9. අභයාථෙරීගාථාවණ්ණනා

අභයෙ භිදුරො කායොතිආදිකා අභයත්ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං පුඤ්ඤං උපචිනන්තී සිඛිස්ස භගවතො කාලෙ ඛත්තියමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්වා අරුණරඤ්ඤො අග්ගමහෙසී අහොසි. රාජා තස්සා එකදිවසං ගන්ධසම්පන්නානි සත්ත උප්පලානි අදාසි. සා තානි ගහෙත්වා ‘‘කිං මෙ ඉමෙහි පිළන්ධන්තෙහි. යංනූනාහං ඉමෙහි භගවන්තං පූජෙස්සාමී’’ති චින්තෙත්වා නිසීදි. භගවා ච භික්ඛාචාරවෙලායං රාජනිවෙසනං පාවිසි. සා භගවන්තං දිස්වා පසන්නමානසා පච්චුග්ගන්ත්වා තෙහි පුප්ඵෙහි පූජෙත්වා පඤ්චපතිට්ඨිතෙන වන්දි. සා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ උජ්ජෙනියං කුලගෙහෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්වා අභයමාතුසහායිකා හුත්වා තාය පබ්බජිතාය තස්සා සිනෙහෙන සයම්පි පබ්බජිත්වා තාය සද්ධිං රාජගහෙ වසමානා එකදිවසං අසුභදස්සනත්ථං සීතවනං අගමාසි. සත්ථා ගන්ධකුටියං නිසින්නොව තස්සා අනුභූතපුබ්බං ආරම්මණං පුරතො කත්වා තස්සා උද්ධුමාතකාදිභාවං පකාසෙසි. තං දිස්වා සංවෙගමානසා අට්ඨාසි. සත්ථා ඔභාසං ඵරිත්වා පුරතො නිසින්නං විය අත්තානං දස්සෙත්වා –

35. ‘‘අභයෙ භිදුරො කායො, යත්ථ සත්තා පුථුජ්ජනා;

නික්ඛිපිස්සාමිමං දෙහං, සම්පජානා සතීමතී.

36. ‘‘බහූහි දුක්ඛධම්මෙහි, අප්පමාදරතාය මෙ;

තණ්හක්ඛයො අනුප්පත්තො, කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති. –

ඉමා ගාථා අභාසි. සා ගාථාපරියොසානෙ අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.1.71-90) –

‘‘නගරෙ අරුණවතියා, අරුණො නාම ඛත්තියො;

තස්ස රඤ්ඤො අහුං භරියා, වාරිතං වාරයාමහං.

‘‘සත්තමාලං ගහෙත්වාන, උප්පලා දෙවගන්ධිකා;

නිසජ්ජ පාසාදවරෙ, එවං චින්තෙසි තාවදෙ.

‘‘කිං මෙ ඉමාහි මාලාහි, සිරසාරොපිතාහි මෙ;

වරං මෙ බුද්ධසෙට්ඨස්ස, ඤාණම්හි අභිරොපිතං.

‘‘සම්බුද්ධං පටිමානෙන්තී, ද්වාරාසන්නෙ නිසීදහං;

යදා එහිති සම්බුද්ධො, පූජයිස්සං මහාමුනිං.

‘‘කකුධො විලසන්තොව, මිගරාජාව කෙසරී;

භික්ඛුසඞ්ඝෙන සහිතො, ආගච්ඡි වීථියා ජිනො.

‘‘බුද්ධස්ස රංසිං දිස්වාන, හට්ඨා සංවිග්ගමානසා;

ද්වාරං අවාපුරිත්වාන, බුද්ධසෙට්ඨමපූජයිං.

‘‘සත්ත උප්පලපුප්ඵානි, පරිකිණ්ණානි අම්බරෙ;

ඡදිං කරොන්තො බුද්ධස්ස, මත්ථකෙ ධාරයන්ති තෙ.

‘‘උදග්ගචිත්තා සුමනා, වෙදජාතා කතඤ්ජලී;

තත්ථ චිත්තං පසාදෙත්වා, තාවතිංසමගච්ඡහං.

‘‘මහානෙලස්ස ඡාදනං, ධාරෙන්ති මම මුද්ධනි;

දිබ්බගන්ධං පවායාමි, සත්තුප්පලස්සිදං ඵලං.

‘‘කදාචි නීයමානාය, ඤාතිසඞ්ඝෙන මෙ තදා;

යාවතා පරිසා මය්හං, මහානෙලං ධරීයති.

‘‘සත්තති දෙවරාජූනං, මහෙසිත්තමකාරයිං;

සබ්බත්ථ ඉස්සරා හුත්වා, සංසරාමි භවාභවෙ.

‘‘තෙසට්ඨි චක්කවත්තීනං, මහෙසිත්තමකාරයිං;

සබ්බෙ මමනුවත්තන්ති, ආදෙය්‍යවචනා අහුං.

‘‘උප්පලස්සෙව මෙ වණ්ණො, ගන්ධො චෙව පවායති;

දුබ්බණ්ණියං න ජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

‘‘ඉද්ධිපාදෙසු කුසලා, බොජ්ඣඞ්ගභාවනාරතා;

අභිඤ්ඤාපාරමිප්පත්තා, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

‘‘සතිපට්ඨානකුසලා, සමාධිඣානගොචරා;

සම්මප්පධානමනුයුත්තා, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

‘‘වීරියං මෙ ධුරධොරය්හං, යොගක්ඛෙමාධිවාහනං;

සබ්බාසවපරික්ඛීණා, නත්ථි දානි පුනබ්භවො.

‘‘එකතිංසෙ ඉතො කප්පෙ, යං පුප්ඵමභිපූජයිං;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, බුද්ධපූජායිදං ඵලං.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති. (අප. ථෙරී 2.1.71-90);

අරහත්තං පන පත්වා උදානෙන්තී තා එව ගාථා පරිවත්තිත්වා අභාසි.

තත්ථ අභයෙති අත්තානමෙව ආලපති. භිදුරොති භිජ්ජනසභාවො, අනිච්චොති අත්ථො. යත්ථ සත්තා පුථුජ්ජනාති යස්මිං ඛණෙන භිජ්ජනසීලෙ අසුචිදුග්ගන්ධජෙගුච්ඡපටික්කූලසභාවෙ කායෙ ඉමෙ අන්ධපුථුජ්ජනා සත්තා ලග්ගා ලග්ගිතා. නික්ඛිපිස්සාමිමං දෙහන්ති අහං පන ඉමං දෙහං පූතිකායං පුන අනාදානෙන නිරපෙක්ඛා ඛිපිස්සාමි ඡඩ්ඩෙස්සාමි. තත්ථ කාරණමාහ ‘‘සම්පජානා සතීමතී’’ති.

බහූහි දුක්ඛධම්මෙහීති ජාතිජරාදීහි අනෙකෙහි දුක්ඛධම්මෙහි ඵුට්ඨායාති අධිප්පායො. අප්පමාදරතායාති තාය එව දුක්ඛොතිණ්ණතාය පටිලද්ධසංවෙගත්තා සතිඅවිප්පවාසසඞ්ඛාතෙ අප්පමාදෙ රතාය. සෙසං වුත්තනයමෙව. එත්ථ ච සත්ථාරා දෙසිතනියාමෙන –

‘‘නික්ඛිපාහි ඉමං දෙහං, අප්පමාදරතාය තෙ;

තණ්හක්ඛයං පාපුණාහි, කරොහි බුද්ධසාසන’’න්ති. –

පාඨො, ථෙරියා වුත්තනියාමෙනෙව පන සංගීතිං ආරොපිතත්තා. අප්පමාදරතාය තෙති අප්පමාදරතාය තයා භවිතබ්බන්ති අත්ථො.

අභයාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.