6. මෙත්තිකාථෙරීගාථාවණ්ණනා

කිඤ්චාපි ඛොම්හි දුක්ඛිතාතිආදිකා මෙත්තිකාය ථෙරියා ගාථා. අයම්පි පුරිමබුද්ධෙසු කතාධිකාරා තත්ථ තත්ථ භවෙ විවට්ටූපනිස්සයං පුඤ්ඤං උපචිනන්තී සිද්ධත්ථස්ස භගවතො කාලෙ ගහපතිකුලෙ නිබ්බත්තිත්වා විඤ්ඤුතං පත්වා සත්ථු චෙතියෙ රතනෙන පටිමණ්ඩිතාය මෙඛලාය පූජං අකාසි. සා තෙන පුඤ්ඤකම්මෙන දෙවමනුස්සෙසු සංසරන්තී ඉමස්මිං බුද්ධුප්පාදෙ රාජගහෙ බ්‍රාහ්මණමහාසාලකුලෙ නිබ්බත්ති. සෙසං අනන්තරෙ වුත්තසදිසං. අයං පන පටිභාගකූටං අභිරුහිත්වා සමණධම්මං කරොන්තී විපස්සනං වඩ්ඪෙත්වා සහ පටිසම්භිදාහි අරහත්තං පාපුණි. තෙන වුත්තං අපදානෙ (අප. ථෙරී 2.1.20-25) –

‘‘සිද්ධත්ථස්ස භගවතො, ථූපකාරාපිකා අහුං;

මෙඛලිකා මයා දින්නා, නවකම්මාය සත්ථුනො.

‘‘නිට්ඨිතෙ ච මහාථූපෙ, මෙඛලං පුනදාසහං;

ලොකනාථස්ස මුනිනො, පසන්නා සෙහි පාණිභි.

‘‘චතුන්නවුතිතො කප්පෙ, යං මෙඛලමදං තදා;

දුග්ගතිං නාභිජානාමි, ථූපකාරස්සිදං ඵලං.

‘‘කිලෙසා ඣාපිතා මය්හං…පෙ… කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති.

අරහත්තං පන පත්වා අත්තනො පටිපත්තිං පච්චවෙක්ඛිත්වා උදානවසෙන –

29. ‘‘කිඤ්චාපි ඛොම්හි දුක්ඛිතා, දුබ්බලා ගතයොබ්බනා;

දණ්ඩමොලුබ්භ ගච්ඡාමි, පබ්බතං අභිරූහිය.

30. ‘‘නික්ඛිපිත්වාන සඞ්ඝාටිං, පත්තකඤ්ච නිකුජ්ජිය;

නිසින්නා චම්හි සෙලම්හි, අථ චිත්තං විමුච්චි මෙ;

තිස්සො විජ්ජා අනුප්පත්තා, කතං බුද්ධස්ස සාසන’’න්ති. –

ඉමා ද්වෙ ගාථා අභාසි.

තත්ථ දුක්ඛිතාති රොගාභිභවෙන දුක්ඛිතා සඤ්ජාතදුක්ඛා දුක්ඛප්පත්තා. දුබ්බලාති තාය චෙව දුක්ඛප්පත්තියා, ජරාජිණ්ණතාය ච බලවිරහිතා. තෙනාහ ‘‘ගතයොබ්බනා’’ති, අද්ධගතාති අත්ථො.

අථ චිත්තං විමුච්චි මෙති සෙලම්හි පාසාණෙ නිසින්නා චම්හි, අථ තදනන්තරං වීරියසමතාය සම්මදෙව යොජිතත්තා මග්ගපටිපාටියා සබ්බෙහිපි ආසවෙහි මම චිත්තං විමුච්චි. සෙසං වුත්තනයමෙව.

මෙත්තිකාථෙරීගාථාවණ්ණනා නිට්ඨිතා.