8. දුතියමිගලුද්දකපෙතවත්ථුවණ්ණනා

කූටාගාරෙ ච පාසාදෙති ඉදං භගවති වෙළුවනෙ විහරන්තෙ අපරං මිගලුද්දකපෙතං ආරබ්භ වුත්තං. රාජගහෙ කිර අඤ්ඤතරො මාගවිකො මාණවො විභවසම්පන්නොපි සමානො භොගසුඛං පහාය රත්තින්දිවං මිගෙ හනන්තො විචරති. තස්ස සහායභූතො එකො උපාසකො අනුද්දයං පටිච්ච – ‘‘සාධු, සම්ම, පාණාතිපාතතො විරමාහි, මා තෙ අහොසි දීඝරත්තං අහිතාය දුක්ඛායා’’ති ඔවාදං අදාසි. සො තං අනාදියි. අථ සො උපාසකො අඤ්ඤතරං අත්තනො මනොභාවනීයං ඛීණාසවත්ථෙරං යාචි – ‘‘සාධු, භන්තෙ, අසුකපුරිසස්ස තථා ධම්මං දෙසෙථ, යථා සො පාණාතිපාතතො විරමෙය්‍යා’’ති.

අථෙකදිවසං සො ථෙරො රාජගහෙ පිණ්ඩාය චරන්තො තස්ස ගෙහද්වාරෙ අට්ඨාසි. තං දිස්වා සො මාගවිකො සඤ්ජාතබහුමානො පච්චුග්ගන්ත්වා ගෙහං පවෙසෙත්වා ආසනං පඤ්ඤාපෙත්වා අදාසි. නිසීදි ථෙරො පඤ්ඤත්තෙ ආසනෙ, සොපි ථෙරං උපසඞ්කමිත්වා නිසීදි. තස්ස ථෙරො පාණාතිපාතෙ ආදීනවං, තතො විරතියා ආනිසංසඤ්ච පකාසෙසි. සො තං සුත්වාපි තතො විරමිතුං න ඉච්ඡි. අථ නං ථෙරො ආහ – ‘‘සචෙ, ත්වං ආවුසො, සබ්බෙන සබ්බං විරමිතුං න සක්කොසි, රත්තිම්පි තාව විරමස්සූ’’ති, සො ‘‘සාධු, භන්තෙ, විරමාමි රත්ති’’න්ති තතො විරමි. සෙසං අනන්තරවත්ථුසදිසං. ගාථාසු පන –

488. ‘‘කූටාගාරෙ ච පාසාදෙ, පල්ලඞ්කෙ ගොනකත්ථතෙ;

පඤ්චඞ්ගිකෙන තුරියෙන, රමසි සුප්පවාදිතෙ.

489. ‘‘තතො රත්‍යා විවසානෙ, සූරියුග්ගමනං පති;

අපවිද්ධො සුසානස්මිං, බහුදුක්ඛං නිගච්ඡසි.

490. ‘‘කිං නු කායෙන වාචාය, මනසා දුක්කටං කතං;

කිස්සකම්මවිපාකෙන, ඉදං දුක්ඛං නිගච්ඡසී’’ති. –

තීහි ගාථාහි නාරදත්ථෙරො නං පටිපුච්ඡි. අථස්ස පෙතො –

491. ‘‘අහං රාජගහෙ රම්මෙ, රමණීයෙ ගිරිබ්බජෙ;

මිගලුද්දො පුරෙ ආසිං, ලුද්දො චාසිමසඤ්ඤතො.

492. ‘‘තස්ස මෙ සහායො සුහදයො, සද්ධො ආසි උපාසකො;

තස්ස කුලූපකො භික්ඛු, ආසි ගොතමසාවකො;

සොපි මං අනුකම්පන්තො, නිවාරෙසි පුනප්පුනං.

493. ‘‘‘මාකාසි පාපකං කම්මං, මා තාත දුග්ගතිං අගා;

සචෙ ඉච්ඡසි පෙච්ච සුඛං, විරම පාණවධා අසංයමා’.

494. ‘‘තස්සාහං වචනං සුත්වා, සුඛකාමස්ස හිතානුකම්පිනො;

නාකාසිං සකලානුසාසනිං, චිරපාපාභිරතො අබුද්ධිමා.

495. ‘‘සො මං පුන භූරිසුමෙධසො, අනුකම්පාය සංයමෙ නිවෙසයි;

‘සචෙ දිවා හනසි පාණිනො, අථ තෙ රත්තිං භවතු සංයමො’.

496. ‘‘ස්වාහං දිවා හනිත්වා පාණිනො, විරතො රත්තිමහොසි සඤ්ඤතො;

රත්තාහං පරිචාරෙමි, දිවා ඛජ්ජාමි දුග්ගතො.

497. ‘‘තස්ස කම්මස්ස කුසලස්ස, අනුභොමි රත්තිං අමානුසිං;

දිවා පටිහතාව කුක්කුරා, උපධාවන්ති සමන්තා ඛාදිතුං.

498. ‘‘යෙ ච තෙ සතතානුයොගිනො, ධුවං පයුත්තා සුගතස්ස සාසනෙ;

මඤ්ඤාමි තෙ අමතමෙව කෙවලං, අධිගච්ඡන්ති පදං අසඞ්ඛත’’න්ති. –

තමත්ථං ආචික්ඛි. තාසං අත්ථො හෙට්ඨා වුත්තනයොව.

දුතියමිගලුද්දකපෙතවත්ථුවණ්ණනා නිට්ඨිතා.