7. සෙලාථෙරීගාථාවණ්ණනා

නත්ථි නිස්සරණං ලොකෙතිආදිකා සෙලාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං කුසලං උපචිනන්තී හංසවතීනගරෙ කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්තා මාතාපිතූහි සමානජාතිකස්ස කුලපුත්තස්ස දින්නා, තෙන සද්ධිං බහූනි වස්සසතානි සුඛසංවාසං වසිත්වා තස්මිං කාලඞ්කතෙ සයම්පි අද්ධගතා වයොඅනුප්පත්තා සංවෙගජාතා කිංකුසලගවෙසිනී කාලෙන කාලං ආරාමෙන ආරාමං විහාරෙන විහාරං අනුවිචරති ‘‘සමණබ්‍රාහ්මණානං සන්තිකෙ ධම්මං සොස්සාමී’’ති. සා එකදිවසං සත්ථු බොධිරුක්ඛං උපසඞ්කමිත්වා ‘‘යදි බුද්ධො භගවා අසමො අසමසමො අප්පටිපුග්ගලො, දස්සෙතු මෙ අයං බොධි පාටිහාරිය’’න්ති නිසීදි. තස්සා තථා චිත්තුප්පාදසමනන්තරමෙව බොධි පජ්ජලි, සබ්බසොවණ්ණමයා සාඛා උට්ඨහිංසු, සබ්බා දිසා විරොචිංසු. සා තං පාටිහාරියං දිස්වා පසන්නමානසා ගරුචිත්තීකාරං උපට්ඨපෙත්වා සිරසි අඤ්ජලිං පග්ගය්හ සත්තරත්තින්දිවං තත්ථෙව නිසීදි. සත්තමෙ දිවසෙ උළාරං පූජාසක්කාරං අකාසි. සා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ ආළවීරට්ඨෙ ආළවිකස්ස රඤ්ඤො ධීතා හුත්වා නිබ්බත්ති. සෙලාතිස්සා නාමං අහොසි. ආළවිකස්ස පන රඤ්ඤො ධීතාති කත්වා ආළවිකාතිපි නං වොහරන්ති. සා විඤ්ඤුතං පත්තා සත්ථරි ආළවකං දමෙත්වා තස්ස හත්ථෙ පත්තචීවරං දත්වා තෙන සද්ධිං ආළවීනගරං උපගතෙ දාරිකා හුත්වා රඤ්ඤා සද්ධිං සත්ථු සන්තිකං උපගන්ත්වා ධම්මං සුත්වා පටිලද්ධසද්ධා උපාසිකා අහොසි. සා අපරභාගෙ සඤ්ජාතසංවෙගා භික්ඛුනීසු පබ්බජිත්වා කතපුබ්බකිච්චා විපස්සනං පට්ඨපෙත්වා සඞ්ඛාරෙ සම්මසන්තී උපනිස්සයසම්පන්නත්තා පරිපක්කඤාණා නචිරස්සෙව අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.2.61-85) –

‘‘නගරෙ හංසවතියා, චාරිකී ආසහං තදා;

ආරාමෙන ච ආරාමං, චරාමි කුසලත්ථිකා.

‘‘කාළපක්ඛම්හි දිවසෙ, අද්දසං බොධිමුත්තමං;

තත්ථ චිත්තං පසාදෙත්වා, බොධිමූලෙ නිසීදහං.

‘‘ගරුචිත්තං උපට්ඨෙත්වා, සිරෙ කත්වාන අඤ්ජලිං;

සොමනස්සං පවෙදෙත්වා, එවං චින්තෙසි තාවදෙ.

‘‘යදි බුද්ධො අමිතගුණො, අසමප්පටිපුග්ගලො;

දස්සෙතු පාටිහීරං මෙ, බොධි ඔභාසතු අයං.

‘‘සහ ආවජ්ජිතෙ මය්හං, බොධි පජ්ජලි තාවදෙ;

සබ්බසොණ්ණමයා ආසි, දිසා සබ්බා විරොචති.

‘‘සත්තරත්තින්දිවං තත්ථ, බොධිමූලෙ නිසීදහං;

සත්තමෙ දිවසෙ පත්තෙ, දීපපූජං අකාසහං.

‘‘ආසනං පරිවාරෙත්වා, පඤ්චදීපානි පජ්ජලුං;

යාව උදෙති සූරියො, දීපා මෙ පජ්ජලුං තදා.

‘‘තෙන කම්මෙන සුකතෙන, චෙතනාපණිධීහි ච;

ජහිත්වා මානුසං දෙහං, තාවතිංසමගච්ඡහං.

‘‘තත්ථ මෙ සුකතං බ්‍යම්හං, පඤ්චදීපාති වුච්චති;

සට්ඨියොජනමුබ්බෙධං, තිංසයොජනවිත්ථතං.

‘‘අසඞ්ඛියානි දීපානි, පරිවාරෙ ජලිංසු මෙ;

යාවතා දෙවභවනං, දීපාලොකෙන ජොතති.

‘‘පරම්මුඛා නිසීදිත්වා, යදි ඉච්ඡාමි පස්සිතුං;

උද්ධං අධො ච තිරියං, සබ්බං පස්සාමි චක්ඛුනා.

‘‘යාවතා අභිකඞ්ඛාමි, දට්ඨුං සුගතදුග්ගතෙ;

තත්ථ ආවරණං නත්ථි, රුක්ඛෙසු පබ්බතෙසු වා.

‘‘අසීතිදෙවරාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං;

සතානං චක්කවත්තීනං, මහෙසිත්තමකාරයිං.

‘‘යං යං යොනුපපජ්ජාමි, දෙවත්තං අථ මානුසං;

දීපසතසහස්සානි, පරිවාරෙ ජලන්ති මෙ.

‘‘දෙවලොකා චවිත්වාන, උප්පජ්ජිං මාතුකුච්ඡියං;

මාතුකුච්ඡිගතා සන්තී, අක්ඛි මෙ න නිමීලති.

‘‘දීපසතසහස්සානි, පුඤ්ඤකම්මසමඞ්ගිතා;

ජලන්ති සූතිකාගෙහෙ, පඤ්චදීපානිදං ඵලං.

‘‘පච්ඡිමෙ භවෙ සම්පත්තෙ, මානසං විනිවත්තයිං;

අජරාමතං සීතිභාවං, නිබ්බානං ඵස්සයිං අහං.

‘‘ජාතියා සත්තවස්සාහං, අරහත්තමපාපුණිං;

උපසම්පාදයී බුද්ධො, ගුණමඤ්ඤාය ගොතමො.

‘‘මණ්ඩපෙ රුක්ඛමූලෙ වා, සුඤ්ඤාගාරෙ වසන්තියා;

තදා පජ්ජලතෙ දීපං, පඤ්චදීපානිදං ඵලං.

‘‘දිබ්බචක්ඛුවිසුද්ධං මෙ, සමාධිකුසලා අහං;

අභිඤ්ඤාපාරමිප්පත්තා, පඤ්චදීපානිදං ඵලං.

‘‘සබ්බවොසිතවොසානා, කතකිච්චා අනාසවා;

පඤ්චදීපා මහාවීර, පාදෙ වන්දාමි චක්ඛුම.

‘‘සතසහස්සිතො කප්පෙ, යං දීපමදදිං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, පඤ්චදීපානිදං ඵලං.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

අරහත්තං පන පත්වා ථෙරී සාවත්ථියං විහරන්තී එකදිවසං පච්ඡාභත්තං සාවත්ථිතො නික්ඛමිත්වා දිවාවිහාරත්ථාය අන්ධවනං පවිසිත්වා අඤ්ඤතරස්මිං රුක්ඛමූලෙ නිසීදි. අථ නං මාරො විවෙකතො විච්ඡෙදෙතුකාමො අඤ්ඤාතකරූපෙන උපගන්ත්වා –

57. ‘‘නත්ථි නිස්සරණං ලොකෙ, කිං විවෙකෙන කාහසි;

භුඤ්ජාහි කාමරතියො, මාහු පච්ඡානුතාපිනී’’ති. – ගාථමාහ;

තස්සත්ථො – ඉමස්මිං ලොකෙ සබ්බසමයෙසුපි උපපරික්ඛීයමානෙසු නිස්සරණං නිබ්බානං නාම නත්ථි තෙසං තෙසං සමණබ්‍රාහ්මණානං ඡන්දසො පටිඤ්ඤායමානං වොහාරමත්තමෙවෙතං, තස්මා කිං විවෙකෙන කාහසි එවරූපෙ සම්පන්නපඨමවයෙ ඨිතා ඉමිනා කායවිවෙකෙන කිං කරිස්සසි? අථ ඛො භුඤ්ජාහි කාමරතියො වත්ථුකාමකිලෙසකාමසන්නිස්සිතා ඛිඩ්ඩාරතියො පච්චනුභොහි. කස්මා? මාහු පච්ඡානුතාපිනී ‘‘යදත්ථං බ්‍රහ්මචරියං චරාමි, තදෙව නිබ්බානං නත්ථි, තෙනෙවෙතං නාධිගතං, කාමභොගා ච පරිහීනා, අනත්ථො වත මය්හ’’න්ති පච්ඡා විප්පටිසාරිනී මා අහොසීති අධිප්පායො.

තං සුත්වා ථෙරී ‘‘බාලො වතායං මාරො, යො මම පච්චක්ඛභූතං නිබ්බානං පටික්ඛිපති. කාමෙසු ච මං පවාරෙති, මම ඛීණාසවභාවං න ජානාති. හන්ද නං තං ජානාපෙත්වා තජ්ජෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා –

58. ‘‘සත්තිසූලූපමා කාමා, ඛන්ධාසං අධිකුට්ටනා;

යං ත්වං කාමරතිං බ්‍රූසි, අරතී දානි සා මම.

59. ‘‘සබ්බත්ථ විහතා නන්දී, තමොක්ඛන්ධො පදාලිතො;

එවං ජානාහි පාපිම, නිහතො ත්වමසි අන්තකා’’ති. – ඉමං ගාථාද්වයමාහ;

තත්ථ සත්තිසූලූපමා කාමාති කාමා නාම යෙන අධිට්ඨිතා, තස්ස සත්තස්ස විනිවිජ්ඣනතො නිසිතසත්ති විය සූලං විය ච දට්ඨබ්බා. ඛන්ධාති උපාදානක්ඛන්ධා. ආසන්ති තෙසං. අධිකුට්ටනාති ඡින්දනාධිට්ඨානා, අච්චාදානට්ඨානන්ති අත්ථො. යතො ඛන්ධෙ අච්චාදාය සත්තා කාමෙහි ඡෙජ්ජභෙජ්ජං පාපුණන්ති. යං ත්වං කාමරතිං බ්‍රූසි, අරති දානි සා මමාති, පාපිම, ත්වං යං කාමරතිං රමිතබ්බං සෙවිතබ්බං කත්වා වදසි, සා දානි මම නිරතිජාතිකත්තා මීළ්හසදිසා, න තාය මම කොචි අත්ථො අත්ථීති.

තත්ථ කාරණමාහ ‘‘සබ්බත්ථ විහතා නන්දී’’තිආදිනා. තත්ථ එවං ජානාහීති ‘‘සබ්බසො පහීනතණ්හාවිජ්ජා’’ති මං ජානාහි, තතො එව බලවිධමනවිසයාතික්කමනෙහි අන්තක ලාමකාචාර, මාර, ත්වං මයා නිහතො බාධිතො අසි, න පනාහං තයා බාධිතබ්බාති අත්ථො.

එවං ථෙරියා මාරො සන්තජ්ජිතො තත්ථෙවන්තරධායි. ථෙරීපි ඵලසමාපත්තිසුඛෙන අන්ධවනෙ දිවසභාගං වීතිනාමෙත්වා සායන්හෙ වසනට්ඨානමෙව ගතා.

සෙලාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.