙ ඉමෙ රාජගහෙ මනුස්සා කිං කතාති යොජනා.

තඤ්ච අප්පටිවානීයන්ති තඤ්ච පන ධම්මං අනිවත්තිතභාවාවහං නිය්‍යානිකං, අභික්කන්තතාය වා යථා සොතුජනසවනමනොහරභාවෙන අනපනීයං, අසෙචනකං අනාසිත්තකං පකතියාව මහාරසං තතො එව ඔජවන්තං. ‘‘ඔසධ’’න්තිපි පාළි. වට්ටදුක්ඛබ්‍යාධිතිකිච්ඡාය ඔසධභූතං. පිවන්ති මඤ්ඤෙ සප්පඤ්ඤා, වලාහකමිවද්ධගූති වලාහකන්තරතො නික්ඛන්තං උදකං නිරුදකකන්තාරෙ පථගා විය තං ධම්මං සප්පඤ්ඤා පණ්ඩිතපුරිසා පිවන්ති මඤ්ඤෙ පිවන්තා විය සුණන්ති.

මනුස්සා තං සුත්වා පසන්නමානසා ථෙරියා සන්තිකං උපසඞ්කමිත්වා සක්කච්චං ධම්මං සුණිංසු. අපරභාගෙ ථෙරියා ආයුපරියොසානෙ පරිනිබ්බානකාලෙ සාසනස්ස නිය්‍යානිකභාවවිභාවනත්ථං අඤ්ඤං බ්‍යාකරොන්තී –

56. ‘‘සුක්කා සුක්කෙහි ධම්මෙහි, වීතරාගා සමාහිතා;

ධාරෙති අන්තිමං දෙහං, ජෙත්වා මාරං සවාහන’’න්ති. – ඉමං ගාථං අභාසි;

තත්ථ සුක්කාති සුක්කාථෙරී අත්තානමෙව පරං විය දස්සෙති. සුක්කෙහි ධම්මෙහීති සුපරිසුද්ධෙහි ලොකුත්තරධම්මෙහි. වීතරාගා සමාහිතාති අග්ගමග්ගෙන සබ්බසො වීතරාගා අරහත්තඵලසමාධිනා සමාහිතා. සෙසං වුත්තනයමෙව.

සුක්කාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.