නාගාපලොකිතවණ්ණනා
186. නාගාපලොකිතන්ති යථා හි මහාජනස්ස අට්ඨීනි කොටියා කොටිං ආහච්ච ඨිතානි පච්චෙකබුද්ධානං, අඞ්කුසකලග්ගානි විය, න එවං බුද්ධානං. බුද්ධානං පන සඞ්ඛලිකානි විය එකාබද්ධානි හුත්වා ඨිතානි, තස්මා පච්ඡතො අපලොකනකාලෙ න සක්කා හොති ගීවං පරිවත්තෙතුං. යථා පන හත්ථිනාගො පච්ඡාභාගං අපලොකෙතුකාමො සකලසරීරෙනෙව පරිවත්තති, එවං පරිවත්තිතබ්බං හොති. භගවතො පන නගරද්වාරෙ ඨත්වා – ‘‘වෙසාලිං අපලොකෙස්සාමී’’ති චිත්තෙ උප්පන්නමත්තෙ – ‘‘භගවා අනෙකානි කප්පකොටිසහස්සානි පාරමියො පූරෙන්තෙහි තුම්හෙහි න ගීවං පරිවත්තෙත්වා අපලොකනකම්මං කත’’න්ති අයං පථවී කුලාලචක්කං විය පරිවත්තෙත්වා භගවන්තං වෙසාලිනගරාභිමුඛං අකාසි. තං සන්ධායෙතං වුත්තං.
නනු ච න කෙවලං වෙසාලියාව, සාවත්ථිරාජගහනාළන්දපාටලිගාමකොටිගාමනාතිකගාමකෙසුපි තතො තතො නික්ඛන්තකාලෙ තං තං සබ්බං පච්ඡිමදස්සනමෙව, තත්ථ තත්ථ කස්මා නාගාපලොකිතං නාපලොකෙසීති? අනච්ඡරියත්තා. තත්ථ තත්ථ හි නිවත්තෙත්වා අපලොකෙන්තස්සෙතං න අච්ඡරියං හොති, තස්මා නාපලොකෙසි. අපි ච වෙසාලිරාජානො ආසන්නවිනාසා, තිණ්ණං වස්සානං උපරි විනස්සිස්සන්ති. තෙ තං නගරද්වාරෙ නාගාපලොකිතං නාම චෙතියං කත්වා ගන්ධමාලාදීහි පූජෙස්සන්ති, තං නෙසං දීඝරත්තං හිතාය සුඛාය භවිස්සතීති තෙසං අනුකම්පාය අපලොකෙසි.
දුක්ඛස්සන්තකරොති වට්ටදුක්ඛස්ස අන්තකරො. චක්ඛුමාති පඤ්චහි චක්ඛූහි චක්ඛුමා. පරිනිබ්බුතොති කිලෙසපරිනිබ්බානෙන පරිනිබ්බුතො.