සක්කූපසඞ්කමවණ්ණනා

350. පටිසම්මොදතීති ‘‘සංසන්දති ඛො තෙ’’තිආදීනි වදන්තො භගවා සම්මොදති, පඤ්චසිඛො පටිසම්මොදති. ගාථා ච භාසන්තො පඤ්චසිඛො සම්මොදති, භගවා පටිසම්මොදති. ආමන්තෙසීති ජානාපෙසි. තස්ස කිරෙවං අහොසි ‘‘අයං පඤ්චසිඛො මයා මම කම්මෙන පෙසිතො අත්තනො කම්මං කරොති. එවරූපස්ස සත්ථු සන්තිකෙ ඨත්වා කාමගුණූපසඤ්හිතං අනනුච්ඡවිකං කථෙසි, නටා නාම නිල්ලජ්ජා හොන්ති, කථෙන්තො විප්පකාරම්පි දස්සෙය්‍ය, හන්ද නං මම කම්මං ජානාපෙමී’’ති චින්තෙත්වා ආමන්තෙසි.

351. එවඤ්ච පන තථාගතාති ධම්මසඞ්ගාහකත්ථෙරෙහි ඨපිතවචනං. අභිවදන්තීති අභිවාදනසම්පටිච්ඡනෙන වඩ්ඪිතවචනෙන වදන්ති. අභිවදිතොති වඩ්ඪිතවචනෙන වුත්තො.

උරුන්දා සමපාදීති මහන්තා විවටා අහොසි, අන්ධකාරො ගුහායං අන්තරධායි. ආලොකො උදපාදීති යො පකතියා ගුහායං අන්ධකාරො, සො අන්තරහිතො, ආලොකො ජාතො. සබ්බමෙතං ධම්මසඞ්ගාහකානං වචනං.

352. චිරපටිකාහං, භන්තෙති චිරතො අහං, චිරතො පට්ඨායාහං දස්සනකාමොති අත්ථො. කෙහිචි කෙහිචි කිච්චකරණීයෙහීති දෙවානං ධීතා ච පුත්තා ච අඞ්කෙ නිබ්බත්තන්ති, පාදපරිචාරිකා ඉත්ථියො සයනෙ නිබ්බත්තන්ති, තාසං මණ්ඩනපසාධනකාරිකා දෙවතා සයනං පරිවාරෙත්වා නිබ්බත්තන්ති, වෙය්‍යාවච්චකරා අන්තොවිමානෙ නිබ්බත්තන්ති, එතෙසං අත්ථාය අඩ්ඩකරණං නාම නත්ථි. යෙ පන සීමන්තරෙ නිබ්බත්තන්ති, තෙ ‘‘තව සන්තකා, මම සන්තකා’’ති නිච්ඡෙතුං අසක්කොන්තා අඩ්ඩං කරොන්ති, සක්කං දෙවරාජානං පුච්ඡන්ති. සො ‘‘යස්ස විමානං ආසන්නතරං, තස්ස සන්තකා’’ති වදති. සචෙ ද්වෙපි සමට්ඨානෙ හොන්ති, ‘‘යස්ස විමානං ඔලොකෙන්තී ඨිතා, තස්ස සන්තකා’’ති වදති. සචෙ එකම්පි න ඔලොකෙති, තං උභින්නං කලහුපච්ඡෙදනත්ථං අත්තනො සන්තකං කරොති. කීළාදීනිපි කිච්චානි කරණීයානෙව. එවරූපානි තානි කරණීයානි සන්ධාය ‘‘කෙහිචි කෙහිචි කිච්චකරණීයෙහී’’ති ආහ.

සලළාගාරකෙති සලළමයගන්ධකුටියං. අඤ්ඤතරෙන සමාධිනාති තදා කිර භගවා සක්කස්සෙව අපරිපාකගතං ඤාණං විදිත්වා ඔකාසං අකාරෙතුකාමො ඵලසමාපත්තිවිහාරෙන නිසීදි. තං එස අජානන්තො ‘‘අඤ්ඤතරෙන සමාධිනා’’ති ආහ. භූජති ච නාමාති භූජතීති තස්සා නාමං. පරිචාරිකාති පාදපරිචාරිකා දෙවධීතා. සා කිර ද්වෙ ඵලානි පත්තා, තෙනස්සා දෙවලොකෙ අභිරතියෙව නත්ථි. නිච්චං භගවතො උපට්ඨානං ආගන්ත්වා අඤ්ජලිං සිරසි ඨපෙත්වා භගවන්තං නමස්සමානා තිට්ඨති. නෙමිසද්දෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨිතොති ‘‘සමාපන්නො සද්දං සුණාතී’’ති නො වත රෙ වත්තබ්බෙ, නනු භගවා සක්කස්ස දෙවානමින්දස්ස ‘‘අපිචාහං ආයස්මතො චක්කනෙමිසද්දෙන තම්හා සමාධිම්හා වුට්ඨිතො’’ති භණතීති. තිට්ඨතු නෙමිසද්දො, සමාපන්නො නාම අන්තොසමාපත්තියං කණ්ණමූලෙ ධමමානස්ස සඞ්ඛයුගළස්සාපි අසනිසන්නිපාතස්සාපි සද්දං න සුණාති. භගවා පන ‘‘එත්තකං කාලං සක්කස්ස ඔකාසං න කරිස්සාමී’’ති පරිච්ඡින්දිත්වා කාලවසෙන ඵලසමාපත්තිං සමාපන්නො. සක්කො ‘‘න දානි මෙ සත්ථා ඔකාසං කරොතී’’ති ගන්ධකුටිං පදක්ඛිණං කත්වා රථං නිවත්තෙත්වා දෙවලොකාභිමුඛං පෙසෙසි. ගන්ධකුටිපරිවෙණං රථසද්දෙන සමොහිතං පඤ්චඞ්ගිකතූරියං විය අහොසි. භගවතො යථාපරිච්ඡින්නකාලවසෙන සමාපත්තිතො වුට්ඨිතස්ස රථසද්දෙනෙව පඨමාවජ්ජනං උප්පජ්ජි, තස්මා එවමාහ.